नारद पुराण
The mantras of Gaṇeśa and the caturthī vow68.1-12
714 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 68.1-12

Sanat-kumāra

देवनागरी

अथ वक्ष्ये गणेशस्य मंत्रान्सर्वेष्टदायकान् ॥ यान्समाराध्य विप्रेंद्र साधको भुक्तिमुक्तिमान्
अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः ॥ स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चंद्रशेखरा
ङेतो गणपतिस्तोयं भुजंगो वरदेति च ॥ सर्वांते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय
वह्निः प्रियांतो मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान् ॥ गणकोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री वियुदादिका
गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका ॥ श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः
ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् ॥ गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः
षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः ॥ षङंगानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मंत्रवित्
शैवी षडंगमुद्राय न्यस्तव्या हि षडंगके ॥ गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यंतं पादयोर्न्यसेत्
गीमाद्यं च भुवर्लोकं कंठांतं नाभितो न्यसेत् ॥ स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कंठदिमस्तकावधि
व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासोऽयं भुवनाभिधः ॥ मूलमंत्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत्
तदंतेऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले ॥ क्षांतं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः
वर्णन्या सोऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते ॥ पञ्चत्रिबाणवह्नींदुचंद्राक्षिनिगमैः क्रमात्

लिप्यंतरण (IAST)

atha vakṣye gaṇeśasya maṃtrānsarveṣṭadāyakān || yānsamārādhya vipreṃdra sādhako bhuktimuktimān
avyayo viṣṇuvanitā śaṃbhustrī mīnaketanaḥ || smṛtirmāṃseṃdumanvāḍhyā sā punaścaṃdraśekharā
ṅeto gaṇapatistoyaṃ bhujaṃgo varadeti ca || sarvāṃte janamuñcārya tato me vaśamānaya
vahniḥ priyāṃto maṃtro'yaṣṭāviṃśativarṇavān || gaṇako'sya muniśchaṃdo gāyatrī viyudādikā
gaṇeśo devatā bījaṃ ṣaṣṭaśaktistadādikā || śrīmanmahāgaṇapatiprītaye viniyogakaḥ
ṛṣiṃ śirasi vakre tu chandaśca hṛdi devatām || guhye bījaṃ padoḥ śaktiṃ nyasetsādhakasattamaḥ
ṣaḍdīrghāḍhyena bījena yaṃ ca bījādinā punaḥ || ṣaṅaṃgāni nyasedasya jātiyuktāni maṃtravit
śaivī ṣaḍaṃgamudrāya nyastavyā hi ṣaḍaṃgake || gāmādyaṃ caiva bhūrlokaṃ nābhyaṃtaṃ pādayornyaset
gīmādyaṃ ca bhuvarlokaṃ kaṃṭhāṃtaṃ nābhito nyaset || svarlokaṃ caiva gūmādyaṃ kaṃṭhadimastakāvadhi
vyāpakaṃ mūlamantreṇa nyāso'yaṃ bhuvanābhidhaḥ || mūlamaṃtraṃ samuñcārya mātṛkāvarṇamīrayet
tadaṃte'pi ca mūlaṃ syānnamoṃ'taṃ mātṛkāsthale || kṣāṃtaṃ vinyasya mūlena vyāpakaṃ racayetsudhīḥ
varṇanyā so'yamākhyātaḥ padanyāsastathocyate || pañcatribāṇavahnīṃducaṃdrākṣinigamaiḥ kramāt

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaтеперь
वक्ष्येvakṣyeизложу
गणेशस्यgaṇeśasyaГанеши
मंत्रान्सर्वेष्टदायकान्maṃtrānsarveṣṭadāyakānмантры, дающие всё желанное
यान्समाराध्यyānsamārādhyaпочтив которые
विप्रेंद्रvipreṃdraо владыка брахманов
साधकोsādhakoделатель
भुक्तिमुक्तिमान्bhuktimuktimānобретает вкушение и освобождение
अव्ययोavyayoнепреходящий
विष्णुवनिताviṣṇuvanitāсупруга Вишну
शंभुस्त्रीśaṃbhustrīсупруга Шамбху
मीनकेतनःmīnaketanaḥимеющий знаменем рыбу
स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्याsmṛtirmāṃseṃdumanvāḍhyā«смрити», богатая «мам», луною и «ману»
साона
पुनश्चंद्रशेखराpunaścaṃdraśekharāснова с луною на челе
ङेतोṅetoс окончанием дательного
गणपतिस्तोयंgaṇapatistoyaṃ«Ганапати», вода
भुजंगोbhujaṃgoзмей
वरदेतिvaradeti«варада» — так
caи
सर्वांतेsarvāṃteв конце всего
जनमुञ्चार्यjanamuñcāryaпроизнеся «джана»
ततोtatoзатем
मेmeмне
वशमानयvaśamānayaприведи в подчинение
वह्निःvahniḥогонь
प्रियांतोpriyāṃtoс «сваха» в конце
मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान्maṃtro'yaṣṭāviṃśativarṇavānэта мантра имеет двадцать восемь слогов
गणकोऽस्यgaṇako'syaу неё Ганака
मुनिश्छंदोmuniśchaṃdoриши, размер
गायत्रीgāyatrīгаятри
वियुदादिकाviyudādikāначинающаяся с пространства
गणेशोgaṇeśoГанеша
देवताdevatāбожество
बीजंbījaṃслог-семя
षष्टशक्तिस्तदादिकाṣaṣṭaśaktistadādikāшестая, сила — начинающаяся с него
श्रीमन्महागणपतिप्रीतयेśrīmanmahāgaṇapatiprītayeради довольства благословенного великого Ганапати
विनियोगकःviniyogakaḥприменение
ऋषिंṛṣiṃриши
शिरसिśirasiна голове
वक्रेvakreна лице
तुtuже
छन्दश्चchandaścaи размер
हृदिhṛdiв сердце
देवताम्devatāmбожество
गुह्येguhyeна тайном месте
बीजंbījaṃслог-семя
पदोःpadoḥна ногах
शक्तिंśaktiṃсилу
न्यसेत्साधकसत्तमःnyasetsādhakasattamaḥда возложит лучший из делателей
षड्दीर्घाढ्येनṣaḍdīrghāḍhyenaбогатым шестью долгими
बीजेनbījenaслогом-семенем
यंyaṃ«ям»
caи
बीजादिनाbījādināс семенем впереди
पुनःpunaḥснова
षङंगानिṣaṅaṃgāniшесть членов
न्यसेदस्यnyasedasyaда возложит у неё
जातियुक्तानिjātiyuktāniсоединённые с окончаниями
मंत्रवित्maṃtravitзнаток мантр
शैवीśaivīшиваитская
षडंगमुद्रायṣaḍaṃgamudrāyaмудра шести членов
न्यस्तव्याnyastavyāдолжна быть возложена
हिhiведь
षडंगकेṣaḍaṃgakeпри шести членах
गामाद्यंgāmādyaṃначиная с «гам»
चैवcaivaи
भूर्लोकंbhūrlokaṃмир земли
नाभ्यंतंnābhyaṃtaṃдо пупка
पादयोर्न्यसेत्pādayornyasetот ног да возложит
गीमाद्यंgīmādyaṃначиная с «гим»
caи
भुवर्लोकंbhuvarlokaṃмир воздуха
कंठांतंkaṃṭhāṃtaṃдо горла
नाभितोnābhitoот пупка
न्यसेत्nyasetда возложит
स्वर्लोकंsvarlokaṃмир неба
चैवcaivaи
गूमाद्यंgūmādyaṃначиная с «гум»
कंठदिमस्तकावधिkaṃṭhadimastakāvadhiот горла и до темени
व्यापकंvyāpakaṃохватывающее
मूलमन्त्रेणmūlamantreṇaкоренною мантрой
न्यासोऽयंnyāso'yaṃэта ньяса
भुवनाभिधःbhuvanābhidhaḥзовущаяся мировою
मूलमंत्रंmūlamaṃtraṃкоренную мантру
समुञ्चार्यsamuñcāryaпроизнеся
मातृकावर्णमीरयेत्mātṛkāvarṇamīrayetда произнесёт слог матрики
तदंतेऽपिtadaṃte'piи в конце того
caи
मूलंmūlaṃкоренная
स्यान्नमोंऽतंsyānnamoṃ'taṃда будет, с «намах» в конце
मातृकास्थलेmātṛkāsthaleна месте матрики
क्षांतंkṣāṃtaṃдо «кша»
विन्यस्यvinyasyaвозложив
मूलेनmūlenaкоренною
व्यापकंvyāpakaṃохватывающее
रचयेत्सुधीःracayetsudhīḥда сделает разумный
वर्णन्याvarṇanyāпо слогам
सोऽयमाख्यातःso'yamākhyātaḥэта названа
पदन्यासस्तथोच्यतेpadanyāsastathocyateи возложение по словам излагается
पञ्चत्रिबाणवह्नींदुचंद्राक्षिनिगमैःpañcatribāṇavahnīṃducaṃdrākṣinigamaiḥпятью, тремя, пятью, тремя, одним, одним, двумя и четырьмя
क्रमात्kramātпо порядку
अनुवाद

«Теперь изложу мантры Ганеши, дающие всё желанное, почтив которые, о владыка брахманов, делатель обретает вкушение и освобождение. Непреходящий, супруга Вишну, супруга Шамбху, имеющий знаменем рыбу; «смрити», богатая «мам», луною и «ману»; она же снова с луною на челе; «Ганапати» с окончанием дательного, вода, змей, «варада»; в конце всего, произнеся «джана», затем «приведи мне в подчинение», огонь, и «сваха» в конце. Эта мантра имеет двадцать восемь слогов. Риши у неё Ганака, размер — гаятри, начинающаяся с пространства, божество — Ганеша, слог-семя — шестой, сила — начинающаяся с него, а применение — ради довольства благословенного великого Ганапати. Риши на голове, размер на лице, божество в сердце, слог-семя на тайном месте, силу на ногах да возложит лучший из делателей. Слогом-семенем, богатым шестью долгими, и «ям» с семенем впереди, снова да возложит знаток мантр шесть её членов, соединённых с окончаниями; и шиваитская мудра шести членов должна быть возложена при шести членах. Начиная с «гам» — мир земли, от ног до пупка да возложит; начиная с «гим» — мир воздуха, от пупка до горла; начиная с «гум» — мир неба, от горла и до темени; а охватывающее — коренною мантрой. Эта ньяса зовётся мировою. Произнеся коренную мантру, да произнесёт слог матрики, и в конце того снова коренную с «намах» в конце; так на месте матрики, возложив до «кша», да сделает разумный охватывающее коренною. Эта названа по слогам; излагается и возложение по словам: пятью, тремя, пятью, тремя, одним, одним, двумя и четырьмя по порядку...»

संस्करण

7ff1fa6b5c93 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 9:57:46 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से