Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
नारद पुराण
The rite of śrāddha28.28-36
287 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 28.28-36
॥

Sanaka

देवनागरी

मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरेऽहनि ॥ तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता
किंचित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति ॥ नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर
निमंत्रितेषु विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम ॥ प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत्
श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमंत्रयेत् ॥ उभौ च विश्वेदेवार्थं पित्रर्थं त्रीन्यथाविधि
देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमंत्रयेत् ॥ श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मंडलद्वयम्
चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै ॥ वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत्
ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च ॥ आत्मानं वा नियुंजीत न विप्रं वेदवर्जितम्
प्रक्षाल्य विप्रपादांश्च ह्याचांनानुपवेश्य च ॥ यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम्
ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च ॥ अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान्

लिप्यंतरण (IAST)

muhūrtta dvitaye pūrvadine syādapare'hani || tithiḥ sāyāhnagā yatra parā kāvyasya viśrutā
kiṃcitpūrvadine prāhurmuhūrttadvitaye sati || naitanmataṃ hi sarveṣāṃ kāvyadāne munīśvara
nimaṃtriteṣu vipreṣu militeṣu dvijottama || prāyaścittaviśuddhātmā tebhyo'nujñāṃ samāharet
śrāddhārthaṃ samanujñāto viprānbhūyo nimaṃtrayet || ubhau ca viśvedevārthaṃ pitrarthaṃ trīnyathāvidhi
devatārthaṃ ca pitrarthamekaikaṃ vā nimaṃtrayet || śrāddhārthaṃ samanujñātaḥ kārayenmaṃḍaladvayam
caturastraṃ brāhmaṇasya trikoṇaṃ kṣatriyasya vai || vaiśyasya vartulaṃ jñeyaṃ śūdrasyābhyābhyukṣaṇaṃ bhavet
brāhmaṇānāmabhāve tu bhrātaraṃ putrameva ca || ātmānaṃ vā niyuṃjīta na vipraṃ vedavarjitam
prakṣālya viprapādāṃśca hyācāṃnānupaveśya ca || yathāvadarcanaṃ kuryātsmarannārāyaṇaṃ prabhum
brāhmaṇānāṃ tu madhye ca dvāradeśe tathaiva ca || apahatā ityṛcā vai karttā tu vikirettilān

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मुहूर्त्तmuhūrttaмухурты
द्वितयेdvitayeв двойне
पूर्वदिनेpūrvadineв прежний день
स्यादपरेऽहनिsyādapare'haniда будет; на другой день
तिथिःtithiḥлунный день
सायाह्नगाsāyāhnagāк вечеру идущий
यत्रyatraгде
पराparāпоследующий
काव्यस्यkāvyasyaпоминального
विश्रुताviśrutāпрославлен
किंचित्पूर्वदिनेkiṃcitpūrvadineнемного в прежний день
प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितयेprāhurmuhūrttadvitayeговорят при двойне мухурты
सतिsatiсущей
नैतन्मतंnaitanmataṃне это признано
हिhiведь
सर्वेषांsarveṣāṃвсеми
काव्यदानेkāvyadāneпри даянии поминального
मुनीश्वरmunīśvaraо владыка муни
निमंत्रितेषुnimaṃtriteṣuкогда приглашены
विप्रेषुvipreṣuбрахманы
मिलितेषुmiliteṣuкогда сошлись
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший из дваждырождённых
प्रायश्चित्तविशुद्धात्माprāyaścittaviśuddhātmāискуплением очистивший себя
तेभ्योऽनुज्ञांtebhyo'nujñāṃу них дозволения
समाहरेत्samāharetда испросит
श्राद्धार्थंśrāddhārthaṃради шраддхи
समनुज्ञातोsamanujñātoдозволенный
विप्रान्भूयोviprānbhūyoбрахманов снова
निमंत्रयेत्nimaṃtrayetда пригласит
उभौubhauдвоих
चcaи
विश्वेदेवार्थंviśvedevārthaṃради Вишведевов
पित्रर्थंpitrarthaṃради предков
त्रीन्यथाविधिtrīnyathāvidhiтроих по уставу
देवतार्थंdevatārthaṃради божеств
चcaи
पित्रर्थमेकैकंpitrarthamekaikaṃради предков по одному
वाvāили
निमंत्रयेत्nimaṃtrayetда пригласит
श्राद्धार्थंśrāddhārthaṃради шраддхи
समनुज्ञातःsamanujñātaḥдозволенный
कारयेन्मंडलद्वयम्kārayenmaṃḍaladvayamда устроит два круга
चतुरस्त्रंcaturastraṃчетырёхугольный
ब्राह्मणस्यbrāhmaṇasyaбрахмана
त्रिकोणंtrikoṇaṃтрёхугольный
क्षत्रियस्यkṣatriyasyaкшатрия
वैvaiже
वैश्यस्यvaiśyasyaвайшьи
वर्तुलंvartulaṃкруглый
ज्ञेयंjñeyaṃдолжен быть знаем
शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणंśūdrasyābhyābhyukṣaṇaṃшудры окропление
भवेत्bhavetда будет
ब्राह्मणानामभावेbrāhmaṇānāmabhāveпри отсутствии брахманов
तुtuже
भ्रातरंbhrātaraṃбрата
पुत्रमेवputramevaсына именно
चcaи
आत्मानंātmānaṃсебя
वाvāили
नियुंजीतniyuṃjītaда поставит
नnaне
विप्रंvipraṃбрахмана
वेदवर्जितम्vedavarjitamВеды лишённого
प्रक्षाल्यprakṣālyaомыв
विप्रपादांश्चviprapādāṃścaи ноги брахманов
ह्याचांनानुपवेश्यhyācāṃnānupaveśyaпрополоскавших рот усадив
चcaи
यथावदर्चनंyathāvadarcanaṃкак должно почитание
कुर्यात्स्मरन्नारायणंkuryātsmarannārāyaṇaṃда творит, помня Нараяну
प्रभुम्prabhumвладыку
ब्राह्मणानांbrāhmaṇānāṃбрахманов
तुtuже
मध्येmadhyeпосреди
चcaи
द्वारदेशेdvāradeśeу врат
तथैवtathaivaтак же
चcaи
अपहताapahatā«апахата»
इत्यृचाityṛcāэтим стихом
वैvaiже
कर्त्ताkarttāтворящий
तुtuже
विकिरेत्तिलान्vikirettilānда рассыплет сезам
अनुवाद

«В двойне мухурты да будет в прежний день; на другой день, где лунный день идёт к вечеру, прославлен последующий для поминального. Немного в прежний день, говорят, при сущей двойне мухурты; но не это признано всеми при даянии поминального, о владыка муни. Когда приглашены и сошлись брахманы, о лучший из дваждырождённых, очистивший себя искуплением да испросит у них дозволения. Дозволенный ради шраддхи, да пригласит он брахманов снова: двоих ради Вишведевов и троих ради предков по уставу; или по одному — ради божеств и ради предков — да пригласит. Дозволенный ради шраддхи, да устроит он два круга: четырёхугольный у брахмана, трёхугольный у кшатрия, круглый должен быть знаем у вайшьи, а у шудры да будет окропление. При отсутствии же брахманов да поставит он брата, или сына, или себя, — но не брахмана, лишённого Веды. Омыв ноги брахманов и усадив их, прополоскавших рот, да творит он почитание, как должно, помня владыку Нараяну. Посреди брахманов и у врат стихом „апахата“ да рассыплет творящий сезам».

संस्करण

ef409f896cf7 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 11:53:13 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 28.19-27

श्लोक बदलें इन कुंजियों से