महाभारत
Why the Cows' World Is Above the Gods; Surabhi's Boon (Part 2)13.82.27-31
12395 / 15823
महाभारत · 13.82.27-31
देवनागरी

अतप्यत तपो घोरं हृष्टा धर्मपरायणा ॥
कैलासशिखरे रम्ये देवगन्धर्वसेविते ॥
व्यतिष्ठद् एकपादेन परमं योगम् आस्थिता ॥
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च ॥
संतप्तास् तपसा तस्या देवाः सर्षिमहोरगाः ॥
तत्र गत्वा मया सार्धं पर्युपासन्त तां शुभाम् ॥
अथाहम् अब्रुवं तत्र देवीं तां तपसान्विताम् ॥
किमर्थं तप्यते देवि तपो घोरम् अनिन्दिते ॥
प्रीतस् ते ऽहं महाभागे तपसानेन शोभने ॥
वरयस्व वरं देवि दातास्मीति पुरंदर ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atapyata tapo ghoraṃ hṛṣṭā dharmaparāyaṇā ||
kailāsaśikhare ramye devagandharvasevite ||
vyatiṣṭhad ekapādena paramaṃ yogam āsthitā ||
daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca ||
saṃtaptās tapasā tasyā devāḥ sarṣimahoragāḥ ||
tatra gatvā mayā sārdhaṃ paryupāsanta tāṃ śubhām ||
athāham abruvaṃ tatra devīṃ tāṃ tapasānvitām ||
kimarthaṃ tapyate devi tapo ghoram anindite ||
prītas te 'haṃ mahābhāge tapasānena śobhane ||
varayasva varaṃ devi dātāsmīti puraṃdara ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अतप्यत तपः घोरंatapyata tapaḥ ghoraṃподвизалась подвигом лютым
हृष्टा धर्मपरायणाhṛṣṭā dharmaparāyaṇāрадостная, дхарме преданная
कैलासशिखरे रम्येkailāsaśikhare ramyeна Кайласы вершине прелестной
देवगन्धर्वसेवितेdevagandharvaseviteбогами-гандхарвами чтимой
व्यतिष्ठत् एकपादेनvyatiṣṭhat ekapādenaстояла на одной ноге
परमं योगम् आस्थिताparamaṃ yogam āsthitāв высшей йоге утвердясь
दश वर्षसहस्राणिdaśa varṣasahasrāṇiдесять тысяч лет
दश वर्षशतानि चdaśa varṣaśatāni caи десять сотен лет
संतप्ताः तपसा तस्याःsaṃtaptāḥ tapasā tasyāḥопалённые подвигом её
देवाः सर्षिमहोरगाःdevāḥ sarṣimahoragāḥбоги с риши и великими урагами
तत्र गत्वा मया सार्धंtatra gatvā mayā sārdhaṃтуда придя со мною
पर्युपासन्त तां शुभाम्paryupāsanta tāṃ śubhāmчтили ту благую
अथ अहम् अब्रुवं तत्रatha aham abruvaṃ tatraтогда я сказал там
देवीं तां तपसान्विताम्devīṃ tāṃ tapasānvitāmбогине той, подвигом наделённой
किमर्थं तप्यते देविkimarthaṃ tapyate deviради чего подвизаешься, богиня
तपः घोरम् अनिन्दितेtapaḥ ghoram aninditeподвигом лютым, о безупречная
प्रीतः ते अहम् महाभागेprītaḥ te aham mahābhāgeдоволен тобою я, о благая
तपसा अनेन शोभनेtapasā anena śobhaneподвигом этим, о прекрасная
वरयस्व वरं देविvarayasva varaṃ deviизбери дар, богиня
दाता अस्मि इति पुरंदरdātā asmi iti puraṃdara«даятель я», о Пурандара
अनुवाद

«„Подвизалась подвигом лютым, радостная, дхарме преданная, на Кайласы вершине прелестной, богами-гандхарвами чтимой; стояла на одной ноге, в высшей йоге утвердясь, десять тысяч лет и десять сотен лет. Опалённые подвигом её боги с риши и великими урагами, туда придя со мною, чтили ту благую. Тогда я сказал там богине той, подвигом наделённой: «Ради чего подвизаешься, богиня, подвигом лютым, о безупречная? Доволен тобою я, о благая, подвигом этим, о прекрасная; избери дар, богиня, «даятель я»», о Пурандара“».

संस्करण

b6c5287146f5 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:45:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से