Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Sudarśana Conquers Death by Householder Dharma13.2.12-17
11722 / 15823
महाभारत · 13.2.12-17
॥
देवनागरी

दुर्जयस्येन्द्रवपुषः पुत्रो ऽग्निसदृशद्युतिः ॥
दुर्योधनो नाम महान् राजासीद् राजसत्तम ॥
तस्येन्द्रसमवीर्यस्य संग्रामेष्व् अनिवर्तिनः ॥
विषयश् च प्रभावश् च तुल्यम् एवाभ्यवर्तत ॥
रत्नैर् धनैश् च पशुभिः सस्यैश् चापि पृथग्विधैः ॥
नगरं विषयश् चास्य प्रतिपूर्णं तदाभवत् ॥
न तस्य विषये चाभूत् कृपणो नापि दुर्गतः ॥
व्याधितो वा कृशो वापि तस्मिन् नाभून् नरः क्व चित् ॥
सुदक्षिणो मधुरवाग् अनसूयुर् जितेन्द्रियः ॥
धर्मात्मा चानृशंसश् च विक्रान्तो ऽथाविकत्थनः ॥
यज्वा वदान्यो मेधावी ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः ॥
न चावमन्ता दाता च वेदवेदाङ्गपारगः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

durjayasyendravapuṣaḥ putro 'gnisadṛśadyutiḥ ||
duryodhano nāma mahān rājāsīd rājasattama ||
tasyendrasamavīryasya saṃgrāmeṣv anivartinaḥ ||
viṣayaś ca prabhāvaś ca tulyam evābhyavartata ||
ratnair dhanaiś ca paśubhiḥ sasyaiś cāpi pṛthagvidhaiḥ ||
nagaraṃ viṣayaś cāsya pratipūrṇaṃ tadābhavat ||
na tasya viṣaye cābhūt kṛpaṇo nāpi durgataḥ ||
vyādhito vā kṛśo vāpi tasmin nābhūn naraḥ kva cit ||
sudakṣiṇo madhuravāg anasūyur jitendriyaḥ ||
dharmātmā cānṛśaṃsaś ca vikrānto 'thāvikatthanaḥ ||
yajvā vadānyo medhāvī brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ ||
na cāvamantā dātā ca vedavedāṅgapāragaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दुर्जयस्य इन्द्रवपुषःdurjayasya indravapuṣaḥу Дурджаи, обликом как Индра
पुत्रः अग्निसदृशद्युतिःputraḥ agnisadṛśadyutiḥсын, блеском подобный огню
दुर्योधनः नाम महान्duryodhanaḥ nāma mahānДурьодхана по имени, великий
राजा आसीत् राजसत्तमrājā āsīt rājasattamaцарь был, о лучший из царей
तस्य इन्द्रसमवीर्यस्यtasya indrasamavīryasyaу того, доблестью равного Индре
संग्रामेषु अनिवर्तिनःsaṃgrāmeṣu anivartinaḥв битвах необратимого
विषयः च प्रभावः चviṣayaḥ ca prabhāvaḥ caи владения, и могущество
तुल्यम् एव अभ्यवर्ततtulyam eva abhyavartataравно возрастали
रत्नैः धनैः च पशुभिःratnaiḥ dhanaiḥ ca paśubhiḥсамоцветами, богатствами, скотом
सस्यैः च अपि पृथग्विधैःsasyaiḥ ca api pṛthagvidhaiḥи злаками разнообразными
नगरं विषयः च अस्यnagaraṃ viṣayaḥ ca asyaгород и область его
प्रतिपूर्णं तदा अभवत्pratipūrṇaṃ tadā abhavatпереполнены тогда были
न तस्य विषये च अभूत्na tasya viṣaye ca abhūtи не было в его владении
कृपणः न अपि दुर्गतःkṛpaṇaḥ na api durgataḥскупца ни обездоленного
व्याधितः वा कृशः वा अपिvyādhitaḥ vā kṛśaḥ vā apiбольного или истощённого
तस्मिन् न अभूत्tasmin na abhūtв нём не было
नरः क्व चित्naraḥ kva citчеловека нигде
सुदक्षिणः मधुरवाक्sudakṣiṇaḥ madhuravākщедрый на дары, сладкоречивый
अनसूयुः जितेन्द्रियःanasūyuḥ jitendriyaḥнезавистливый, обуздавший чувства
धर्मात्मा च अनृशंसः चdharmātmā ca anṛśaṃsaḥ caправедный и не жестокий
विक्रान्तः अथ अविकत्थनःvikrāntaḥ atha avikatthanaḥдоблестный и нехвастливый
यज्वा वदान्यः मेधावीyajvā vadānyaḥ medhāvīжертвователь, щедрый, мудрый
ब्रह्मण्यः सत्यसंगरःbrahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥчтущий брахманов, верный обету
न च अवमन्ता दाता चna ca avamantā dātā caне презрителен и щедр
वेदवेदाङ्गपारगःvedavedāṅgapāragaḥпостигший Веды и веданги
अनुवाद

«У Дурджаи, обликом подобного Индре, был сын, блеском подобный огню, — великий царь по имени Дурьодхана, о лучший из царей. У того, доблестью равного Индре, необратимого в битвах, владения и могущество возрастали равно. Самоцветами, богатствами, скотом и разнообразными злаками город и область его были тогда переполнены. И не было в его владении ни скупца, ни обездоленного; ни больного, ни истощённого человека не было в нём нигде. Щедрый на дары, сладкоречивый, независтливый, обуздавший чувства, праведный и не жестокий, доблестный и нехвастливый, жертвователь, щедрый, мудрый, чтущий брахманов, верный обету, не надменный и щедрый, постигший Веды и веданги был он».

संस्करण

160a6a38e387 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:05:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 13.2.4-11

श्लोक बदलें इन कुंजियों से