महाभारत
The Worthy and Unworthy Brahmins for Śrāddha (Part 4)13.90.12-17
12448 / 15823
महाभारत · 13.90.12-17
देवनागरी

षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री यावत् प्रपश्यति ॥
पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद् दूषयते नृप ॥
यद् वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद् भुङ्क्ते दक्षिणामुखः ॥
सोपानत्कश् च यद् भुङ्क्ते सर्वं विद्यात् तद् आसुरम् ॥
असूयता च यद् दत्तं यच् च श्रद्धाविवर्जितम् ॥
सर्वं तद् असुरेन्द्राय ब्रह्मा भागम् अकल्पयत् ॥
श्वानश् च पङ्क्तिदूषाश् च नावेक्षेरन् कथं चन ॥
तस्मात् परिवृते दद्यात् तिलांश् चान्ववकीरयेत् ॥
तिलादाने च क्रव्यादा ये च क्रोधवशा गणाः ॥
यातुधानाः पिशाचाश् च विप्रलुम्पन्ति तद् धविः ॥
यावद् ध्य् अपङ्क्त्यः पङ्क्त्यां वै भुञ्जानान् अनुपश्यति ॥
तावत् फलाद् भ्रंशयति दातारं तस्य बालिशम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ṣaṣṭiṃ kāṇaḥ śataṃ ṣaṇḍhaḥ śvitrī yāvat prapaśyati ||
paṅktyāṃ samupaviṣṭāyāṃ tāvad dūṣayate nṛpa ||
yad veṣṭitaśirā bhuṅkte yad bhuṅkte dakṣiṇāmukhaḥ ||
sopānatkaś ca yad bhuṅkte sarvaṃ vidyāt tad āsuram ||
asūyatā ca yad dattaṃ yac ca śraddhāvivarjitam ||
sarvaṃ tad asurendrāya brahmā bhāgam akalpayat ||
śvānaś ca paṅktidūṣāś ca nāvekṣeran kathaṃ cana ||
tasmāt parivṛte dadyāt tilāṃś cānvavakīrayet ||
tilādāne ca kravyādā ye ca krodhavaśā gaṇāḥ ||
yātudhānāḥ piśācāś ca vipralumpanti tad dhaviḥ ||
yāvad dhy apaṅktyaḥ paṅktyāṃ vai bhuñjānān anupaśyati ||
tāvat phalād bhraṃśayati dātāraṃ tasya bāliśam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
षष्टिं काणः शतं षण्ढःṣaṣṭiṃ kāṇaḥ śataṃ ṣaṇḍhaḥшестьдесят кривой, сто евнух
श्वित्री यावत् प्रपश्यतिśvitrī yāvat prapaśyatiпрокажённый, сколько видит
पङ्क्त्यां समुपविष्टायांpaṅktyāṃ samupaviṣṭāyāṃв ряду усевшемся
तावत् दूषयते नृपtāvat dūṣayate nṛpaстолько оскверняет, о царь
यत् वेष्टितशिरा भुङ्क्तेyat veṣṭitaśirā bhuṅkteкогда с покрытой головой ест
यत् भुङ्क्ते दक्षिणामुखःyat bhuṅkte dakṣiṇāmukhaḥкогда ест, к югу лицом
सोपानत्कः च यत् भुङ्क्तेsopānatkaḥ ca yat bhuṅkteи в обуви когда ест
सर्वं विद्यात् तत् आसुरम्sarvaṃ vidyāt tat āsuramвсё да знает то асурским
असूयता च यत् दत्तंasūyatā ca yat dattaṃс недоброжелательством что дано
यत् च श्रद्धाविवर्जितम्yat ca śraddhāvivarjitamи что веры лишённое
सर्वं तत् असुरेन्द्रायsarvaṃ tat asurendrāyaвсё то асуров-владыке
ब्रह्मा भागम् अकल्पयत्brahmā bhāgam akalpayatБрахма долею назначил
श्वानः च पङ्क्तिदूषाः चśvānaḥ ca paṅktidūṣāḥ caпсы и ряда-осквернители
न अवेक्षेरन् कथं चनna avekṣeran kathaṃ canaда не глядят никак
तस्मात् परिवृते दद्यात्tasmāt parivṛte dadyātпотому в огороженном да даёт
तिलान् च अन्ववकीरयेत्tilān ca anvavakīrayetи сезам да рассыплет
तिलादाने च क्रव्यादाःtilādāne ca kravyādāḥпри сезам-даянии плотоядные
ये च क्रोधवशाः गणाःye ca krodhavaśāḥ gaṇāḥи которые гневу-подвластные сонмы
यातुधानाः पिशाचाः चyātudhānāḥ piśācāḥ caятудханы и пишачи
विप्रलुम्पन्ति तत् हविःvipralumpanti tat haviḥрасхищают то приношение
यावत् हि अपङ्क्त्यः पङ्क्त्यांyāvat hi apaṅktyaḥ paṅktyāṃпока ведь неприрядный в ряду
वै भुञ्जानान् अनुपश्यतिvai bhuñjānān anupaśyatiна едящих взирает
तावत् फलात् भ्रंशयतिtāvat phalāt bhraṃśayatiстолько от плода лишает
दातारं तस्य बालिशम्dātāraṃ tasya bāliśamдарителя того, глупого
अनुवाद

«Шестьдесят кривой, сто евнух, прокажённый — сколько видит, в ряду усевшемся столько оскверняет, о царь. Когда с покрытой головой ест, когда ест к югу лицом, и в обуви когда ест, — всё да знает то асурским. С недоброжелательством что дано, и что веры лишённое, — всё то асуров-владыке Брахма долею назначил. Псы и ряда-осквернители да не глядят никак; потому в огороженном да даёт, и сезам да рассыплет. При сезам-даянии плотоядные, и которые гневу-подвластные сонмы, ятудханы и пишачи расхищают то приношение. Пока ведь неприрядный в ряду на едящих взирает, столько от плода лишает дарителя того, глупого».

संस्करण

75bd4e5cb270 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:25:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से