महाभारत
The Conduct of Virtuous Women: Śāṇḍilī and Sumanā13.124.15-22
12668 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.124.15-22

Шандили

देवनागरी

कुटुम्बार्थे मानीतं यत् किं चित् कार्यम् तु
प्रातर् त्था तत् र्वं कायामि रोमि
प्रवासं दि मे र्ता याति कार्ये के चित्
ङ्गलैर् हुभिर् युक्ता वामि निता दा
ञ्जनं रोनां चै स्नानं माल्यानुलेनम्
प्रसानं निष्क्रान्ते नाभिन्दामि र्तरि
नोत्थायामि र्तारं सुसुप्तम् हं दा
तुरेष्व् पि कार्येषु ते तुष्यति मे नः
नायायामि र्तारं कुटुम्बार्थे र्वदा
गुप्तगुह्या दा चास्मि सुसंमृष्टनिवेना
मं र्मथं नारी पान्ती माहिता
रुन्धती नारीणां स्वर्गलोके हीते
भीष्म उवाच
तद् ख्या सा देवी सुनायै स्विनी
तिर्मं हाभागा गामार्शनं दा
यश् चेदं पाण्डवाख्यानं ठेत् र्वणि र्वणि
देलोकं संप्राप्य न्दने सुसुखं सेत्

लिप्यंतरण (IAST)

kuṭumbārthe sataṃ yat kiṃ cit kāryam eva tu ||
prātar utthāya tat sarvaṃ rami karomi ca ||
prasaṃ yadi me bhartā ti ryeṇa kena cit ||
maṅgalair bahubhir yuktā bhami niya sa ||
añjanaṃ rocanāṃ caiva snānaṃ lyānulepanam ||
pradhanaṃ ca niṣkrānte bhinandāmi bhartari ||
notthāpami bhartāraṃ sukhasuptam ahaṃ sa ||
ātureṣv api ryeṣu tena tuṣyati me manaḥ ||
sami bhartāraṃ kuṭumbārthe ca sarva ||
guptaguhyā sa smi susaṃmṛṣṭaniveśa ||
imaṃ dharmapathaṃ layantī sahi ||
arundhava ṇāṃ svargaloke mayate ||
bhīṣma uvāca
etad ākhyāya de sumayai tapasvi ||
patidharmaṃ mabhā jadarśanaṃ ta ||
yaś cedaṃ ṇḍakhyānaṃ paṭhet parvaṇi parvaṇi ||
sa devalokaṃ saṃprāpya nandane susukhaṃ vaset ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×8

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कुटुम्बार्थे समानीतंkuṭumbārthe samānītaṃдля семьи припасённое
यत् किं चित् कार्यम्yat kiṃ cit kāryamчто бы ни за дело
एव तुeva tuже
प्रातः उत्थाय तत् सर्वंprātaḥ utthāya tat sarvaṃпоутру встав, то всё
कारयामि करोमि चkārayāmi karomi caпоручаю делать и делаю
प्रवासं यदि मे भर्ताpravāsaṃ yadi me bhartāв отлучку если мой муж
याति कार्येण केन चित्yāti kāryeṇa kena citидёт по делу какому-либо
मङ्गलैः बहुभिः युक्ताmaṅgalaiḥ bahubhiḥ yuktāблагими обрядами многими занятая
भवामि नियता सदाbhavāmi niyatā sadāбываю, обузданная всегда
अञ्जनं रोचनां च एवañjanaṃ rocanāṃ ca evaглазную мазь, рочану
स्नानं माल्य-अनुलेपनम्snānaṃ mālya-anulepanamомовение, венки, умащение
प्रसाधनं च निष्क्रान्तेprasādhanaṃ ca niṣkrānteи наряд, когда ушёл
न अभिनन्दामि भर्तरिna abhinandāmi bhartariне привечаю, если муж в отлучке
न उत्थापयामि भर्तारंna utthāpayāmi bhartāraṃне бужу мужа
सुखसुप्तम् अहं सदाsukhasuptam ahaṃ sadāсладко спящего я всегда
आतुरेषु अपि कार्येषुātureṣu api kāryeṣuи в спешных делах
तेन तुष्यति मे मनःtena tuṣyati me manaḥтем довольствуется ум мой
न आयासयामि भर्तारंna āyāsayāmi bhartāraṃне утруждаю мужа
कुटुम्बार्थे च सर्वदाkuṭumbārthe ca sarvadāдля семьи делами всегда
गुप्तगुह्या सदा च अस्मिguptaguhyā sadā ca asmiхранящая тайны всегда я
सुसंमृष्टनिवेशनाsusaṃmṛṣṭaniveśanāс чисто прибранным жилищем
इमं धर्मपथं नारीimaṃ dharmapathaṃ nārīэтот дхармы путь жена
पालयन्ती समाहिताpālayantī samāhitāблюдущая, сосредоточенная
अरुन्धती इव नारीणांarundhatī iva nārīṇāṃкак Арундхати, средь жён
स्वर्गलोके महीयतेsvargaloke mahīyateв мире небесном величается
एतत् आख्याय सा देवीetat ākhyāya sā devīэто поведав, та богиня
सुमनायै तपस्विनीsumanāyai tapasvinīСумане, подвижница
पतिधर्मं महाभागाpatidharmaṃ mahābhāgāо мужа-дхарме, благая
जगाम अदर्शनं तदाjagāma adarśanaṃ tadāстала невидимой тогда
यः च इदं पाण्डवाख्यानंyaḥ ca idaṃ pāṇḍavākhyānaṃкто же этот Пандавов сказ
पठेत् पर्वणि पर्वणिpaṭhet parvaṇi parvaṇiчитал бы в каждый праздник
स देवलोकं संप्राप्यsa devalokaṃ saṃprāpyaон, мира богов достигнув
नन्दने सुसुखं वसेत्nandane susukhaṃ vasetв Нандане преблаженно обитал бы
अनुवाद

«Для семьи припасённое, что бы ни за дело, поутру встав, то всё поручаю делать и делаю. В отлучку если мой муж идёт по делу какому-либо, благими обрядами многими занятая бываю, обузданная всегда. Глазную мазь, рочану, омовение, венки, умащение и наряд, когда ушёл, не привечаю, если муж в отлучке. Не бужу мужа, сладко спящего, я всегда, и в спешных делах, — тем довольствуется ум мой. Не утруждаю мужа для семьи делами всегда; хранящая тайны всегда я, с чисто прибранным жилищем. Этот дхармы путь жена, блюдущая, сосредоточенная, как Арундхати, средь жён в мире небесном величается». Это поведав, та богиня Сумане, подвижница, о мужа-дхарме, благая, стала невидимой тогда. Кто же этот Пандавов сказ читал бы в каждый праздник, — он, мира богов достигнув, в Нандане преблаженно обитал бы.

संस्करण

779d3639cbc1 · प्रकाशित 22 जून 2026, 5:15:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से