युधिष्ठिर उवाच
पवित्राणां पवित्रं यच् छ्रेष्ठं लोके च यद् भवेत् ॥
पावनं परमं चैव तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
गावो महार्थाः पुण्याश् च तारयन्ति च मानवान् ॥
धारयन्ति प्रजाश् चेमाः पयसा हविषा तथा ॥
न हि पुण्यतमं किं चिद् गोभ्यो भरतसत्तम ॥
एताः पवित्राः पुण्याश् च त्रिषु लोकेष्व् अनुत्तमाः ॥
देवानाम् उपरिष्टाच् च गावः प्रतिवसन्ति वै ॥
दत्त्वा चैता नरपते यान्ति स्वर्गं मनीषिणः ॥
मान्धाता यौवनाश्वश् च ययातिर् नहुषस् तथा ॥
गावो ददन्तः सततं सहस्रशतसंमिताः ॥
गताः परमकं स्थानं देवैर् अपि सुदुर्लभम् ॥
अपि चात्र पुरावृत्तं कथयिष्यामि ते ऽनघ ॥
yudhiṣṭhira uvāca
pavitrāṇāṃ pavitraṃ yac chreṣṭhaṃ loke ca yad bhavet ||
pāvanaṃ paramaṃ caiva tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
gāvo mahārthāḥ puṇyāś ca tārayanti ca mānavān ||
dhārayanti prajāś cemāḥ payasā haviṣā tathā ||
na hi puṇyatamaṃ kiṃ cid gobhyo bharatasattama ||
etāḥ pavitrāḥ puṇyāś ca triṣu lokeṣv anuttamāḥ ||
devānām upariṣṭāc ca gāvaḥ prativasanti vai ||
dattvā caitā narapate yānti svargaṃ manīṣiṇaḥ ||
māndhātā yauvanāśvaś ca yayātir nahuṣas tathā ||
gāvo dadantaḥ satataṃ sahasraśatasaṃmitāḥ ||
gatāḥ paramakaṃ sthānaṃ devair api sudurlabham ||
api cātra purāvṛttaṃ kathayiṣyāmi te 'nagha ||
Юдхиштхира сказал: «Очистителей очиститель который, лучшее в мире что было бы, очищающее высшее, — то мне скажи, о дед». Бхишма сказал: «Коровы многоценные, святые, и спасают людей, поддерживают существа эти молоком, жертвой также. Нет ведь святее ничего коров, о лучший из Бхаратов; они очистительны, святы, в трёх мирах непревзойдённы. Богов выше коровы обитают; дав их, о владыка людей, идут в небо мудрые. Мандхатри, Яуванашва, Яяти, Нахуша также, коров давая постоянно, сотнями тысяч исчисленных. И здесь о былом поведаю тебе, о безгрешный».
9d5769449bd6 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
На вопрос о высшем очистителе мира Бхишма вновь отвечает: коровы. Знаменательно сказанное о них — «обитают и выше богов»: животное, презираемое иными как простой скот, поставлено над самими небожителями, ибо на молоке его и жертвенном масле держится весь обряд, питающий богов. И снова помянуты великие государи древности — Мандхатри, Яяти, Нахуша, — раздававшие коров «сотнями тысяч»: дарение коров есть царственная дхарма. Дабы явить её ещё полнее, Бхишма обращается к «былому» — к сокровенной беседе самого Вьясы с сыном его Шукой, к которой и переходит далее.