नारद पुराण
The mantras of the five Prakṛtis83.29-42
918 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 83.29-42

Sanat-kumāra

देवनागरी

सोऽपि कृष्णं नमस्तृत्य शिवलोकं जगाम ह ॥ ततः कालांतरे ब्रह्मन्कृष्णस्य परमात्मनः
वक्त्रात्सरस्वती जाता वीणापुस्तकधारिणी ॥ तामादिदेश भगवान् वैकुंठं गच्छ मानदे
लक्ष्मीसमीपे तिष्ठ त्वं चतुर्भुजसमाश्रया ॥ सापि कृष्णं नमस्कृत्य गता नारायणांतिकम्
एवं पञ्चविधा जाता सा राधा सृष्टिकारणम् ॥ आसां पूर्णस्वरूपाणां मंत्रध्यानार्चनादिकम्
वदामि श्रृणु विप्रेद्रं लोकानां सिद्धिदायकम् ॥ तारः क्रियायुक् प्रतिष्ठा प्रीत्याढ्या च ततः परम्
ज्ञानामृता क्षुधायुक्ता वह्निजायांतकतो मनुः ॥ सुतपास्तु ऋषिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः
राधिका प्रणवो बीजं स्वाहा शक्तिरुदाहृता ॥ षडक्षरैः षडंगानि कुर्याद्विन्दुविभूषितैः
ततो ध्यायन्स्वहृदये राधिकां कृष्णभामिनीम् ॥ श्वेतचंपकवर्णाभां कोटिचन्द्रसमप्रभाम्
शरत्पार्वणचन्द्रास्यां नीलेंदीवरलोचनाम् ॥ सुश्रोणीं सुनितंबां च पक्वबिंबाधरांबराम्
मुक्ताकुंदाभदशनां वह्निशुद्धांशुकान्विताम् ॥ रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम्
गोपीभिः सुप्रियाभिश्च सेवितां श्वेतचामरैः ॥ रासमंडलमध्यस्थां रत्नसिंहासनस्थिताम्
ध्यात्वा पुष्पांजलिं क्षिप्त्वा पूजयेदुपचारकैः ॥ लक्षषट्कं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं हुनेत्तिलैः
आज्याक्तैर्मातृकापीठे पूजा चावरणैः सह ॥ षट्कोणेषु षडंगानि तद्बाह्येऽष्टदले यजेत्
मालावतीं माधवीं च रत्नमालां सुशीलिकाम् ॥ ततः शशिकलां पारिजातां पद्मावतीं तथा

लिप्यंतरण (IAST)

so'pi kṛṣṇaṃ namastṛtya śivalokaṃ jagāma ha || tataḥ kālāṃtare brahmankṛṣṇasya paramātmanaḥ
vaktrātsarasvatī jātā vīṇāpustakadhāriṇī || tāmādideśa bhagavān vaikuṃṭhaṃ gaccha mānade
lakṣmīsamīpe tiṣṭha tvaṃ caturbhujasamāśrayā || sāpi kṛṣṇaṃ namaskṛtya gatā nārāyaṇāṃtikam
evaṃ pañcavidhā jātā sā rādhā sṛṣṭikāraṇam || āsāṃ pūrṇasvarūpāṇāṃ maṃtradhyānārcanādikam
vadāmi śrṛṇu vipredraṃ lokānāṃ siddhidāyakam || tāraḥ kriyāyuk pratiṣṭhā prītyāḍhyā ca tataḥ param
jñānāmṛtā kṣudhāyuktā vahnijāyāṃtakato manuḥ || sutapāstu ṛṣiśchando gāyatrī devatā manoḥ
rādhikā praṇavo bījaṃ svāhā śaktirudāhṛtā || ṣaḍakṣaraiḥ ṣaḍaṃgāni kuryādvinduvibhūṣitaiḥ
tato dhyāyansvahṛdaye rādhikāṃ kṛṣṇabhāminīm || śvetacaṃpakavarṇābhāṃ koṭicandrasamaprabhām
śaratpārvaṇacandrāsyāṃ nīleṃdīvaralocanām || suśroṇīṃ sunitaṃbāṃ ca pakvabiṃbādharāṃbarām
muktākuṃdābhadaśanāṃ vahniśuddhāṃśukānvitām || ratnakeyūravalayahārakuṇḍalaśobhitām
gopībhiḥ supriyābhiśca sevitāṃ śvetacāmaraiḥ || rāsamaṃḍalamadhyasthāṃ ratnasiṃhāsanasthitām
dhyātvā puṣpāṃjaliṃ kṣiptvā pūjayedupacārakaiḥ || lakṣaṣaṭkaṃ japenmaṃtraṃ taddaśāṃśaṃ hunettilaiḥ
ājyāktairmātṛkāpīṭhe pūjā cāvaraṇaiḥ saha || ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṃgāni tadbāhye'ṣṭadale yajet
mālāvatīṃ mādhavīṃ ca ratnamālāṃ suśīlikām || tataḥ śaśikalāṃ pārijātāṃ padmāvatīṃ tathā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सोऽपिso'piи он
कृष्णंkṛṣṇaṃКришне
नमस्तृत्यnamastṛtyaпоклонившись
शिवलोकंśivalokaṃв Шивалоку
जगामjagāmaпошёл
haведь
ततःtataḥзатем
कालांतरेkālāṃtareспустя время
ब्रह्मन्कृष्णस्यbrahmankṛṣṇasyaо брахман, Кришны
परमात्मनःparamātmanaḥвысшей души
वक्त्रात्सरस्वतीvaktrātsarasvatīиз уст Сарасвати
जाताjātāродилась
वीणापुस्तकधारिणीvīṇāpustakadhāriṇīдержащая вину и книгу
तामादिदेशtāmādideśaей повелел
भगवान्bhagavānвладыка
वैकुंठंvaikuṃṭhaṃна Вайкунтху
गच्छgacchaиди
मानदेmānadeо дающая честь
लक्ष्मीसमीपेlakṣmīsamīpeблиз Лакшми
तिष्ठtiṣṭhaпребывай
त्वंtvaṃты
चतुर्भुजसमाश्रयाcaturbhujasamāśrayāприбегнув к Четырёхрукому
सापिsāpiи она
कृष्णंkṛṣṇaṃКришне
नमस्कृत्यnamaskṛtyaпоклонившись
गताgatāпошла
नारायणांतिकम्nārāyaṇāṃtikamк Нараяне
एवंevaṃтак
पञ्चविधाpañcavidhāпятивидною
जाताjātāстала
साта
राधाrādhāРадха
सृष्टिकारणम्sṛṣṭikāraṇamпричина творения
आसांāsāṃих
पूर्णस्वरूपाणांpūrṇasvarūpāṇāṃполных обликом
मंत्रध्यानार्चनादिकम्maṃtradhyānārcanādikamмантру, созерцание, почитание и прочее
वदामिvadāmiизлагаю
श्रृणुśrṛṇuслушай
विप्रेद्रंvipredraṃо владыка брахманов
लोकानांlokānāṃмирам
सिद्धिदायकम्siddhidāyakamдающее успех
तारःtāraḥпранава
क्रियायुक्kriyāyukс «крией»
प्रतिष्ठाpratiṣṭhā«пратиштха»
प्रीत्याढ्याprītyāḍhyāбогатая «прити»
caи
ततःtataḥзатем
परम्paramдалее
ज्ञानामृताjñānāmṛtā«джнянамрита»
क्षुधायुक्ताkṣudhāyuktāс «кшудхою»
वह्निजायांतकतोvahnijāyāṃtakatoс супругою огня в конце —
मनुःmanuḥмантра
सुतपास्तुsutapāstuСутапа же
ऋषिश्छन्दोṛṣiśchandoриши; размер
गायत्रीgāyatrīгаятри
देवताdevatāбожество
मनोःmanoḥмантры
राधिकाrādhikāРадхика
प्रणवोpraṇavoпранава
बीजंbījaṃсемя
स्वाहाsvāhā«сваха»
शक्तिरुदाहृताśaktirudāhṛtāсилою названа
षडक्षरैःṣaḍakṣaraiḥшестью слогами
षडंगानिṣaḍaṃgāniшесть членов
कुर्याद्विन्दुविभूषितैःkuryādvinduvibhūṣitaiḥда сотворит, украшенными бинду
ततोtatoзатем
ध्यायन्स्वहृदयेdhyāyansvahṛdayeсозерцая в своём сердце
राधिकांrādhikāṃРадхику
कृष्णभामिनीम्kṛṣṇabhāminīmвозлюбленную Кришны
श्वेतचंपकवर्णाभांśvetacaṃpakavarṇābhāṃцветом как белая чампака
कोटिचन्द्रसमप्रभाम्koṭicandrasamaprabhāmс блеском коти лун
शरत्पार्वणचन्द्रास्यांśaratpārvaṇacandrāsyāṃс лицом, как осенняя полная луна
नीलेंदीवरलोचनाम्nīleṃdīvaralocanāmс глазами, как синяя кувшинка
सुश्रोणींsuśroṇīṃсо стройным станом
सुनितंबांsunitaṃbāṃс прекрасными бёдрами
caи
पक्वबिंबाधरांबराम्pakvabiṃbādharāṃbarāmс устами, как спелая бимба
मुक्ताकुंदाभदशनांmuktākuṃdābhadaśanāṃс зубами, как жемчуг и жасмин
वह्निशुद्धांशुकान्विताम्vahniśuddhāṃśukānvitāmв ткани, очищенной огнём
रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम्ratnakeyūravalayahārakuṇḍalaśobhitāmв самоцветных наручах, браслетах, ожерелье и серьгах
गोपीभिःgopībhiḥгопи
सुप्रियाभिश्चsupriyābhiścaи весьма милыми
सेवितांsevitāṃчтимую
श्वेतचामरैःśvetacāmaraiḥбелыми опахалами
रासमंडलमध्यस्थांrāsamaṃḍalamadhyasthāṃстоящую посреди круга расы
रत्नसिंहासनस्थिताम्ratnasiṃhāsanasthitāmпребывающую на самоцветном львином троне
ध्यात्वाdhyātvāсозерцав
पुष्पांजलिंpuṣpāṃjaliṃпригоршню цветов
क्षिप्त्वाkṣiptvāбросив
पूजयेदुपचारकैःpūjayedupacārakaiḥда чтит услужениями
लक्षषट्कंlakṣaṣaṭkaṃшестьсот тысяч
जपेन्मंत्रंjapenmaṃtraṃда шепчет мантру
तद्दशांशंtaddaśāṃśaṃдесятую часть того
हुनेत्तिलैःhunettilaiḥда возливает кунжутом
आज्याक्तैर्मातृकापीठेājyāktairmātṛkāpīṭheумащённым маслом; на подножии матрики
पूजाpūjāпочитание
चावरणैःcāvaraṇaiḥи с окружениями
सहsahaвместе
षट्कोणेषुṣaṭkoṇeṣuв шести углах
षडंगानिṣaḍaṃgāniшесть членов
तद्बाह्येऽष्टदलेtadbāhye'ṣṭadaleвне того, на восьми лепестках
यजेत्yajetда чтит
मालावतींmālāvatīṃМалавати
माधवींmādhavīṃМадхави
caи
रत्नमालांratnamālāṃРатнамалу
सुशीलिकाम्suśīlikāmСушилику
ततःtataḥзатем
शशिकलांśaśikalāṃШашикалу
पारिजातांpārijātāṃПариджату
पद्मावतींpadmāvatīṃПадмавати
तथाtathāтакже
अनुवाद

«И он, поклонившись Кришне, пошёл в Шивалоку. Затем, спустя время, о брахман, из уст Кришны, высшей души, родилась Сарасвати, держащая вину и книгу. Ей повелел владыка: «Иди на Вайкунтху, о дающая честь; пребывай близ Лакшми, прибегнув к Четырёхрукому». И она, поклонившись Кришне, пошла к Нараяне. Так пятивидною стала та Радха, причина творения. Мантру, созерцание, почитание и прочее у этих, полных обликом, излагаю; слушай, о владыка брахманов, дающее мирам успех. Пранава с «крией», «пратиштха», богатая «прити», и затем далее «джнянамрита» с «кшудхою», с супругою огня в конце — мантра; Сутапа у неё риши, размер гаятри, божество мантры — Радхика, пранава — семя, «сваха» названа силою; шестью слогами, украшенными бинду, да сотворит он шесть членов. Затем, созерцая в своём сердце Радхику, возлюбленную Кришны: цветом как белая чампака, с блеском коти лун, с лицом, как осенняя полная луна, с глазами, как синяя кувшинка, со стройным станом и с прекрасными бёдрами, с устами, как спелая бимба, с зубами, как жемчуг и жасмин, в ткани, очищенной огнём, в самоцветных наручах, браслетах, ожерелье и серьгах, чтимую гопи, весьма милыми, белыми опахалами, стоящую посреди круга расы, пребывающую на самоцветном львином троне, — так созерцав и бросив пригоршню цветов, да чтит он услужениями. Шестьсот тысяч да шепчет мантру и десятую часть того да возливает кунжутом, умащённым маслом; на подножии матрики почитание вместе с окружениями: в шести углах шесть членов, а вне того, на восьми лепестках, да чтит Малавати, Мадхави, Ратнамалу, Сушилику, затем Шашикалу, Париджату, Падмавати...»

संस्करण

ecc9ce8b5fb4 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 3:56:16 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से