महाभारत
Mixed Castes, and Worth Known by Conduct (Part 1)13.48.19-24
12163 / 15823
महाभारत · 13.48.19-24
देवनागरी

अगम्यागमनाच् चैव वर्तते वर्णसंकरः ॥
व्रात्यानाम् अत्र जायन्ते सैरन्ध्रा मागधेषु च ॥
प्रसाधनोपचारज्ञम् अदासं दासजीवनम् ॥
अतश् चायोगवं सूते वागुरावनजीवनम् ॥
मैरेयकं च वैदेहः संप्रसूते ऽथ माधुकम् ॥
निषादो मुद्गरं सूते दाशं नावोपजीविनम् ॥
मृतपं चापि चण्डालः श्वपाकम् अतिकुत्सितम् ॥
चतुरो मागधी सूते क्रूरान् मायोपजीविनः ॥
मांसस्वादुकरं सूदं सौगन्धम् इति संज्ञितम् ॥
वैदेहकाच् च पापिष्ठं क्रूरं भार्योपजीविनम् ॥
निषादान् मद्रनाभं च खरयानप्रयायिनम् ॥
चण्डालात् पुल्कसं चापि खराश्वगजभोजिनम् ॥
मृतचेलप्रतिच्छन्नं भिन्नभाजनभोजिनम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

agamyāgamanāc caiva vartate varṇasaṃkaraḥ ||
vrātyānām atra jāyante sairandhrā māgadheṣu ca ||
prasādhanopacārajñam adāsaṃ dāsajīvanam ||
ataś cāyogavaṃ sūte vāgurāvanajīvanam ||
maireyakaṃ ca vaidehaḥ saṃprasūte 'tha mādhukam ||
niṣādo mudgaraṃ sūte dāśaṃ nāvopajīvinam ||
mṛtapaṃ cāpi caṇḍālaḥ śvapākam atikutsitam ||
caturo māgadhī sūte krūrān māyopajīvinaḥ ||
māṃsasvādukaraṃ sūdaṃ saugandham iti saṃjñitam ||
vaidehakāc ca pāpiṣṭhaṃ krūraṃ bhāryopajīvinam ||
niṣādān madranābhaṃ ca kharayānaprayāyinam ||
caṇḍālāt pulkasaṃ cāpi kharāśvagajabhojinam ||
mṛtacelapraticchannaṃ bhinnabhājanabhojinam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अगम्यागमनात् च एवagamyāgamanāt ca evaот недозволенных связей
वर्तते वर्णसंकरःvartate varṇasaṃkaraḥпроистекает смешение варн
व्रात्यानाम् अत्र जायन्तेvrātyānām atra jāyanteу вратьев тут рождаются
सैरन्ध्राः मागधेषु चsairandhrāḥ māgadheṣu caсайрандхры, и у магадхов
अतः च आयोगवं सूतेataḥ ca āyogavaṃ sūteи от этого айогаву рождает
वागुरावनजीवनम्vāgurāvanajīvanamсетями-лесом живущего
मैरेयकं च वैदेहःmaireyakaṃ ca vaidehaḥмайреяку же вайдеха
संप्रसूते अथ माधुकम्saṃprasūte atha mādhukamрождает, и мадхуку
निषादः मुद्गरं सूतेniṣādaḥ mudgaraṃ sūteнишада мудгару рождает
दाशं नावोपजीविनम्dāśaṃ nāvopajīvinamдашу, лодкою живущего
मृतपं च अपि चण्डालःmṛtapaṃ ca api caṇḍālaḥмритапу же чандала
श्वपाकम् अतिकुत्सितम्śvapākam atikutsitamшвапаку препрезренного
चतुरः मागधी सूतेcaturaḥ māgadhī sūteчетверых магадхи рождает
क्रूरान् मायोपजीविनःkrūrān māyopajīvinaḥжестоких, обманом живущих
मांसस्वादुकरं सूदंmāṃsasvādukaraṃ sūdaṃмясо вкусным делающего повара
सौगन्धम् इति संज्ञितम्saugandham iti saṃjñitam«саугандхою» именуемого
वैदेहकात् च पापिष्ठंvaidehakāt ca pāpiṣṭhaṃот вайдехаки же грешнейшего
क्रूरं भार्योपजीविनम्krūraṃ bhāryopajīvinamжестокого, женою живущего
निषादात् मद्रनाभं चniṣādāt madranābhaṃ caот нишады мадранабху
खरयानप्रयायिनम्kharayānaprayāyinamна ослиной повозке ездящего
चण्डालात् पुल्कसं च अपिcaṇḍālāt pulkasaṃ ca apiот чандалы пулкасу же
खराश्वगजभोजिनम्kharāśvagajabhojinamослов, коней, слонов поедающего
मृतचेलप्रतिच्छन्नंmṛtacelapraticchannaṃв одежды мёртвых одетого
भिन्नभाजनभोजिनम्bhinnabhājanabhojinamиз разбитой посуды евшего
अनुवाद

«От недозволенных связей проистекает смешение варн; у вратьев тут рождаются сайрандхры, и у магадхов. И от этого айогаву рождает, сетями-лесом живущего; майреяку же вайдеха рождает, и мадхуку. Нишада мудгару рождает, дашу, лодкою живущего; мритапу же чандала, швапаку препрезренного. Четверых магадхи рождает, жестоких, обманом живущих: мясо вкусным делающего повара, „саугандхою“ именуемого; от вайдехаки же грешнейшего, жестокого, женою живущего; от нишады мадранабху, на ослиной повозке ездящего; от чандалы пулкасу же, ослов, коней, слонов поедающего, в одежды мёртвых одетого, из разбитой посуды евшего».

संस्करण

dc6b6109c1d9 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:55:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से