नारद पुराण
Kalpa: household ritual, the planets, and the rites for the dead51.85-96
538 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 51.85-96
देवनागरी

शन्नोदेवीस्तथा काण्डात्केतुं कृण्वन्नकेतवः
अर्कः पलाशः खदिरस्त्वपामार्गोऽथ पिप्पलः । उदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
एकैकस्मादष्टशतमष्टाविंशतिरेव च । होतव्या मधु सर्पिर्भ्यां दध्ना क्षीरेण वा पुनः
गुडौदनं पायसं च हविष्यं क्षीरषाष्टिकम् । दध्योदनं हविश्चूर्णं मांसं चित्रान्नमेव च
दद्यात् ग्रहक्रमादेतत् द्विजेभ्यो भोजनं बुधः । शक्तितोऽपि यथालाभं सत्कृत्य विधिपूर्वकम्
धेनुः शङ्खस्तथाऽनड्वान्हिमवासो हयः क्रमात् । कष्णा गौरायसं छाग एता वै दक्षिणाः स्मृताः
यस्य यस्य तु यद् द्र व्यं पलेनार्च्यः स तेन च । ब्रह्मन्नेषां वरो दत्तः पूजिताः पूजयिष्यथः
ग्रहाधीना नरेन्द्रा णां धनजात्युच्छ्रयास्तथा । भवाभावौ च जगतस्तस्मात् पूज्यतमा ग्रहाः
आदित्यस्य सदा पूजा तिलकस्वामिनस्तथा । महागणपतेश्चैव कुर्वन्सिद्धिमवाप्नुयात्
कर्मणां सफलत्वं च श्रियं वाप्नोत्यनुत्तमाम्
अकृत्वा मातृयागं तु यो ग्रहार्चां समारभेत् । कुप्यन्ति मातरस्तस्य प्रत्यूहं कुर्वते तथा
वसोः पवित्रमन्त्रेण वसोर्द्धारां प्रकल्प्य च । गौर्याद्या मातरः पूज्या माङ्गल्येषु शुभार्थिभिः

लिप्यंतरण (IAST)

śannodevīstathā kāṇḍātketuṃ kṛṇvannaketavaḥ
arkaḥ palāśaḥ khadirastvapāmārgo'tha pippalaḥ | udumbaraḥ śamī dūrvā kuśāśca samidhaḥ kramāt
ekaikasmādaṣṭaśatamaṣṭāviṃśatireva ca | hotavyā madhu sarpirbhyāṃ dadhnā kṣīreṇa vā punaḥ
guḍaudanaṃ pāyasaṃ ca haviṣyaṃ kṣīraṣāṣṭikam | dadhyodanaṃ haviścūrṇaṃ māṃsaṃ citrānnameva ca
dadyāt grahakramādetat dvijebhyo bhojanaṃ budhaḥ | śaktito'pi yathālābhaṃ satkṛtya vidhipūrvakam
dhenuḥ śaṅkhastathā'naḍvānhimavāso hayaḥ kramāt | kaṣṇā gaurāyasaṃ chāga etā vai dakṣiṇāḥ smṛtāḥ
yasya yasya tu yad dra vyaṃ palenārcyaḥ sa tena ca | brahmanneṣāṃ varo dattaḥ pūjitāḥ pūjayiṣyathaḥ
grahādhīnā narendrā ṇāṃ dhanajātyucchrayāstathā | bhavābhāvau ca jagatastasmāt pūjyatamā grahāḥ
ādityasya sadā pūjā tilakasvāminastathā | mahāgaṇapateścaiva kurvansiddhimavāpnuyāt
karmaṇāṃ saphalatvaṃ ca śriyaṃ vāpnotyanuttamām
akṛtvā mātṛyāgaṃ tu yo grahārcāṃ samārabhet | kupyanti mātarastasya pratyūhaṃ kurvate tathā
vasoḥ pavitramantreṇa vasorddhārāṃ prakalpya ca | gauryādyā mātaraḥ pūjyā māṅgalyeṣu śubhārthibhiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शन्नोदेवीस्तथाśannodevīstathā«шанно девих» так же
काण्डात्केतुंkāṇḍātketuṃ«кандат»; «кетум»
कृण्वन्नकेतवःkṛṇvannaketavaḥ«кринванн акетавах»
अर्कःarkaḥарка
पलाशःpalāśaḥпалаша
खदिरस्त्वपामार्गोऽथkhadirastvapāmārgo'thaкхадира же, апамарга, затем
पिप्पलःpippalaḥпиппала
उदुम्बरःudumbaraḥудумбара
शमीśamīшами
दूर्वाdūrvāдурва
कुशाश्चkuśāścaи куши
समिधःsamidhaḥдрова
क्रमात्kramātпо порядку
एकैकस्मादष्टशतमष्टाविंशतिरेवekaikasmādaṣṭaśatamaṣṭāviṃśatirevaот каждого сто восемь или двадцать восемь
caи
होतव्याhotavyāдолжно возливать
मधुmadhuмёдом
सर्पिर्भ्यांsarpirbhyāṃи гхи
दध्नाdadhnāпростоквашей
क्षीरेणkṣīreṇaмолоком
वाили
पुनःpunaḥснова
गुडौदनंguḍaudanaṃпищу с патокой
पायसंpāyasaṃпаясу
caи
हविष्यंhaviṣyaṃжертвенную пищу
क्षीरषाष्टिकम्kṣīraṣāṣṭikamмолоко с шаштикою
दध्योदनंdadhyodanaṃпищу с простоквашей
हविश्चूर्णंhaviścūrṇaṃмуку для подношения
मांसंmāṃsaṃмясо
चित्रान्नमेवcitrānnamevaпёструю пищу именно
caи
दद्यात्dadyātда даёт
ग्रहक्रमादेतत्grahakramādetatпо порядку планет это
द्विजेभ्योdvijebhyoдваждырождённым
भोजनंbhojanaṃкормление
बुधःbudhaḥмудрый
शक्तितोऽपिśaktito'piи по силе
यथालाभंyathālābhaṃкак придётся
सत्कृत्यsatkṛtyaпочтив
विधिपूर्वकम्vidhipūrvakamпо уставу
धेनुःdhenuḥдойная корова
शङ्खस्तथाऽनड्वान्हिमवासोśaṅkhastathā'naḍvānhimavāsoраковина, так же бык, белые одежды
हयःhayaḥконь
क्रमात्kramātпо порядку
कष्णाkaṣṇāчёрная
गौरायसंgaurāyasaṃкорова, железо
छागchāgaкоза
एताetāэти
वैvaiименно
दक्षिणाःdakṣiṇāḥдары
स्मृताःsmṛtāḥпризнаны
यस्यyasyaу кого
यस्यyasyaу кого
तुtuже
यद्yadкакое
द्रdraве
व्यंvyaṃщество
पलेनार्च्यःpalenārcyaḥпалою должен быть чтим
saон
तेनtenaтем
caи
ब्रह्मन्नेषांbrahmanneṣāṃо брахман, им
वरोvaroдар
दत्तःdattaḥдан
पूजिताःpūjitāḥпочтённые
पूजयिष्यथःpūjayiṣyathaḥвы почтите
ग्रहाधीनाgrahādhīnāот планет зависят
नरेन्द्राnarendrāу владык людей
णांṇāṃу них
धनजात्युच्छ्रयास्तथाdhanajātyucchrayāstathāбогатство, род и возвышение так же
भवाभावौbhavābhāvauбытие и небытие
caи
जगतस्तस्मात्jagatastasmātмира; оттого
पूज्यतमाpūjyatamāчтимейшие
ग्रहाःgrahāḥпланеты
आदित्यस्यādityasyaАдитьи
सदाsadāвсегда
पूजाpūjāпочитание
तिलकस्वामिनस्तथाtilakasvāminastathāТилакасвамина так же
महागणपतेश्चैवmahāgaṇapateścaivaи Махаганапати
कुर्वन्सिद्धिमवाप्नुयात्kurvansiddhimavāpnuyātтворящий совершенство да обретёт
कर्मणांkarmaṇāṃдел
सफलत्वंsaphalatvaṃплодоносность
caи
श्रियंśriyaṃудачу
वाप्नोत्यनुत्तमाम्vāpnotyanuttamāmили обретает непревзойдённую
अकृत्वाakṛtvāне совершив
मातृयागंmātṛyāgaṃжертвы Матерям
तुtuже
योyoкто
ग्रहार्चांgrahārcāṃпочитание планет
समारभेत्samārabhetначал бы
कुप्यन्तिkupyantiгневаются
मातरस्तस्यmātarastasyaМатери на него
प्रत्यूहंpratyūhaṃпрепятствие
कुर्वतेkurvateтворят
तथाtathāтак же
वसोःvasoḥВасу
पवित्रमन्त्रेणpavitramantreṇaочищающей мантрой
वसोर्द्धारांvasorddhārāṃпоток Васу
प्रकल्प्यprakalpyaустроив
caи
गौर्याद्याgauryādyāГаури и прочие
मातरःmātaraḥМатери
पूज्याpūjyāдолжны быть чтимы
माङ्गल्येषुmāṅgalyeṣuв благих обрядах
शुभार्थिभिःśubhārthibhiḥищущими блага
अनुवाद

Санандана: «...„шанно девих“, „кандат“, „кетум кринванн акетавах“. Арка, палаша, кхадира, апамарга, затем пиппала, удумбара, шами, дурва и куши — дрова по порядку; от каждого сто восемь или двадцать восемь должно возливать мёдом и гхи, простоквашей или молоком. Пищу с патокой, паясу, жертвенную пищу, молоко с шаштикою, пищу с простоквашей, муку для подношения, мясо и пёструю пищу — да даёт мудрый по порядку планет это кормление дваждырождённым, по силе и как придётся, почтив их по уставу. Дойная корова, раковина, бык, белые одежды, конь, чёрная корова, железо и коза — эти признаны дарами по порядку. У кого какое вещество, тот и должен быть чтим палою того; и дан им дар, о брахман: „Почтённые, вы почтите“. От планет зависят у владык людей богатство, род и возвышение, и бытие и небытие мира; оттого планеты чтимейшие. Творящий всегда почитание Адитьи, и Тилакасвамина, и Махаганапати, да обретёт совершенство, плодоносность дел и обретает непревзойдённую удачу. А кто, не совершив жертвы Матерям, начал бы почитание планет, — на того Матери гневаются и творят препятствие. Устроив поток Васу очищающей мантрой Васу, ищущими блага в благих обрядах должны быть чтимы Гаури и прочие Матери».

संस्करण

c1e4cfc61553 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 5:08:01 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से