नारद पुराण
Ṛbhu and Nidāgha: which is you and which am I49.28-36
502 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 49.28-36

Brāhmaṇa

देवनागरी

मिथ्यैतदन्यद्द्रव्यं हि नैतद्द्रव्यमयं यतः ॥ तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणि नृपैतानि न संशयः
परमार्थस्तु भूपाल संक्षेपाच्छ्रूयतां मम ॥ एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुण प्रकृतेः परः
जन्मवृद्ध्यादिरहित आत्मा सर्वगतो नृप ॥ परिज्ञानमयो सद्भिर्नामजात्यादिभिविभुः
न योगवान्न युक्तोऽभून्नैव पार्थिवः योक्ष्यति ॥ तस्यात्मपरदेहेषु सतोऽप्येकमयं हि तत्
विज्ञानं परमार्थोऽसौ वेत्ति नोऽतथ्यदर्शनः ॥ वेणुरंघ्रविभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः
अभेदो व्यापिनो वायोस्तथा तस्य महात्मनः ॥ एकत्वं रूपभेदश्च वाह्यकर्मप्रवृत्तिजः
देवादिभेदमध्यास्ते नास्त्येवाचरणो हि सः ॥ श्रृण्वत्र भूप प्राग्वृत्तं यद्गीतमृभुणा भवेत्
अवबोधं जनयतो निदाधस्य द्विजन्मनः ॥ ऋभुर्नामाऽबवत्पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्टिनः
विज्ञात तत्त्वसद्भावो निसर्गादेव भूपते ॥ तस्य शिष्यो निदाघोऽभूत्पुलस्त्यतनयः पुरा

लिप्यंतरण (IAST)

mithyaitadanyaddravyaṃ hi naitaddravyamayaṃ yataḥ || tasmācchreyāṃsyaśeṣāṇi nṛpaitāni na saṃśayaḥ
paramārthastu bhūpāla saṃkṣepācchrūyatāṃ mama || eko vyāpī samaḥ śuddho nirguṇa prakṛteḥ paraḥ
janmavṛddhyādirahita ātmā sarvagato nṛpa || parijñānamayo sadbhirnāmajātyādibhivibhuḥ
na yogavānna yukto'bhūnnaiva pārthivaḥ yokṣyati || tasyātmaparadeheṣu sato'pyekamayaṃ hi tat
vijñānaṃ paramārtho'sau vetti no'tathyadarśanaḥ || veṇuraṃghravibhedena bhedaḥ ṣaṅjādisaṃjñitaḥ
abhedo vyāpino vāyostathā tasya mahātmanaḥ || ekatvaṃ rūpabhedaśca vāhyakarmapravṛttijaḥ
devādibhedamadhyāste nāstyevācaraṇo hi saḥ || śrṛṇvatra bhūpa prāgvṛttaṃ yadgītamṛbhuṇā bhavet
avabodhaṃ janayato nidādhasya dvijanmanaḥ || ṛbhurnāmā'bavatputro brahmaṇaḥ parameṣṭinaḥ
vijñāta tattvasadbhāvo nisargādeva bhūpate || tasya śiṣyo nidāgho'bhūtpulastyatanayaḥ purā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मिथ्यैतदन्यद्द्रव्यंmithyaitadanyaddravyaṃложно это: иное — вещество
हिhiведь
नैतद्द्रव्यमयंnaitaddravyamayaṃне из вещества это
यतःyataḥибо
तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणिtasmācchreyāṃsyaśeṣāṇiоттого блага все без остатка
नृपैतानिnṛpaitāniо царь, эти
naне
संशयःsaṃśayaḥсомнения
परमार्थस्तुparamārthastuвысшая же цель
भूपालbhūpālaо владыка земли
संक्षेपाच्छ्रूयतांsaṃkṣepācchrūyatāṃвкратце да будет услышана
ममmamaу меня
एकोekoединый
व्यापीvyāpīвсепроникающий
समःsamaḥровный
शुद्धोśuddhoчистый
निर्गुणnirguṇaбескачественный
प्रकृतेःprakṛteḥпракрити
परःparaḥпревыше
जन्मवृद्ध्यादिरहितjanmavṛddhyādirahitaрождения, роста и прочего лишённая
आत्माātmāдуша
सर्वगतोsarvagatoвездесущая
नृपnṛpaо царь
परिज्ञानमयोparijñānamayoиз совершенного знания состоящая
सद्भिर्नामजात्यादिभिविभुःsadbhirnāmajātyādibhivibhuḥблагими помимо имени, рода и прочего — вездесущий
naне
योगवान्नyogavānnaсопряжён йогою, не
युक्तोऽभून्नैवyukto'bhūnnaivaбыл сопряжён и вовсе не
पार्थिवःpārthivaḥо царь
योक्ष्यतिyokṣyatiбудет сопряжён
तस्यात्मपरदेहेषुtasyātmaparadeheṣuу него в своём и чужих телах
सतोऽप्येकमयंsato'pyekamayaṃи сущее — едино
हिhiведь
तत्tatто
विज्ञानंvijñānaṃпознание
परमार्थोऽसौparamārtho'sauэто высшая цель
वेत्तिvettiзнает
नोऽतथ्यदर्शनःno'tathyadarśanaḥне тот, чьё видение неверно
वेणुरंघ्रविभेदेनveṇuraṃghravibhedenaразличием отверстий бамбука
भेदःbhedaḥразличие
षङ्जादिसंज्ञितःṣaṅjādisaṃjñitaḥшаджей и прочим именуемое
अभेदोabhedoнеразличие
व्यापिनोvyāpinoвсепроникающего
वायोस्तथाvāyostathāветра; так же
तस्यtasyaу него
महात्मनःmahātmanaḥвеликого душою
एकत्वंekatvaṃединство
रूपभेदश्चrūpabhedaścaи различие облика
वाह्यकर्मप्रवृत्तिजःvāhyakarmapravṛttijaḥот движения внешнего дела рождённое
देवादिभेदमध्यास्तेdevādibhedamadhyāsteв различии богов и прочих пребывает
नास्त्येवाचरणोnāstyevācaraṇoнет вовсе хождения
हिhiведь
सःsaḥу него
श्रृण्वत्रśrṛṇvatraслушай здесь
भूपbhūpaо царь
प्राग्वृत्तंprāgvṛttaṃбывшее прежде
यद्गीतमृभुणाyadgītamṛbhuṇāчто пропето Рибху
भवेत्bhavetбыло
अवबोधंavabodhaṃпробуждение
जनयतोjanayatoрождающим
निदाधस्यnidādhasyaу Нидагхи
द्विजन्मनःdvijanmanaḥдваждырождённого
ऋभुर्नामाऽबवत्पुत्रोṛbhurnāmā'bavatputroРибху по имени был сын
ब्रह्मणःbrahmaṇaḥБрахмы
परमेष्टिनःparameṣṭinaḥПарамештхина
विज्ञातvijñātaпознавший
तत्त्वसद्भावोtattvasadbhāvoистину бытия
निसर्गादेवnisargādevaпо самой природе
भूपतेbhūpateо царь
तस्यtasyaу него
शिष्योśiṣyoученик
निदाघोऽभूत्पुलस्त्यतनयःnidāgho'bhūtpulastyatanayaḥНидагха был, сын Пуластьи
पुराpurāнекогда
अनुवाद

Брахман: «Ложно это: иное — вещество, ибо это не из вещества. Оттого все блага эти, о царь, — не она, нет сомнения. А высшая цель, о владыка земли, вкратце да будет услышана у меня: единый, всепроникающий, ровный, чистый, бескачественный, превыше пракрити; лишённая рождения, роста и прочего душа, вездесущая, о царь, состоящая из совершенного знания, — благими она названа помимо имени, рода и прочего, вездесущая. Он не сопряжён йогою, не был сопряжён и вовсе не будет сопряжён, о царь; ибо у него и в своём теле, и в чужих телах сущее едино. Познание — это высшая цель; знает её не тот, чьё видение неверно. От различия отверстий бамбука — различие, именуемое шаджей и прочим, а неразличие — у всепроникающего ветра; так же и у него, великого душою: единство — и различие облика, рождённое движением внешнего дела. Он пребывает в различии богов и прочих, но хождения у него нет вовсе. Слушай здесь, о царь, что было прежде, что было пропето Рибху, рождающим пробуждение у Нидагхи, дваждырождённого. Рибху по имени был сын Брахмы Парамештхина, по самой природе познавший истину бытия, о царь; учеником его был некогда Нидагха, сын Пуластьи».

संस्करण

1dad2ced0659 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 4:26:12 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से