महाभारत
Vyāsa and the Worm: The Love of Life and a Worm's Repentance (Part 1)13.118.16-21
12647 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.118.16-21

Червь

देवनागरी

कीट उवाच
र्वत्र नितो जी तीहापि सुखं
चेयामि हाप्राज्ञ स्माद् च्छामि जीवितुम्
हापि वियः र्वो थादेहं प्रर्तितः
मानुषास् तिर्यगाश् चै पृग्भोगा विशेतः
हम् सं नुष्यो वै शूद्रो हुनः पुरा
ब्रह्मण्यो नृशंसश् र्यो वृद्धिजीनः
वाक्तीक्ष्णो निकृतिप्रज्ञो मोष्टा विश्वस्य र्वशः
मिथःकृतो ऽनिनः स्वणे तः
भृत्यातिथिनश् चापि गृहे र्युषितो या
मात्सर्यात् स्वादुकामे नृशंसे बुभूता
देवार्थं पितृज्ञार्थम् न्नं श्रद्धाकृतं या
त्तम् र्थकामे देयम् न्नं पुनाति

लिप्यंतरण (IAST)

kīṭa uvāca
sarvatra nirato va ipi sukhaṃ mama ||
cetami maprājña tasmād icchāmi vitum ||
ipi viṣayaḥ sarvo yathādehaṃ pravartitaḥ ||
nuṣās tiryaś caiva pṛthagbho viśeṣataḥ ||
aham āsaṃ manuṣyo vai śūdro bahudhanaḥ pu ||
abrahmaṇyo nṛśaṃsaś ca kadaryo vṛddhivanaḥ ||
ktīkṣṇo nikṛtiprajño moṣṭā viśvasya sarvaśaḥ ||
mithaḥkṛto 'panidhanaḥ parasvaharaṇe rataḥ ||
bhṛtyātithijanaś cāpi gṛhe paryuṣito ma ||
tsaryāt svādumena nṛśaṃsena bubhūṣa ||
derthaṃ pitṛyajñārtham annaṃ śraddhākṛtaṃ ma ||
na dattam arthamena deyam annaṃ puti ha ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×6

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सर्वत्र निरतः जीवःsarvatra nirataḥ jīvaḥвсюду привязана душа
इति इह अपि सुखं ममiti iha api sukhaṃ mamaтак и тут счастье моё
चेतयामि महाप्राज्ञcetayāmi mahāprājñaсознаю, о премудрый
तस्मात् इच्छामि जीवितुम्tasmāt icchāmi jīvitumпотому желаю жить
इह अपि विषयः सर्वःiha api viṣayaḥ sarvaḥи тут предмет всякий
यथादेहं प्रवर्तितःyathādehaṃ pravartitaḥсоответственно телу действует
मानुषाः तिर्यगाः च एवmānuṣāḥ tiryagāḥ ca evaлюди и животные
पृथग्भोगाः विशेषतःpṛthagbhogāḥ viśeṣataḥособые наслаждения, по отдельности
अहम् आसं मनुष्यः वैaham āsaṃ manuṣyaḥ vaiя был человеком
शूद्रः बहुधनः पुराśūdraḥ bahudhanaḥ purāшудрой, многоденежным, прежде
अब्रह्मण्यः नृशंसः चabrahmaṇyaḥ nṛśaṃsaḥ caк брахманам недобрый, жестокий
कदर्यः वृद्धिजीवनःkadaryaḥ vṛddhijīvanaḥскряга, ростовщичеством живущий
वाक्तीक्ष्णः निकृतिप्रज्ञःvāktīkṣṇaḥ nikṛtiprajñaḥречью резкий, коварномудрый
मोष्टा विश्वस्य सर्वशःmoṣṭā viśvasya sarvaśaḥобкрадывающий всякого всячески
मिथःकृतः अपनिधनःmithaḥkṛtaḥ apanidhanaḥв сделках лукавый, присваивающий вклады
परस्वहरणे रतःparasvaharaṇe rataḥчужого-присвоению преданный
भृत्य-अतिथि-जनः च अपिbhṛtya-atithi-janaḥ ca apiслуги и гости
गृहे पर्युषितः मयाgṛhe paryuṣitaḥ mayāв доме голодными ночевали из-за меня
मात्सर्यात् स्वादुकामेनmātsaryāt svādukāmenaиз скупости, лакомств желая
नृशंसेन बुभूषताnṛśaṃsena bubhūṣatāжестоким быть хотящим
देवार्थं पितृयज्ञार्थम्devārthaṃ pitṛyajñārthamради богов, ради предков-жертвы
अन्नं श्रद्धाकृतं मयाannaṃ śraddhākṛtaṃ mayāпища, с верою приготовленная мною
न दत्तम् अर्थकामेनna dattam arthakāmenaне дана, корысти ради
देयम् अन्नं पुनाति हdeyam annaṃ punāti haа даримая пища очищает ведь
अनुवाद

Червь сказал: «Всюду привязана душа, так и тут счастье моё; сознаю, о премудрый, потому желаю жить. И тут предмет всякий соответственно телу действует; люди и животные — особые наслаждения, по отдельности. Я был человеком, шудрой, многоденежным, прежде, к брахманам недобрый, жестокий, скряга, ростовщичеством живущий, речью резкий, коварномудрый, обкрадывающий всякого всячески, в сделках лукавый, присваивающий вклады, чужого-присвоению преданный. Слуги и гости в доме голодными ночевали из-за меня, из скупости, лакомств желая, жестоким быть хотящим. Ради богов, ради предков-жертвы пища, с верою приготовленная мною, не дана, корысти ради, — а даримая пища очищает ведь».

संस्करण

65595df36a5c · प्रकाशित 22 जून 2026, 4:45:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से