दृष्ट्वा गर्भम् अनुप्राप्तां भार्यां स च महान् ऋषिः ॥
उवाच तां सत्यवतीं दुर्मना भृगुसत्तमः ॥
व्यत्यासेनोपयुक्तस् ते चरुर् व्यक्तं भविष्यति ॥
व्यत्यासः पादपे चापि सुव्यक्तं ते कृतः शुभे ॥
मया हि विश्वं यद् ब्रह्म त्वच्चरौ संनिवेशितम् ॥
क्षत्रवीर्यं च सकलं चरौ तस्या निवेशितम् ॥
त्रिलोकविख्यातगुणं त्वं विप्रं जनयिष्यसि ॥
सा च क्षत्रं विशिष्टं वै तत एतत् कृतं मया ॥
व्यत्यासस् तु कृतो यस्मात् त्वया मात्रा तथैव च ॥
तस्मात् सा ब्राह्मणश्रेष्ठं माता ते जनयिष्यति ॥
क्षत्रियं तूग्रकर्माणं त्वं भद्रे जनयिष्यसि ॥
न हि ते तत् कृतं साधु मातृस्नेहेन भामिनि ॥
dṛṣṭvā garbham anuprāptāṃ bhāryāṃ sa ca mahān ṛṣiḥ ||
uvāca tāṃ satyavatīṃ durmanā bhṛgusattamaḥ ||
vyatyāsenopayuktas te carur vyaktaṃ bhaviṣyati ||
vyatyāsaḥ pādape cāpi suvyaktaṃ te kṛtaḥ śubhe ||
mayā hi viśvaṃ yad brahma tvaccarau saṃniveśitam ||
kṣatravīryaṃ ca sakalaṃ carau tasyā niveśitam ||
trilokavikhyātaguṇaṃ tvaṃ vipraṃ janayiṣyasi ||
sā ca kṣatraṃ viśiṣṭaṃ vai tata etat kṛtaṃ mayā ||
vyatyāsas tu kṛto yasmāt tvayā mātrā tathaiva ca ||
tasmāt sā brāhmaṇaśreṣṭhaṃ mātā te janayiṣyati ||
kṣatriyaṃ tūgrakarmāṇaṃ tvaṃ bhadre janayiṣyasi ||
na hi te tat kṛtaṃ sādhu mātṛsnehena bhāmini ||
«Увидев жену, зачатие обретшую, он, великий риши, сказал той Сатьявати, опечаленный, лучший из Бхригу: „С обменом вкушён твой чару — явно это проявится; и обмен деревьев весьма явно тобою сделан, о благая. Ведь мною всё то брахман в твой чару вложен, а вся кшатрийская мощь — в чару её. Ты должна была родить брахмана, прославленного достоинствами в трёх мирах, а она — кшатрия превосходного; ради того это сделано мною. Но поскольку обмен совершён тобою и матерью, потому мать твоя родит лучшего из брахманов, а ты, о добрая, родишь кшатрия грозных деяний. Не во благо тобою то содеяно — из любви к матери, о прекрасная“».
303241da6965 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:15:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Прозорливый Ричика тотчас узнаёт подмену и раскрывает её действие: всю брахманскую силу он вложил в один чару, всю кшатрийскую — в другой, и обмен извратил предназначенное — теперь мать родит брахмана, а Сатьявати кшатрия. Знаменательно, что плод следует за веществом таинства, а не за умыслом подменившей: сакральная сила не обманывается намерениями. Кроткий укор «не во благо содеяно из любви к матери» обнажает корень беды — благое чувство без послушания установленному.