नारद पुराण
The mantras of Maheśa91.159-176
1023 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 91.159-176

Sanat-kumāra

देवनागरी

अग्निः संवर्तकादित्यरानिलौ षष्टिबिंदुमान् ॥ चिंतामणिरिति ख्यातं बीजं सर्वसमृद्धिदम्
कश्यपो मुनिराख्यातश्छंदोऽनुष्टुबुदाहृतम् ॥ अर्द्धनारीश्वरः प्रोक्तो देवता जगतां पतिः
रेफादिव्यंजनैः षड्भिः कुर्यादंगानि षट् क्रमात् ॥ त्रिनेत्रं नीलमणिभं शूलपाशं कपालकम्
रक्तोत्पलं च हस्ताब्जैर्दधतं चारुभूषणम् ॥ बालेंदुबद्धमुकुटमर्द्धनारीश्वरं स्मरेत्
एकलक्षं जपेन्मंत्रं त्रिशतं मधुराप्लुतैः ॥ तिलैर्हुनेद्यजेत्पीठे शैवेंगावरणैः सह
वृषाद्यैर्मातृभिः पश्चाल्लोकपालैस्तदायुधैः ॥ प्रासादाद्यं जपेन्मंत्रमयुतं रोगशांतये
स्वाहावृत्तमिदं बीजं विगलत्परमामृतम् ॥ चन्द्रबिंबस्थितं मूर्ध्नि ध्यातं क्ष्वेडगदापहम्
प्रतिलोमस्वराढ्या च बीजं वह्निगृहे स्थितम् ॥ रेफादिव्यंजनोल्लासिषट्कोणाभिवृतं बहिः
भूतार्तस्य स्मृतं मूर्ध्नि भूतमाशु विनाशयेत् ॥ पीडितांगे स्मृतं तत्तत्पीडां शमयति ध्रुवम्
प्रणवो हृदयं पश्चान् ङेंतः पशुपतिः पुनः ॥ तारो नमो भूतपदं ततोऽधिपतये ध्रुवम्
नमोरुद्राय युगलं खङ्गरावण शब्दतः ॥ विहरद्वितयं पश्चान्नरीनृत्ययुगं पृथक्
श्मशानभस्माचितांते शरण्याय ततः परम् ॥ घंटाकपालमालादिधरायेति पदं पुनः
व्याघ्रचर्मपदस्यांते परिधानाय तत्परम् ॥ शशांककृतशब्दांते शेखराय ततः परम्
कृष्णसर्पपदात्पश्चाद्वदेद्यज्ञोपवीतिने ॥ बलयुग्मं चलायुग्ममनिवर्तकपालिने
हनुयुग्मं ततो भूतांस्त्रासयद्वितयं पुनः ॥ भूयो मंडलमध्ये स्यात्कटयुग्मं ततः परम्
रुद्रांकुशेन शमय प्रवेशययुगं ततः ॥ आवेशययुगं पश्चाञ्चंडासिपदमीरयेत्
धाराधिपतिरुद्रोऽयं ज्ञापयत्यग्निसुंदरी ॥ खड्गरावणमंत्रोऽयं सप्तत्यूर्द्धशताक्षरः
भूताधिपतये स्वाहा पूजामन्त्रोऽयमीरितः ॥ सिद्धमंत्रोऽयमुदितो जपादेव प्रसिद्ध्यति

लिप्यंतरण (IAST)

agniḥ saṃvartakādityarānilau ṣaṣṭibiṃdumān || ciṃtāmaṇiriti khyātaṃ bījaṃ sarvasamṛddhidam
kaśyapo munirākhyātaśchaṃdo'nuṣṭubudāhṛtam || arddhanārīśvaraḥ prokto devatā jagatāṃ patiḥ
rephādivyaṃjanaiḥ ṣaḍbhiḥ kuryādaṃgāni ṣaṭ kramāt || trinetraṃ nīlamaṇibhaṃ śūlapāśaṃ kapālakam
raktotpalaṃ ca hastābjairdadhataṃ cārubhūṣaṇam || bāleṃdubaddhamukuṭamarddhanārīśvaraṃ smaret
ekalakṣaṃ japenmaṃtraṃ triśataṃ madhurāplutaiḥ || tilairhunedyajetpīṭhe śaiveṃgāvaraṇaiḥ saha
vṛṣādyairmātṛbhiḥ paścāllokapālaistadāyudhaiḥ || prāsādādyaṃ japenmaṃtramayutaṃ rogaśāṃtaye
svāhāvṛttamidaṃ bījaṃ vigalatparamāmṛtam || candrabiṃbasthitaṃ mūrdhni dhyātaṃ kṣveḍagadāpaham
pratilomasvarāḍhyā ca bījaṃ vahnigṛhe sthitam || rephādivyaṃjanollāsiṣaṭkoṇābhivṛtaṃ bahiḥ
bhūtārtasya smṛtaṃ mūrdhni bhūtamāśu vināśayet || pīḍitāṃge smṛtaṃ tattatpīḍāṃ śamayati dhruvam
praṇavo hṛdayaṃ paścān ṅeṃtaḥ paśupatiḥ punaḥ || tāro namo bhūtapadaṃ tato'dhipataye dhruvam
namorudrāya yugalaṃ khaṅgarāvaṇa śabdataḥ || viharadvitayaṃ paścānnarīnṛtyayugaṃ pṛthak
śmaśānabhasmācitāṃte śaraṇyāya tataḥ param || ghaṃṭākapālamālādidharāyeti padaṃ punaḥ
vyāghracarmapadasyāṃte paridhānāya tatparam || śaśāṃkakṛtaśabdāṃte śekharāya tataḥ param
kṛṣṇasarpapadātpaścādvadedyajñopavītine || balayugmaṃ calāyugmamanivartakapāline
hanuyugmaṃ tato bhūtāṃstrāsayadvitayaṃ punaḥ || bhūyo maṃḍalamadhye syātkaṭayugmaṃ tataḥ param
rudrāṃkuśena śamaya praveśayayugaṃ tataḥ || āveśayayugaṃ paścāñcaṃḍāsipadamīrayet
dhārādhipatirudro'yaṃ jñāpayatyagnisuṃdarī || khaḍgarāvaṇamaṃtro'yaṃ saptatyūrddhaśatākṣaraḥ
bhūtādhipataye svāhā pūjāmantro'yamīritaḥ || siddhamaṃtro'yamudito japādeva prasiddhyati

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अग्निःagniḥ«агни»
संवर्तकादित्यरानिलौsaṃvartakādityarānilau«самвартака», «адитья», «ра» и «анила»
षष्टिबिंदुमान्ṣaṣṭibiṃdumānс шестьюдесятью и бинду
चिंतामणिरितिciṃtāmaṇiriti«чинтамани» — так
ख्यातंkhyātaṃпрославлено
बीजंbījaṃсемя
सर्वसमृद्धिदम्sarvasamṛddhidamвсякое изобилие дающее
कश्यपोkaśyapoКашьяпа
मुनिराख्यातश्छंदोऽनुष्टुबुदाहृतम्munirākhyātaśchaṃdo'nuṣṭubudāhṛtamриши назван; размер ануштубх назван
अर्द्धनारीश्वरःarddhanārīśvaraḥАрдханаришвара
प्रोक्तोproktoназван
देवताdevatāбожество
जगतांjagatāṃмиров
पतिःpatiḥвладыка
रेफादिव्यंजनैःrephādivyaṃjanaiḥсогласными, от «репхи»
षड्भिःṣaḍbhiḥшестью
कुर्यादंगानिkuryādaṃgāniда совершит члены
षट्ṣaṭшесть
क्रमात्kramātпо порядку
त्रिनेत्रंtrinetraṃтрёхокого
नीलमणिभंnīlamaṇibhaṃподобного синему самоцвету
शूलपाशंśūlapāśaṃтрезубец, петлю
कपालकम्kapālakamчереп
रक्तोत्पलंraktotpalaṃкрасный лотос
caи
हस्ताब्जैर्दधतंhastābjairdadhataṃруками-лотосами держащего
चारुभूषणम्cārubhūṣaṇamс прекрасными уборами
बालेंदुबद्धमुकुटमर्द्धनारीश्वरंbāleṃdubaddhamukuṭamarddhanārīśvaraṃс венцом, увитым юною луною, Ардханаришвару
स्मरेत्smaretда вспомнит
एकलक्षंekalakṣaṃсто тысяч
जपेन्मंत्रंjapenmaṃtraṃда шепчет мантру
त्रिशतंtriśataṃтриста
मधुराप्लुतैःmadhurāplutaiḥв сладком омоченным
तिलैर्हुनेद्यजेत्पीठेtilairhunedyajetpīṭheкунжутом да возливает; да чтит на подножии
शैवेंगावरणैःśaiveṃgāvaraṇaiḥшайвском, с покровами членов
सहsahaвместе
वृषाद्यैर्मातृभिःvṛṣādyairmātṛbhiḥс быком и прочими, с матерями
पश्चाल्लोकपालैस्तदायुधैःpaścāllokapālaistadāyudhaiḥпосле с хранителями миров и их оружиями
प्रासादाद्यंprāsādādyaṃот прасады начиная
जपेन्मंत्रमयुतंjapenmaṃtramayutaṃда шепчет мантру десять тысяч
रोगशांतयेrogaśāṃtayeради утишения болезни
स्वाहावृत्तमिदंsvāhāvṛttamidaṃ«сваха» обёрнутое это
बीजंbījaṃсемя
विगलत्परमामृतम्vigalatparamāmṛtamс истекающею высшею амритою
चन्द्रबिंबस्थितंcandrabiṃbasthitaṃв лунном круге стоящее
मूर्ध्निmūrdhniна темени
ध्यातंdhyātaṃсозерцаемое
क्ष्वेडगदापहम्kṣveḍagadāpahamяд и недуг уносящее
प्रतिलोमस्वराढ्याpratilomasvarāḍhyāобратным порядком гласных богатое
caи
बीजंbījaṃсемя
वह्निगृहेvahnigṛheв доме огня
स्थितम्sthitamстоящее
रेफादिव्यंजनोल्लासिषट्कोणाभिवृतंrephādivyaṃjanollāsiṣaṭkoṇābhivṛtaṃшестиугольником, сияющим согласными от «репхи», окружённое
बहिःbahiḥвовне
भूतार्तस्यbhūtārtasyaу одержимого духом
स्मृतंsmṛtaṃвспомянутое
मूर्ध्निmūrdhniна темени
भूतमाशुbhūtamāśuдуха скоро
विनाशयेत्vināśayetда истребит
पीडितांगेpīḍitāṃgeна страждущем члене
स्मृतंsmṛtaṃвспомянутое
तत्तत्पीडांtattatpīḍāṃту и иную боль
शमयतिśamayatiутишает
ध्रुवम्dhruvamнесомненно
प्रणवोpraṇavoпранава
हृदयंhṛdayaṃ«хридая»
पश्चान्paścānпосле
ङेंतःṅeṃtaḥс дательным в конце
पशुपतिःpaśupatiḥ«пашупати»
पुनःpunaḥснова
तारोtāro«тара»
नमोnamo«намо»
भूतपदंbhūtapadaṃслово «бхута»
ततोऽधिपतयेtato'dhipatayeзатем «адхипатае»
ध्रुवम्dhruvam«дхрува»
नमोरुद्रायnamorudrāya«намо рудрая»
युगलंyugalaṃпара
खङ्गरावणkhaṅgarāvaṇa«кхангаравана»
शब्दतःśabdataḥот слова
विहरद्वितयंviharadvitayaṃпара «вихара»
पश्चान्नरीनृत्ययुगंpaścānnarīnṛtyayugaṃпосле пара «наринритья»
पृथक्pṛthakотдельно
श्मशानभस्माचितांतेśmaśānabhasmācitāṃteв конце «шмашанабхасмачита»
शरण्यायśaraṇyāya«шаранья»
ततःtataḥзатем
परम्paramпосле
घंटाकपालमालादिधरायेतिghaṃṭākapālamālādidharāyeti«гхантакапаламаладидхарая» — так
पदंpadaṃслово
पुनःpunaḥснова
व्याघ्रचर्मपदस्यांतेvyāghracarmapadasyāṃteв конце слова «вьягхрачарма»
परिधानायparidhānāya«паридханая»
तत्परम्tatparamпосле того
शशांककृतशब्दांतेśaśāṃkakṛtaśabdāṃteв конце слова «шашанкакрита»
शेखरायśekharāya«шекхарая»
ततःtataḥзатем
परम्paramпосле
कृष्णसर्पपदात्पश्चाद्वदेद्यज्ञोपवीतिनेkṛṣṇasarpapadātpaścādvadedyajñopavītineпосле слова «кришнасарпа» да произнесёт «яджнёпавитине»
बलयुग्मंbalayugmaṃпара «бала»
चलायुग्ममनिवर्तकपालिनेcalāyugmamanivartakapālineпара «чала», «анивартакапалине»
हनुयुग्मंhanuyugmaṃпара «хану»
ततोtatoзатем
भूतांस्त्रासयद्वितयंbhūtāṃstrāsayadvitayaṃ«бхутан трасая» дважды
पुनःpunaḥснова
भूयोbhūyoснова
मंडलमध्येmaṃḍalamadhyeпосреди круга
स्यात्कटयुग्मंsyātkaṭayugmaṃда будет пара «ката»
ततःtataḥзатем
परम्paramпосле
रुद्रांकुशेनrudrāṃkuśena«рудранкушена»
शमयśamaya«шамая»
प्रवेशययुगंpraveśayayugaṃпара «правешая»
ततःtataḥзатем
आवेशययुगंāveśayayugaṃпара «авешая»
पश्चाञ्चंडासिपदमीरयेत्paścāñcaṃḍāsipadamīrayetпосле слово «чандаси» да произнесёт
धाराधिपतिरुद्रोऽयंdhārādhipatirudro'yaṃ«дхарадхипатирудро'ям»
ज्ञापयत्यग्निसुंदरीjñāpayatyagnisuṃdarī«джняпаяти», прекрасная огня
खड्गरावणमंत्रोऽयंkhaḍgarāvaṇamaṃtro'yaṃэта мантра «кхадгаравана»
सप्तत्यूर्द्धशताक्षरःsaptatyūrddhaśatākṣaraḥиз ста семидесяти слогов
भूताधिपतयेbhūtādhipataye«бхутадхипатае»
स्वाहाsvāhā«сваха»
पूजामन्त्रोऽयमीरितःpūjāmantro'yamīritaḥэта мантра почитания названа
सिद्धमंत्रोऽयमुदितोsiddhamaṃtro'yamuditoэта мантра названа успешною
जपादेवjapādevaот одного шептания
प्रसिद्ध्यतिprasiddhyatiдостигает успеха
अनुवाद

«»Агни», «самвартака», «адитья», «ра» и «анила», с шестьюдесятью и бинду — «чинтамани» прославлено семя, всякое изобилие дающее. Кашьяпа риши назван, размер ануштубх назван, Ардханаришвара назван божеством, владыка миров. Согласными, от «репхи», шестью, да совершит шесть членов по порядку. Трёхокого, подобного синему самоцвету, держащего руками-лотосами трезубец, петлю, череп и красный лотос, с прекрасными уборами, с венцом, увитым юною луною, Ардханаришвару да вспомнит. Сто тысяч да шепчет мантру, триста в сладком омоченным кунжутом да возливает; да чтит на шайвском подножии вместе с покровами членов, с быком и прочими, с матерями, после с хранителями миров и их оружиями. От прасады начиная, да шепчет мантру десять тысяч ради утишения болезни. «Сваха» обёрнутое это семя, с истекающею высшею амритою, в лунном круге стоящее, на темени созерцаемое, — яд и недуг уносящее. И богатое обратным порядком гласных семя, в доме огня стоящее, вовне окружённое шестиугольником, сияющим согласными от «репхи», — вспомянутое на темени у одержимого духом, духа скоро да истребит; вспомянутое на страждущем члене, ту и иную боль утишает несомненно. Пранава, «хридая», после с дательным в конце «пашупати», снова «тара», «намо», слово «бхута», затем «адхипатае», «дхрува», «намо рудрая», пара, «кхангаравана» от слова, пара «вихара», после пара «наринритья» отдельно; в конце «шмашанабхасмачита» — «шаранья», затем «гхантакапаламаладидхарая» — так слово, снова в конце слова «вьягхрачарма» — «паридханая», после в конце слова «шашанкакрита» — «шекхарая», после слова «кришнасарпа» да произнесёт «яджнёпавитине», пара «бала», пара «чала», «анивартакапалине», пара «хану», затем «бхутан трасая» дважды, снова посреди круга да будет пара «ката», затем «рудранкушена шамая», пара «правешая», затем пара «авешая», после слово «чандаси» да произнесёт, «дхарадхипатирудро'ям», «джняпаяти», прекрасная огня, — эта мантра «кхадгаравана», из ста семидесяти слогов. «Бхутадхипатае сваха» — эта мантра почитания названа; эта мантра названа успешною, от одного шептания достигает успеха».

संस्करण

53b027a411c7 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 7:12:27 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से