महाभारत
Pāṇḍavas honour the blind king15.1.4-7
15445 / 15823
महाभारत · 15.1.4-7
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
प्राप्य राज्यं महात्मानः पाण्डवा हतशत्रवः ॥
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य पृथिवीं पर्यपालयन् ॥
धृतराष्ट्रम् उपातिष्ठद् विदुरः संजयस् तथा ॥
युयुत्सुश् चापि मेधावी वैश्यापुत्रः स कौरवः ॥
पाण्डवाः सर्वकार्याणि संपृच्छन्ति स्म तं नृपम् ॥
चक्रुस् तेनाभ्यनुज्ञाता वर्षाणि दश पञ्च च ॥
सदा हि गत्वा ते वीराः पर्युपासन्त तं नृपम् ॥
पादाभिवन्दनं कृत्वा धर्मराजमते स्थिताः ॥
ते मूर्ध्नि समुपाघ्राताः सर्वकार्याणि चक्रिरे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
prāpya rājyaṃ mahātmānaḥ pāṇḍavā hataśatravaḥ ||
dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya pṛthivīṃ paryapālayan ||
dhṛtarāṣṭram upātiṣṭhad viduraḥ saṃjayas tathā ||
yuyutsuś cāpi medhāvī vaiśyāputraḥ sa kauravaḥ ||
pāṇḍavāḥ sarvakāryāṇi saṃpṛcchanti sma taṃ nṛpam ||
cakrus tenābhyanujñātā varṣāṇi daśa pañca ca ||
sadā hi gatvā te vīrāḥ paryupāsanta taṃ nṛpam ||
pādābhivandanaṃ kṛtvā dharmarājamate sthitāḥ ||
te mūrdhni samupāghrātāḥ sarvakāryāṇi cakrire ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्राप्य राज्यम्prāpya rājyamобретя царство
महात्मानःmahātmānaḥвеликие духом
पाण्डवाःpāṇḍavāḥПандавы
हतशत्रवःhataśatravaḥсразившие врагов; с истреблёнными врагами
धृतराष्ट्रम्dhṛtarāṣṭramДхритараштру
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaпоставив во главе; чтя превыше всех
पृथिवीम्pṛthivīmземлёю; землю
पर्यपालयन्paryapālayanправили; оберегали
उपातिष्ठत्upātiṣṭhatприслуживал; был при нём
विदुरःviduraḥВидура
संजयःsaṃjayaḥСанджая
तथाtathāтакже
युयुत्सुःyuyutsuḥЮюцу
चापिcāpiа ещё
मेधावीmedhāvīмудрый; разумный
वैश्यापुत्रःvaiśyāputraḥсын вайшьянки
सःsaḥон
कौरवःkauravaḥКаурава; потомок Куру
सर्वकार्याणिsarvakāryāṇiво всех делах; обо всех делах
संपृच्छन्ति स्मsaṃpṛcchanti smaвопрошали; советовались
तम् नृपम्tam nṛpamтого царя
चक्रुःcakruḥсовершали; делали
तेनtenaим
अभ्यनुज्ञाताःabhyanujñātāḥс его дозволения; уполномоченные
वर्षाणिvarṣāṇiлет
दश पञ्च चdaśa pañca caдесять и пять; пятнадцать
सदा हिsadā hiибо всегда
गत्वाgatvāпридя; являясь
ते वीराःte vīrāḥте герои
पर्युपासन्तparyupāsantaпочтительно служили; сидели при нём
तम् नृपम्tam nṛpamтого царя
पादाभिवन्दनम्pādābhivandanamпоклон стопам; припадание к ногам
कृत्वाkṛtvāсотворив
धर्मराजमतेdharmarājamateволе Дхармараджи
स्थिताःsthitāḥпокорные; пребывая
तेteони
मूर्ध्निmūrdhniв темя; на голову
समुपाघ्राताःsamupāghrātāḥобласканные; с поцелуем в голову
सर्वकार्याणिsarvakāryāṇiвсе дела
चक्रिरेcakrireвершили
अनुवाद

Вайшампаяна сказал: Завоевав царство и сразив врагов, великие духом Пандавы правили землёю, поставив Дхритараштру во главе. При нём состояли Видура и Санджая, а также мудрый Ююцу, тот Каурава, рождённый от вайшьянки. Во всех делах Пандавы спрашивали совета у того царя и поступали лишь с его дозволения — так пятнадцать лет. Ибо каждый день те герои приходили и почтительно прислуживали царю; припав к его стопам, они оставались покорны воле Дхармараджи. Обласканные им поцелуем в темя, они затем вершили все дела правления.

संस्करण

4c71f790cef9 · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:30:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से