महाभारत
The Priceless Sage and the Glory of the Cow (Part 2)13.51.31-34
12185 / 15823
महाभारत · 13.51.31-34
देवनागरी

तेजसा वपुषा चैव गावो वह्निसमा भुवि ॥
गावो हि सुमहत् तेजः प्राणिनां च सुखप्रदाः ॥
निविष्टं गोकुलं यत्र श्वासं मुञ्चति निर्भयम् ॥
विराजयति तं देशं पाप्मानं चापकर्षति ॥
गावः स्वर्गस्य सोपानं गावः स्वर्गे ऽपि पूजिताः ॥
गावः कामदुघा देव्यो नान्यत् किं चित् परं स्मृतम् ॥
इत्य् एतद् गोषु मे प्रोक्तं माहात्म्यं पार्थिवर्षभ ॥
गुणैकदेशवचनं शक्यं पारायणं न तु ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tejasā vapuṣā caiva gāvo vahnisamā bhuvi ||
gāvo hi sumahat tejaḥ prāṇināṃ ca sukhapradāḥ ||
niviṣṭaṃ gokulaṃ yatra śvāsaṃ muñcati nirbhayam ||
virājayati taṃ deśaṃ pāpmānaṃ cāpakarṣati ||
gāvaḥ svargasya sopānaṃ gāvaḥ svarge 'pi pūjitāḥ ||
gāvaḥ kāmadughā devyo nānyat kiṃ cit paraṃ smṛtam ||
ity etad goṣu me proktaṃ māhātmyaṃ pārthivarṣabha ||
guṇaikadeśavacanaṃ śakyaṃ pārāyaṇaṃ na tu ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तेजसा वपुषा च एवtejasā vapuṣā ca evaблеском и телом
गावः वह्निसमाः भुविgāvaḥ vahnisamāḥ bhuviкоровы огню подобны на земле
गावः हि सुमहत् तेजःgāvaḥ hi sumahat tejaḥкоровы ведь — великий блеск
प्राणिनां च सुखप्रदाःprāṇināṃ ca sukhapradāḥи существам счастье дающие
निविष्टं गोकुलं यत्रniviṣṭaṃ gokulaṃ yatraпоселившееся стадо где
श्वासं मुञ्चति निर्भयम्śvāsaṃ muñcati nirbhayamдыхание испускает бесстрашно
विराजयति तं देशंvirājayati taṃ deśaṃозаряет тот край
पाप्मानं च अपकर्षतिpāpmānaṃ ca apakarṣatiи грех отъемлет
गावः स्वर्गस्य सोपानंgāvaḥ svargasya sopānaṃкоровы — неба лестница
गावः स्वर्गे अपि पूजिताःgāvaḥ svarge api pūjitāḥкоровы и в небе чтимы
गावः कामदुघाः देव्यःgāvaḥ kāmadughāḥ devyaḥкоровы — желания исполняющие богини
न अन्यत् किं चित्na anyat kiṃ citничего иного
परं स्मृतम्paraṃ smṛtamвыше не помянуто
इति एतत् गोषु मे प्रोक्तंiti etat goṣu me proktaṃтак это о коровах мною сказано
माहात्म्यं पार्थिवर्षभmāhātmyaṃ pārthivarṣabhaвеличие, о бык-царь
गुणैकदेशवचनंguṇaikadeśavacanaṃчасти достоинств изречение
शक्यं पारायणं न तुśakyaṃ pārāyaṇaṃ na tuвозможно, исчерпание же — нет
अनुवाद

«Блеском и телом коровы огню подобны на земле; коровы ведь — великий блеск, и существам счастье дающие. Поселившееся стадо где дыхание испускает бесстрашно — озаряет тот край и грех отъемлет. Коровы — неба лестница, коровы и в небе чтимы; коровы — желания исполняющие богини, ничего иного выше не помянуто. Так это о коровах мною сказано величие, о бык-царь; части достоинств изречение возможно, исчерпание же — нет».

संस्करण

b27e43da0cf7 · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:10:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से