महाभारत
The Sun Gives the Parasol and Sandals; the Fruit of the Gift (Part 2)13.98.8-12
12504 / 15823
महाभारत · 13.98.8-12
देवनागरी

भीष्म उवाच
ततः प्रहस्य भगवाञ् जमदग्निर् उवाच तम् ॥
न भीः सूर्य त्वया कार्या प्रणिपातगतो ह्य् असि ॥
ब्राह्मणेष्व् आर्जवं यच् च स्थैर्यं च धरणीतले ॥
सौम्यतां चैव सोमस्य गाम्भीर्यं वरुणस्य च ॥
दीप्तिम् अग्नेः प्रभां मेरोः प्रतापं तपनस्य च ॥
एतान्य् अतिक्रमेद् यो वै स हन्याच् छरणागतम् ॥
भवेत् स गुरुतल्पी च ब्रह्महा च तथा भवेत् ॥
सुरापानं च कुर्यात् स यो हन्याच् छरणागतम् ॥
एतस्य त्व् अपनीतस्य समाधिं तात चिन्तय ॥
यथा सुखगमः पन्था भवेत् त्वद्रश्मितापितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
tataḥ prahasya bhagavāñ jamadagnir uvāca tam ||
na bhīḥ sūrya tvayā kāryā praṇipātagato hy asi ||
brāhmaṇeṣv ārjavaṃ yac ca sthairyaṃ ca dharaṇītale ||
saumyatāṃ caiva somasya gāmbhīryaṃ varuṇasya ca ||
dīptim agneḥ prabhāṃ meroḥ pratāpaṃ tapanasya ca ||
etāny atikramed yo vai sa hanyāc charaṇāgatam ||
bhavet sa gurutalpī ca brahmahā ca tathā bhavet ||
surāpānaṃ ca kuryāt sa yo hanyāc charaṇāgatam ||
etasya tv apanītasya samādhiṃ tāta cintaya ||
yathā sukhagamaḥ panthā bhavet tvadraśmitāpitaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः प्रहस्य भगवान्tataḥ prahasya bhagavānтогда, рассмеявшись, господин
जमदग्निः उवाच तम्jamadagniḥ uvāca tamДжамадагни сказал ему
न भीः सूर्य त्वया कार्याna bhīḥ sūrya tvayā kāryā«не страх, о Солнце, тобою твори
प्रणिपातगतः हि असिpraṇipātagataḥ hi asiк поклону пришедшим ведь ты стал
ब्राह्मणेषु आर्जवं यत् चbrāhmaṇeṣu ārjavaṃ yat caв брахманах прямота которая
स्थैर्यं च धरणीतलेsthairyaṃ ca dharaṇītaleи твёрдость в земле
सौम्यतां च एव सोमस्यsaumyatāṃ ca eva somasyaи кротость Сомы
गाम्भीर्यं वरुणस्य चgāmbhīryaṃ varuṇasya caи глубину Варуны
दीप्तिम् अग्नेः प्रभां मेरोःdīptim agneḥ prabhāṃ meroḥблеск Агни, сияние Меру
प्रतापं तपनस्य चpratāpaṃ tapanasya caи жар солнца
एतानि अतिक्रमेत् यः वैetāni atikramet yaḥ vaiэти преступил бы кто
स हन्यात् शरणागतम्sa hanyāt śaraṇāgatamтот убил бы к прибежищу пришедшего
भवेत् स गुरुतल्पी चbhavet sa gurutalpī caбыл бы он гуру-ложе-осквернителем
ब्रह्महा च तथा भवेत्brahmahā ca tathā bhavetи брахманоубийцею также был бы
सुरापानं च कुर्यात् सsurāpānaṃ ca kuryāt saи вино-питие творил бы он
यः हन्यात् शरणागतम्yaḥ hanyāt śaraṇāgatamкто убил бы к прибежищу пришедшего
एतस्य तु अपनीतस्यetasya tu apanītasyaэтого же отвращённого (умысла)
समाधिं तात चिन्तयsamādhiṃ tāta cintayaулаживание, сын, обдумай
यथा सुखगमः पन्थाःyathā sukhagamaḥ panthāḥкак удобопроходимым путь
भवेत् त्वद्रश्मितापितःbhavet tvadraśmitāpitaḥбыл бы, твоими лучами палимый»
अनुवाद

Джамадагни сказал: «Тогда, рассмеявшись, господин Джамадагни сказал ему: „Не страх, о Солнце, тобою твори, к поклону пришедшим ведь ты стал. В брахманах прямота которая, и твёрдость в земле, и кротость Сомы, и глубину Варуны, блеск Агни, сияние Меру, и жар солнца, — эти преступил бы кто, тот убил бы к прибежищу пришедшего. Был бы он гуру-ложе-осквернителем, и брахманоубийцею также был бы, и вино-питие творил бы он, кто убил бы к прибежищу пришедшего. Этого же отвращённого умысла, сын, улаживание обдумай: как удобопроходимым путь был бы, твоими лучами палимый“».

संस्करण

29e01fd38d6d · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:05:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से