महाभारत 13.132.27-39

Dharma and Adharma: The Deeds, Words, and Thoughts That Lead to Heaven (Part 1)13.132.27-39

12725 / 15823

महाभारत · 13.132.27-39

॥

देवनागरी

उमोवाच
मनसा बध्यते येन कर्मणा पुरुषः सदा ॥
तन् मे ब्रूहि महाभाग देवदेव पिनाकधृक् ॥
महेश्वर उवाच
मानसेनेह धर्मेण संयुक्ताः पुरुषाः सदा ॥
स्वर्गं गच्छन्ति कल्याणि तन् मे कीर्तयतः शृणु ॥
दुष्प्रणीतेन मनसा दुष्प्रणीततराकृतिः ॥
बध्यते मानवो येन शृणु चान्यच् छुभानने ॥
अरण्ये विजने न्यस्तं परस्वं वीक्ष्य ये नराः ॥
मनसापि न हिंसन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
ग्रामे गृहे वा यद् द्रव्यं पारक्यं विजने स्थितम् ॥
नाभिनन्दन्ति वै नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
तथैव परदारान् ये कामवृत्तान् रहोगतान् ॥
मनसापि न हिंसन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
शत्रुं मित्रं च ये नित्यं तुल्येन मनसा नराः ॥
भजन्ति मैत्राः संगम्य ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
श्रुतवन्तो दयावन्तः शुचयः सत्यसंगराः ॥
स्वैर् अर्थैः परिसंतुष्टास् ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
अवैरा ये त्व् अनायासा मैत्रचित्तपराः सदा ॥
सर्वभूतदयावन्तस् ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
श्रद्धावन्तो दयावन्तश् चोक्षाश् चोक्षजनप्रियाः ॥
धर्माधर्मविदो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
शुभानाम् अशुभानां च कर्मणां फलसंचये ॥
विपाकज्ञाश् च ये देवि ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
न्यायोपेता गुणोपेता देवद्विजपराः सदा ॥
समतां समनुप्राप्तास् ते नराः स्वर्गगामिनः ॥
शुभैः कर्मफलैर् देवि मयैते परिकीर्तिताः ॥
स्वर्गमार्गोपगा भूयः किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

umovāca
manasā badhyate yena karmaṇā puruṣaḥ sadā ||
tan me brūhi mahābhāga devadeva pinākadhṛk ||
maheśvara uvāca
mānaseneha dharmeṇa saṃyuktāḥ puruṣāḥ sadā ||
svargaṃ gacchanti kalyāṇi tan me kīrtayataḥ śṛṇu ||
duṣpraṇītena manasā duṣpraṇītatarākṛtiḥ ||
badhyate mānavo yena śṛṇu cānyac chubhānane ||
araṇye vijane nyastaṃ parasvaṃ vīkṣya ye narāḥ ||
manasāpi na hiṃsanti te narāḥ svargagāminaḥ ||
grāme gṛhe vā yad dravyaṃ pārakyaṃ vijane sthitam ||
nābhinandanti vai nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ ||
tathaiva paradārān ye kāmavṛttān rahogatān ||
manasāpi na hiṃsanti te narāḥ svargagāminaḥ ||
śatruṃ mitraṃ ca ye nityaṃ tulyena manasā narāḥ ||
bhajanti maitrāḥ saṃgamya te narāḥ svargagāminaḥ ||
śrutavanto dayāvantaḥ śucayaḥ satyasaṃgarāḥ ||
svair arthaiḥ parisaṃtuṣṭās te narāḥ svargagāminaḥ ||
avairā ye tv anāyāsā maitracittaparāḥ sadā ||
sarvabhūtadayāvantas te narāḥ svargagāminaḥ ||
śraddhāvanto dayāvantaś cokṣāś cokṣajanapriyāḥ ||
dharmādharmavido nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ ||
śubhānām aśubhānāṃ ca karmaṇāṃ phalasaṃcaye ||
vipākajñāś ca ye devi te narāḥ svargagāminaḥ ||
nyāyopetā guṇopetā devadvijaparāḥ sadā ||
samatāṃ samanuprāptās te narāḥ svargagāminaḥ ||
śubhaiḥ karmaphalair devi mayaite parikīrtitāḥ ||
svargamārgopagā bhūyaḥ kim anyac chrotum icchasi ||

शब्दशः अर्थ

संस्कृतIASTअर्थ

मनसा बध्यते येनmanasā badhyate yenaумом связывается чем

कर्मणा पुरुषः सदाkarmaṇā puruṣaḥ sadāдеянием человек всегда

तत् मे ब्रूहि महाभागtat me brūhi mahābhāgaто мне поведай, о благой

देवदेव पिनाकधृक्devadeva pinākadhṛkо бог богов, Пинака-держатель

मानसेन इह धर्मेणmānasena iha dharmeṇaумственной тут дхармою

संयुक्ताः पुरुषाः सदाsaṃyuktāḥ puruṣāḥ sadāнаделённые люди всегда

स्वर्गं गच्छन्ति कल्याणिsvargaṃ gacchanti kalyāṇiна небо идут, о благая

तत् मे कीर्तयतः शृणुtat me kīrtayataḥ śṛṇuто от меня, возвещающего, слушай

दुष्प्रणीतेन मनसाduṣpraṇītena manasāдурно-направленным умом

दुष्प्रणीततराकृतिःduṣpraṇītatarākṛtiḥещё дурнее обликом

बध्यते मानवः येनbadhyate mānavaḥ yenaсвязывается человек чем

शृणु च अन्यत् शुभाननेśṛṇu ca anyat śubhānaneслушай и иное, о прекрасноликая

अरण्ये विजने न्यस्तंaraṇye vijane nyastaṃв лесу безлюдном оставленное

परस्वं वीक्ष्य ये नराःparasvaṃ vīkṣya ye narāḥчужое добро увидев которые люди

मनसा अपि न हिंसन्तिmanasā api na hiṃsantiумом даже не покушаются