Sanat-kumāra
अथ काम्यार्चनं वक्ष्ये प्रयोगांश्चापि नारद ॥ येषामाचरणात्सिद्धिं साधको लभते ध्रुवम्
चैत्रे दमनकैरर्चेत्पूर्णायां मदनोत्सवम् ॥ वैशाखे मासि पूर्णायां पूजयेद्धेमपुष्पकैः
ज्यैष्ठ्यां फलैर्यजेंद्देवीं कदलीपनसाम्नजैः ॥ आषाढ्यां चन्दनैरेलाजातीकंकोलकुंकुमैः
श्रावण्यामागमोक्तेन विधिनार्चेत्पवित्रकैः ॥ प्रौष्ठपद्यां गन्धपुष्पैर्यजेद्वा केतकीसुमैः
आश्वायुज्यां कन्यकार्चा भूषावस्त्रधनादिभिः ॥ कार्तिक्यां कुंकुमैश्चैव निशि दीपगणैरपि
सचंद्रैर्मार्गशीर्ष्यां तु नालिकेरैरपूपकैः ॥ पौष्यां सशर्करगुडैर्गवां दुग्धैः समर्चयेत्
स्वर्णरौप्यैः पंकजैस्तु माघ्यां सौगन्धिकादिभिः ॥ फाल्गुन्यां विविधैर्द्रव्यैः फलैः पुष्पैः सुगंधिभिः
पर्वताग्रे यजेद्देवीं पलाशकुसुमैर्निशि ॥ सिद्धद्रव्यैश्च सप्ताहात्खेचरीमेलनं भवेत्
अरण्ये वटमूले वा कुंजे वा धरणीभृताम् ॥ कदम्बगजातिपुष्पाभ्यां सिद्धद्रव्यैः शिवां यजेत्
मासेन सिद्धा यक्षिण्यः प्रत्यक्षा वांछितप्रदाः ॥ केतकीकुसुमैः सिद्धाश्चेटका वारिधेस्तटे
आज्ञामभीष्टां कुर्वन्ति रणे मायां महाद्भुताम् ॥ वसूनि मालां भूषां च दद्युरस्येहयानिशम्
पीठमृक्षद्रुमैः कृत्वा तत्र देवीं यजेन्निशि ॥ शाल्मलैः कुसुमैः सिद्धद्रव्यैर्मासं तु निर्भयम्
श्यशानदेशे विप्रेंद्र सिद्ध्यंत्यस्य पिशाचकाः ॥ अश्मपातप्रहाराद्यैर्जीयादाभिर्द्विषश्चिरम्
निर्जने विपिने रात्रौ मासमात्रं तु निर्भयः ॥ यजेद्देवीं चक्रगतां सिद्धद्रव्यसमन्विताम्
मालतीजातपुन्नागकेतकीमरुभिः क्रमात् ॥ तेन सिद्ध्यंति वेतालास्तानारुह्येच्छया चरेत्
श्मशाने चंडिकागेहे निर्जने विपिनेऽपि वा ॥ मध्यरात्रे यजेद्देवीं कृष्णवस्त्रविभूषणैः
कृष्णचक्रेऽतिकृष्णां तामतिक्रुद्धाशयो यजेत् ॥ साध्य योनिं तदग्रे तु बलिं छिंदन्निवेदयेत्
atha kāmyārcanaṃ vakṣye prayogāṃścāpi nārada || yeṣāmācaraṇātsiddhiṃ sādhako labhate dhruvam
caitre damanakairarcetpūrṇāyāṃ madanotsavam || vaiśākhe māsi pūrṇāyāṃ pūjayeddhemapuṣpakaiḥ
jyaiṣṭhyāṃ phalairyajeṃddevīṃ kadalīpanasāmnajaiḥ || āṣāḍhyāṃ candanairelājātīkaṃkolakuṃkumaiḥ
śrāvaṇyāmāgamoktena vidhinārcetpavitrakaiḥ || prauṣṭhapadyāṃ gandhapuṣpairyajedvā ketakīsumaiḥ
āśvāyujyāṃ kanyakārcā bhūṣāvastradhanādibhiḥ || kārtikyāṃ kuṃkumaiścaiva niśi dīpagaṇairapi
sacaṃdrairmārgaśīrṣyāṃ tu nālikerairapūpakaiḥ || pauṣyāṃ saśarkaraguḍairgavāṃ dugdhaiḥ samarcayet
svarṇaraupyaiḥ paṃkajaistu māghyāṃ saugandhikādibhiḥ || phālgunyāṃ vividhairdravyaiḥ phalaiḥ puṣpaiḥ sugaṃdhibhiḥ
parvatāgre yajeddevīṃ palāśakusumairniśi || siddhadravyaiśca saptāhātkhecarīmelanaṃ bhavet
araṇye vaṭamūle vā kuṃje vā dharaṇībhṛtām || kadambagajātipuṣpābhyāṃ siddhadravyaiḥ śivāṃ yajet
māsena siddhā yakṣiṇyaḥ pratyakṣā vāṃchitapradāḥ || ketakīkusumaiḥ siddhāśceṭakā vāridhestaṭe
ājñāmabhīṣṭāṃ kurvanti raṇe māyāṃ mahādbhutām || vasūni mālāṃ bhūṣāṃ ca dadyurasyehayāniśam
pīṭhamṛkṣadrumaiḥ kṛtvā tatra devīṃ yajenniśi || śālmalaiḥ kusumaiḥ siddhadravyairmāsaṃ tu nirbhayam
śyaśānadeśe vipreṃdra siddhyaṃtyasya piśācakāḥ || aśmapātaprahārādyairjīyādābhirdviṣaściram
nirjane vipine rātrau māsamātraṃ tu nirbhayaḥ || yajeddevīṃ cakragatāṃ siddhadravyasamanvitām
mālatījātapunnāgaketakīmarubhiḥ kramāt || tena siddhyaṃti vetālāstānāruhyecchayā caret
śmaśāne caṃḍikāgehe nirjane vipine'pi vā || madhyarātre yajeddevīṃ kṛṣṇavastravibhūṣaṇaiḥ
kṛṣṇacakre'tikṛṣṇāṃ tāmatikruddhāśayo yajet || sādhya yoniṃ tadagre tu baliṃ chiṃdannivedayet
«Теперь изложу почитание ради желания и применения, о Нарада, от совершения которых садхака несомненно обретает успех. В чайтре в полнолуние даманою да чтит праздник Маданы; в месяце вайшакхе в полнолуние да чтит золотыми цветами; в джьештху плодами да чтит богиню — от банана, панасы и манго; в ашадху — сандалом, кардамоном, жасмином, канколой и шафраном; в шравану по уставу, сказанному в агаме, да чтит павитраками; в бхадрападу благовониями и цветами да чтит или цветами кетаки; в ашваюджу — почитание девиц уборами, одеждами, богатством и прочим; в картику шафраном и ночью сонмами светильников с камфарою; в маргаширшу — кокосами и лепёшками; в паушу — с сахаром и патокою, коровьим молоком да чтит; в магху — золотыми и серебряными лотосами, саугандхиками и прочим; в пхальгуну — разными веществами, плодами и благовонными цветами. На вершине горы да чтит богиню цветами палаши ночью и совершенными веществами — за седмицу бывает встреча с кхечари. В лесу, у корня ваты, в роще или у гор цветами кадамбы и жасмина, совершенными веществами да чтит Благую — за месяц достигнуты якшини, зримые, дающие желанное; цветами кетаки на берегу океана достигнуты и слуги: приказ желанный исполняют, в битве творят весьма дивный морок, богатства, венок и убор да подадут ему здесь денно и нощно. Подножие из дерева своей звезды сделав, там да чтит богиню ночью цветами шалмали и совершенными веществами месяц, бесстрашно, в месте сожжения, о владыка брахманов, — достигаются у него пишачи, и камнепадом и ударами да побеждает ими врагов надолго. В безлюдном лесу ночью месяц лишь, бесстрашный, да чтит богиню, в круге пребывающую, с совершенными веществами, малати, жасмином, пуннагою, кетаки и мару по порядку — тем достигаются веталы; на них взойдя, по желанию да странствует. На шмашане, в доме Чандики, в безлюдном месте или в лесу в полночь да чтит богиню чёрными одеждами и уборами; в чёрном круге весьма чёрную её, с весьма гневным помыслом, да чтит и, рассекая, да поднесёт пред нею приношение».
1c1c240c6edc · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 6:43:30 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Годовой круг почитания выписан по-домашнему: в жьештху бананы, панаса и манго, в маргаширшу кокосы и лепёшки, в паушу молоко с сахаром и патокою, в картику ночью ряды светильников. Это обычай обжитого дома, где богине приносят то, что и без того есть на столе, и меняется приношение вместе со временем года.
В ашваюдже названо почитание девиц — их одаривают уборами, одеждами и деньгами. Обряд этот и поныне жив в осенние дни; составитель ставит его в тот же ряд, что и плоды с молоком.
А следом, без всякого перехода, идут лес, гора, берег океана и место сожжения — с пишачами, веталами и чёрным кругом. Между кокосами в маргаширше и приношением, рассекаемым в полночь, нет ни абзаца, ни оговорки; так этот отдел и составлен, и различать здесь приходится читающему.