महाभारत · 14.2.19–20
॥
देवनागरी
प्रायश्चित्तानि सर्वाणि विदितानि च ते ऽनघ ॥
युद्धधर्माश् च ते सर्वे दानधर्माश् च ते श्रुताः ॥
स कथं सर्वधर्मज्ञः सर्वागमविशारदः ॥
परिमुह्यसि भूयस् त्वम् अज्ञानाद् इव भारत ॥
लिप्यंतरण (IAST)
prāyaścittāni sarvāṇi viditāni ca te 'nagha ||
yuddhadharmāś ca te sarve dānadharmāś ca te śrutāḥ ||
sa kathaṃ sarvadharmajñaḥ sarvāgamaviśāradaḥ ||
parimuhyasi bhūyas tvam ajñānād iva bhārata ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रायश्चित्तानि सर्वाणिprāyaścittāni sarvāṇiискупления все; искупления все
विदितानि च ते अनघviditāni ca te anaghaведомы тебе, о безгрешный; ведомы тебе, о безгрешный
युद्धधर्माः च ते सर्वेyuddhadharmāḥ ca te sarveи дхармы войны все [у] тебя; и законы войны все [у] тебя
दानधर्माः च ते श्रुताःdānadharmāḥ ca te śrutāḥи дхармы даяния тобою слышаны; и законы даяния тобою слышаны
सः कथम् सर्वधर्मज्ञःsaḥ katham sarvadharmajñaḥкак же ты, знаток всех дхарм; как же ты, знаток всех дхарм
सर्वागमविशारदःsarvāgamaviśāradaḥво всех писаниях искушённый; во всех писаниях сведущий
परिमुह्यसि भूयः त्वम्parimuhyasi bhūyaḥ tvamзаблуждаешься вновь ты; впадаешь в смятение вновь ты
अज्ञानात् इव भारतajñānāt iva bhārataсловно от неведения, о Бхарата; словно по неведению, о Бхарата
अनुवाद
«Искупления все ведомы тебе, о безгрешный; и дхармы войны все [у] тебя, и дхармы даяния тобою слышаны. Как же ты, знаток всех дхарм, во всех писаниях [агамах] искушённый, заблуждаешься вновь, словно от неведения, о Бхарата?»
संस्करण
a333aeb31590 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:05:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вьяса заключает укор вопросом, обнажающим суть: знающий все искупления, законы войны и даяния — отчего смятён, как невежда? Знаменательно, что упрёк венчается не приговором, а вопрошанием: мудрец будит в Юдхиштхире собственное знание. Стих учит, что глубочайшее препятствие не в недостатке учения, а в неприложении известного к себе; и порой довольно не нового знания, а напоминания о забытом — чтобы рассеять мнимое неведение, рождённое скорбью.