नारद पुराण
The greatness of the Gaṅgā: the tale of Kalmāṣapāda9.130-139
96 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 9.130-139

Brahmarākṣasa

देवनागरी

ततो विप्रः कृपाविष्टो गङ्गाजलप्रनुत्तममम् ॥ तुलसीदलसंमिश्रं तेषु रक्षःस्वसेचयत्
राक्षसास्तेन सिक्तास्तु सर्षपोपमबिंदुना ॥ विमृज्य राक्षसं भावमभवन्देवतोपमाः
ब्राह्मणी पुत्र सम्यक्ते जग्मुर्हस्तथैव च ॥ कोटिसूर्यप्रतीकाशा बभूवुर्विवुधर्पभाः
शंखचक्रगदाचिह्ना हरिसारुप्यमागताः ॥ स्तुवंतो ब्राह्मणं सम्यक्ते जग्मुर्हरिमन्दिरम्
राजा कल्माषपादस्तु निजरुपं समास्थितः ॥ जगाम महतीं चिन्तां दृष्ट्वा तान्मुक्तिगानधान्
तस्मिन् राज्ञि सुदुःखार्ते गूढरुपा सरस्वती ॥ धर्ममूलं महावाक्यं बभाषेऽगाधया गिरा
भो भो राजन्महाभाग न दुःखं गन्तुमर्हसि ॥ राजस्तवापि भोगान्ते महच्छ्रेयो भविष्यति
सत्कर्मधूतपापा ये हरिभक्तिपरायणाः ॥ प्रयान्ति नात्र संदेहस्तद्विष्णोः परमं पदम्
सर्वभूतदयायुक्ता धर्ममार्गप्रवर्तिनः ॥ प्रयान्ति परमं स्थानं गुरुपूजापरायणाः
इतीरितं समाकर्ण्य भारत्या नृपसतमः ॥ मनसा निर्वृत्तिं प्राप्यसस्मार च गुरोर्वचः

लिप्यंतरण (IAST)

tato vipraḥ kṛpāviṣṭo gaṅgājalapranuttamamam || tulasīdalasaṃmiśraṃ teṣu rakṣaḥsvasecayat
rākṣasāstena siktāstu sarṣapopamabiṃdunā || vimṛjya rākṣasaṃ bhāvamabhavandevatopamāḥ
brāhmaṇī putra samyakte jagmurhastathaiva ca || koṭisūryapratīkāśā babhūvurvivudharpabhāḥ
śaṃkhacakragadācihnā harisārupyamāgatāḥ || stuvaṃto brāhmaṇaṃ samyakte jagmurharimandiram
rājā kalmāṣapādastu nijarupaṃ samāsthitaḥ || jagāma mahatīṃ cintāṃ dṛṣṭvā tānmuktigānadhān
tasmin rājñi suduḥkhārte gūḍharupā sarasvatī || dharmamūlaṃ mahāvākyaṃ babhāṣe'gādhayā girā
bho bho rājanmahābhāga na duḥkhaṃ gantumarhasi || rājastavāpi bhogānte mahacchreyo bhaviṣyati
satkarmadhūtapāpā ye haribhaktiparāyaṇāḥ || prayānti nātra saṃdehastadviṣṇoḥ paramaṃ padam
sarvabhūtadayāyuktā dharmamārgapravartinaḥ || prayānti paramaṃ sthānaṃ gurupūjāparāyaṇāḥ
itīritaṃ samākarṇya bhāratyā nṛpasatamaḥ || manasā nirvṛttiṃ prāpyasasmāra ca gurorvacaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततोtatoзатем
विप्रःvipraḥбрахман
कृपाविष्टोkṛpāviṣṭoсостраданием объятый
गङ्गाजलप्रनुत्तममम्gaṅgājalapranuttamamamводу Ганги наилучшую
तुलसीदलसंमिश्रंtulasīdalasaṃmiśraṃс листком туласи смешанную
तेषुteṣuна тех
रक्षःस्वसेचयत्rakṣaḥsvasecayatракшасов окропил
राक्षसास्तेनrākṣasāstenaракшасы тою
सिक्तास्तुsiktāstuокроплённые же
सर्षपोपमबिंदुनाsarṣapopamabiṃdunāкаплею с горчичное зерно
विमृज्यvimṛjyaстряхнув
राक्षसंrākṣasaṃракшасово
भावमभवन्देवतोपमाःbhāvamabhavandevatopamāḥестество, стали божествам подобны
ब्राह्मणीbrāhmaṇīжена брахмана
पुत्रputraсын
सम्यक्तेsamyakteс нею вместе
जग्मुर्हस्तथैवjagmurhastathaivaушли, так же
caи
कोटिसूर्यप्रतीकाशाkoṭisūryapratīkāśāкоти солнц подобные
बभूवुर्विवुधर्पभाःbabhūvurvivudharpabhāḥстали, с сиянием богов
शंखचक्रगदाचिह्नाśaṃkhacakragadācihnāс раковиной, диском и палицей как знаками
हरिसारुप्यमागताःharisārupyamāgatāḥсходства облика с Хари достигшие
स्तुवंतोstuvaṃtoвосхваляя
ब्राह्मणंbrāhmaṇaṃбрахмана
सम्यक्तेsamyakteвместе
जग्मुर्हरिमन्दिरम्jagmurharimandiramушли в обитель Хари
राजाrājāцарь
कल्माषपादस्तुkalmāṣapādastuКалмашапада же
निजरुपंnijarupaṃсвой облик
समास्थितःsamāsthitaḥпринявший
जगामjagāmaвпал
महतींmahatīṃв великую
चिन्तांcintāṃзадумчивость
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
तान्मुक्तिगानधान्tānmuktigānadhānтех, к освобождению ушедших
तस्मिन्tasminкогда тот
राज्ञिrājñiцарь
सुदुःखार्तेsuduḥkhārteвесьма горем удручён
गूढरुपाgūḍharupāв скрытом облике
सरस्वतीsarasvatīСарасвати
धर्ममूलंdharmamūlaṃв законе укоренённое
महावाक्यंmahāvākyaṃвеликое слово
बभाषेऽगाधयाbabhāṣe'gādhayāизрекла глубоким
गिराgirāголосом
भोbhoо
भोbhoо
राजन्महाभागrājanmahābhāgaцарь, великий долею
naне
दुःखंduḥkhaṃк горю
गन्तुमर्हसिgantumarhasiприходить изволь
राजस्तवापिrājastavāpiо царь, и у тебя
भोगान्तेbhogānteпо исходе вкушения
महच्छ्रेयोmahacchreyoвеликое благо
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет
सत्कर्मधूतपापाsatkarmadhūtapāpāдобрым делом отряхнувшие грех
येyeкоторые
हरिभक्तिपरायणाःharibhaktiparāyaṇāḥпреданности Хари верные
प्रयान्तिprayāntiидут
नात्रnātraнет тут
संदेहस्तद्विष्णोःsaṃdehastadviṣṇoḥсомнения; в ту Вишну
परमंparamaṃвысшую
पदम्padamобитель
सर्वभूतदयायुक्ताsarvabhūtadayāyuktāко всем существам состраданием наделённые
धर्ममार्गप्रवर्तिनःdharmamārgapravartinaḥпо пути закона идущие
प्रयान्तिprayāntiидут
परमंparamaṃв высшее
स्थानंsthānaṃместо
गुरुपूजापरायणाःgurupūjāparāyaṇāḥпочитанию наставника верные
इतीरितंitīritaṃтак изречённое
समाकर्ण्यsamākarṇyaвыслушав
भारत्याbhāratyāБхарати
नृपसतमःnṛpasatamaḥлучший из царей
मनसाmanasāумом
निर्वृत्तिंnirvṛttiṃпокоя
प्राप्यसस्मारprāpyasasmāraдостигнув, вспомнил
caи
गुरोर्वचःgurorvacaḥслово наставника
अनुवाद

Затем брахман, объятый состраданием, окропил тех ракшасов наилучшею водою Ганги, смешанной с листком туласи. Ракшасы же, окроплённые тою каплею с горчичное зерно, стряхнув ракшасово естество, стали подобны божествам. Жена брахмана с сыном ушли с нею вместе, и так же стали они подобны коти солнц, с сиянием богов. С раковиной, диском и палицей как знаками, достигшие сходства облика с Хари, восхваляя брахмана, ушли они вместе в обитель Хари. Царь же Калмашапада, принявший свой облик, впал в великую задумчивость, увидев тех, ушедших к освобождению. Когда тот царь был весьма удручён горем, Сарасвати в скрытом облике изрекла глубоким голосом укоренённое в законе великое слово: «О, о царь, великий долею, не приходи к горю: о царь, и у тебя по исходе вкушения будет великое благо. Которые добрым делом отряхнули грех и верны преданности Хари, те идут в высшую обитель Вишну, нет тут сомнения. Наделённые состраданием ко всем существам, идущие по пути закона, верные почитанию наставника, идут в высшее место». Так изречённое Бхарати выслушав, лучший из царей, достигнув умом покоя, вспомнил слово наставника.

संस्करण

78ba2bb6992f · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 9:12:31 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से