महाभारत
Nahuṣa's Fall and Indra's Restoration (Part 3)13.103.27-32
12536 / 15823
महाभारत · 13.103.27-32
देवनागरी

भृगुर् उवाच
राजा युधिष्ठिरो नाम भविष्यति कुरूद्वहः ॥
स त्वां मोक्षयिता शापाद् इत्य् उक्त्वान्तरधीयत ॥
अगस्त्यो ऽपि महातेजाः कृत्वा कार्यं शतक्रतोः ॥
स्वम् आश्रमपदं प्रायात् पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥
नहुषो ऽपि त्वया राजंस् तस्माच् छापात् समुद्धृतः ॥
जगाम ब्रह्मसदनं पश्यतस् ते जनाधिप ॥
तदा तु पातयित्वा तं नहुषं भूतले भृगुः ॥
जगाम ब्रह्मसदनं ब्रह्मणे च न्यवेदयत् ॥
ततः शक्रं समानाय्य देवान् आह पितामहः ॥
वरदानान् मम सुरा नहुषो राज्यम् आप्तवान् ॥
स चागस्त्येन क्रुद्धेन भ्रंशितो भूतलं गतः ॥
न च शक्यं विना राज्ञा सुरा वर्तयितुं क्व चित् ॥
तस्माद् अयं पुनः शक्रो देवराज्ये ऽभिषिच्यताम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhṛgur uvāca
rājā yudhiṣṭhiro nāma bhaviṣyati kurūdvahaḥ ||
sa tvāṃ mokṣayitā śāpād ity uktvāntaradhīyata ||
agastyo 'pi mahātejāḥ kṛtvā kāryaṃ śatakratoḥ ||
svam āśramapadaṃ prāyāt pūjyamāno dvijātibhiḥ ||
nahuṣo 'pi tvayā rājaṃs tasmāc chāpāt samuddhṛtaḥ ||
jagāma brahmasadanaṃ paśyatas te janādhipa ||
tadā tu pātayitvā taṃ nahuṣaṃ bhūtale bhṛguḥ ||
jagāma brahmasadanaṃ brahmaṇe ca nyavedayat ||
tataḥ śakraṃ samānāyya devān āha pitāmahaḥ ||
varadānān mama surā nahuṣo rājyam āptavān ||
sa cāgastyena kruddhena bhraṃśito bhūtalaṃ gataḥ ||
na ca śakyaṃ vinā rājñā surā vartayituṃ kva cit ||
tasmād ayaṃ punaḥ śakro devarājye 'bhiṣicyatām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
राजा युधिष्ठिरः नामrājā yudhiṣṭhiraḥ nāma«царь Юдхиштхира именем
भविष्यति कुरूद्वहःbhaviṣyati kurūdvahaḥбудет, опора Куру
स त्वां मोक्षयिता शापात्sa tvāṃ mokṣayitā śāpātон тебя освободит от проклятья»
इति उक्त्वा अन्तरधीयतiti uktvā antaradhīyataтак сказав, исчез
अगस्त्यः अपि महातेजाःagastyaḥ api mahātejāḥАгастья же, многосиятельный
कृत्वा कार्यं शतक्रतोःkṛtvā kāryaṃ śatakratoḥсделав дело Шатакрату
स्वम् आश्रमपदं प्रायात्svam āśramapadaṃ prāyātв свою обитель пошёл
पूज्यमानः द्विजातिभिःpūjyamānaḥ dvijātibhiḥчтимый брахманами
नहुषः अपि त्वया राजन्nahuṣaḥ api tvayā rājanНахуша же тобою, о царь
तस्मात् शापात् समुद्धृतःtasmāt śāpāt samuddhṛtaḥот того проклятья извлечён
जगाम ब्रह्मसदनंjagāma brahmasadanaṃпошёл в Брахмы обитель
पश्यतः ते जनाधिपpaśyataḥ te janādhipaна глазах твоих, о владыка людей
तदा तु पातयित्वा तंtadā tu pātayitvā taṃтогда же, низвергнув того
नहुषं भूतले भृगुःnahuṣaṃ bhūtale bhṛguḥНахушу на землю, Бхригу
जगाम ब्रह्मसदनंjagāma brahmasadanaṃпошёл в Брахмы обитель
ब्रह्मणे च न्यवेदयत्brahmaṇe ca nyavedayatи Брахме поведал
ततः शक्रं समानाय्यtataḥ śakraṃ samānāyyaтогда Шакру призвав
देवान् आह पितामहःdevān āha pitāmahaḥбогам сказал Прародитель
वरदानात् मम सुराःvaradānāt mama surāḥ«от дара моего, о боги
नहुषः राज्यम् आप्तवान्nahuṣaḥ rājyam āptavānНахуша царство обрёл
न च शक्यं विना राज्ञाna ca śakyaṃ vinā rājñāи нельзя без царя
सुराः वर्तयितुं क्व चित्surāḥ vartayituṃ kva citбогам пребывать никак
तस्मात् अयं पुनः शक्रःtasmāt ayaṃ punaḥ śakraḥпотому этот снова Шакра
देवराज्ये अभिषिच्यताम्devarājye abhiṣicyatāmна царство богов да помажется»
अनुवाद

Бхригу сказал: «„Царь Юдхиштхира именем будет, опора Куру; он тебя освободит от проклятья“, так сказав, исчез». Бхишма сказал: «Агастья же, многосиятельный, сделав дело Шатакрату, в свою обитель пошёл, чтимый брахманами. Нахуша же тобою, о царь, от того проклятья извлечён, пошёл в Брахмы обитель на глазах твоих, о владыка людей. Тогда же, низвергнув того Нахушу на землю, Бхригу пошёл в Брахмы обитель и Брахме поведал. Тогда Шакру призвав, богам сказал Прародитель: „От дара моего, о боги, Нахуша царство обрёл; и нельзя без царя богам пребывать никак; потому этот снова Шакра на царство богов да помажется“».

संस्करण

f05a0e883cfa · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:30:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से