महाभारत
Marriage: The Forms of Wedding and the Gift of the Bride (Part 1)13.44.41-46
12137 / 15823
महाभारत · 13.44.41-46
देवनागरी

ततो मयैवम् उक्ते तु वाक्ये धर्मभृतां वरः ॥
पिता मम महाराज बाह्लीको वाक्यम् अब्रवीत् ॥
यदि वः शुल्कतो निष्ठा न पाणिग्रहणं तथा ॥
लाजान्तरम् उपासीत प्राप्तशुल्का पतिं वृतम् ॥
न हि धर्मविदः प्राहुः प्रमाणं वाक्यतः स्मृतम् ॥
येषां वै शुल्कतो निष्ठा न पाणिग्रहणात् तथा ॥
प्रसिद्धं भाषितं दाने तेषां प्रत्यसनं पुनः ॥
ये मन्यन्ते क्रयं शुल्कं न ते धर्मविदो जनाः ॥
न चैतेभ्यः प्रदातव्या न वोढव्या तथाविधा ॥
न ह्य् एव भार्या क्रेतव्या न विक्रेया कथं चन ॥
ये च क्रीणन्ति दासीवद् ये च विक्रीणते जनाः ॥
भवेत् तेषां तथा निष्ठा लुब्धानां पापचेतसाम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tato mayaivam ukte tu vākye dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
pitā mama mahārāja bāhlīko vākyam abravīt ||
yadi vaḥ śulkato niṣṭhā na pāṇigrahaṇaṃ tathā ||
lājāntaram upāsīta prāptaśulkā patiṃ vṛtam ||
na hi dharmavidaḥ prāhuḥ pramāṇaṃ vākyataḥ smṛtam ||
yeṣāṃ vai śulkato niṣṭhā na pāṇigrahaṇāt tathā ||
prasiddhaṃ bhāṣitaṃ dāne teṣāṃ pratyasanaṃ punaḥ ||
ye manyante krayaṃ śulkaṃ na te dharmavido janāḥ ||
na caitebhyaḥ pradātavyā na voḍhavyā tathāvidhā ||
na hy eva bhāryā kretavyā na vikreyā kathaṃ cana ||
ye ca krīṇanti dāsīvad ye ca vikrīṇate janāḥ ||
bhavet teṣāṃ tathā niṣṭhā lubdhānāṃ pāpacetasām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः मया एवम् उक्ते तुtataḥ mayā evam ukte tuтогда, мною так сказанном
वाक्ये धर्मभृतां वरःvākye dharmabhṛtāṃ varaḥслове, из блюстителей дхармы лучший
पिता मम महाराजpitā mama mahārājaотец мой, о великий царь
बाह्लीकः वाक्यम् अब्रवीत्bāhlīkaḥ vākyam abravītБахлика слово сказал
यदि वः शुल्कतः निष्ठाyadi vaḥ śulkataḥ niṣṭhā«если у вас от выкупа завершение
न पाणिग्रहणं तथाna pāṇigrahaṇaṃ tathāне от взятия руки же
लाजान्तरम् उपासीतlājāntaram upāsītaдо обряда жареного зерна да (вольна) пребудет
प्राप्तशुल्का पतिं वृतम्prāptaśulkā patiṃ vṛtam(даже) с полученным выкупом — мужа избранного
न हि धर्मविदः प्राहुःna hi dharmavidaḥ prāhuḥибо не знатоки дхармы зовут
प्रमाणं वाक्यतः स्मृतम्pramāṇaṃ vākyataḥ smṛtam(одно) слово мерилом, помянутым
येषां वै शुल्कतः निष्ठाyeṣāṃ vai śulkataḥ niṣṭhāу кого от выкупа завершение
न पाणिग्रहणात् तथाna pāṇigrahaṇāt tathāне от взятия руки же
प्रसिद्धं भाषितं दानेprasiddhaṃ bhāṣitaṃ dāneизвестное (одно) слово в даянии
तेषां प्रत्यसनं पुनःteṣāṃ pratyasanaṃ punaḥу них — отменимое (ненадёжное) снова
ये मन्यन्ते क्रयं शुल्कंye manyante krayaṃ śulkaṃкто считают куплею выкуп
न ते धर्मविदः जनाःna te dharmavidaḥ janāḥне те дхармы знатоки люди
न च एतेभ्यः प्रदातव्याna ca etebhyaḥ pradātavyāи не им даваема (дева)
न वोढव्या तथाविधाna voḍhavyā tathāvidhāне берётся в жёны (дева) от таких
न हि एव भार्या क्रेतव्याna hi eva bhāryā kretavyāибо не жена покупаема
न विक्रेया कथं चनna vikreyā kathaṃ canaне продаваема никак
ये च क्रीणन्ति दासीवत्ye ca krīṇanti dāsīvatкто покупают, как рабыню
ये च विक्रीणते जनाःye ca vikrīṇate janāḥи кто продают, люди
भवेत् तेषां तथा निष्ठाbhavet teṣāṃ tathā niṣṭhāда будет у них такое (низкое) завершение
लुब्धानां पापचेतसाम्lubdhānāṃ pāpacetasāmу жадных, злоумных
अनुवाद

Бхишма сказал: «Тогда, мною так сказанном слове, из блюстителей дхармы лучший, отец мой, о великий царь, Бахлика слово сказал». Бахлика сказал: «Если у вас от выкупа завершение брака, не от взятия руки же, — до обряда жареного зерна да вольна пребудет даже с полученным выкупом дева избрать мужа избранного. Ибо не знатоки дхармы зовут одно слово мерилом, помянутым в смрити, — у кого от выкупа завершение, не от взятия руки же: известное одно слово в даянии у них — отменимое снова. Кто считают куплею выкуп — не те дхармы знатоки люди; и не им даваема дева, не берётся в жёны дева от таких. Ибо не жена покупаема, не продаваема никак. Кто покупают, как рабыню, и кто продают, люди, — да будет у них такое низкое завершение, у жадных, злоумных».

संस्करण

2e1f7f9c09bf · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:35:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से