नारद पुराण
The pūrṇimā and amāvāsyā vows of the twelve months124.26-34
1174 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 124.26-34

Sanātana

देवनागरी

अथ श्रावणपूर्णायां वेदोपाकरणं स्मृतम् ॥ यजुर्भिस्तत्र कर्त्तव्यं देवर्षिपितृतर्पणम्
ऋषीणां पूजनं चापि स्वशाखोक्तविधानतः ॥ बहवृचैस्तु चतुर्द्वश्यां सामगैर्भाद्रगे करे
रक्षाविधानं च तथा कर्तव्यं विधिपूर्वकम्
सिद्धार्थाक्षतराजिकाश्च विधृता रक्तांशुकांशे सिताः कौसुंभेन च तंतुनाथ सलिलैः प्रक्षाल्य कांस्ये धृताः ॥ गंधाद्यैरभिपूज्य देवनिकरान्संप्रार्थ्य विष्ण्वादिकान्बध्नीयाद्द्विजहस्ततः प्रमुदितो नत्वा प्रकोष्ठे स्वके
ततस्तु दक्षिणां दत्वा द्विजेभ्योऽध्यायमाचरेत् ॥ विसृज्य च ऋषीन्सप्त धारयेद्ब्रह्मसूत्रकम्
रंजितं कुंकुमाद्यैश्च नवीनं निर्मितं स्वयम् ॥ शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यानेकभुक्तं समाचरेत्
कृते ह्यस्मिन्व्रते विप्र वार्षिकं कर्मं वैदिकम् ॥ विस्मृतं विधिहीनं च न कृतं सुकृतं भवेत्
प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यामुमामाहेश्वरव्रतम् ॥ एकभुक्तश्च यस्तां तु शिवं संपूज्य यत्नतः
कृतांजलिः प्रार्थयेच्छ्वः करिष्ये च व्रतं प्रभो ॥ एवं विज्ञाप्य देवं तु गृह्णीयाद्व्रतमुत्तमम्

लिप्यंतरण (IAST)

atha śrāvaṇapūrṇāyāṃ vedopākaraṇaṃ smṛtam || yajurbhistatra karttavyaṃ devarṣipitṛtarpaṇam
ṛṣīṇāṃ pūjanaṃ cāpi svaśākhoktavidhānataḥ || bahavṛcaistu caturdvaśyāṃ sāmagairbhādrage kare
rakṣāvidhānaṃ ca tathā kartavyaṃ vidhipūrvakam
siddhārthākṣatarājikāśca vidhṛtā raktāṃśukāṃśe sitāḥ kausuṃbhena ca taṃtunātha salilaiḥ prakṣālya kāṃsye dhṛtāḥ || gaṃdhādyairabhipūjya devanikarānsaṃprārthya viṣṇvādikānbadhnīyāddvijahastataḥ pramudito natvā prakoṣṭhe svake
tatastu dakṣiṇāṃ datvā dvijebhyo'dhyāyamācaret || visṛjya ca ṛṣīnsapta dhārayedbrahmasūtrakam
raṃjitaṃ kuṃkumādyaiśca navīnaṃ nirmitaṃ svayam || śaktyā saṃbhojya viprāgryānekabhuktaṃ samācaret
kṛte hyasminvrate vipra vārṣikaṃ karmaṃ vaidikam || vismṛtaṃ vidhihīnaṃ ca na kṛtaṃ sukṛtaṃ bhavet
prauṣṭhapadyāṃ paurṇamāsyāmumāmāheśvaravratam || ekabhuktaśca yastāṃ tu śivaṃ saṃpūjya yatnataḥ
kṛtāṃjaliḥ prārthayecchvaḥ kariṣye ca vrataṃ prabho || evaṃ vijñāpya devaṃ tu gṛhṇīyādvratamuttamam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaитак
श्रावणपूर्णायांśrāvaṇapūrṇāyāṃв полнолуние шраваны
वेदोपाकरणंvedopākaraṇaṃначинание Веды
स्मृतम्smṛtamпомнится
यजुर्भिस्तत्रyajurbhistatraяджусами там
कर्त्तव्यंkarttavyaṃдолжно совершать
देवर्षिपितृतर्पणम्devarṣipitṛtarpaṇamублажение богов, риши и предков
ऋषीणांṛṣīṇāṃриши
पूजनंpūjanaṃпочитание
चापिcāpiи же
स्वशाखोक्तविधानतःsvaśākhoktavidhānataḥпо уставу своей ветви изречённому
बहवृचैस्तुbahavṛcaistuригведийцами же
चतुर्द्वश्यांcaturdvaśyāṃв чатурдаши
सामगैर्भाद्रगेsāmagairbhādrageсамаведийцами — в бхадру идущей
करेkareв Хасте
रक्षाविधानंrakṣāvidhānaṃустав охранной повязки
caи
तथाtathāтакже
कर्तव्यंkartavyaṃдолжно совершать
विधिपूर्वकम्vidhipūrvakamпо уставу
सिद्धार्थाक्षतराजिकाश्चsiddhārthākṣatarājikāścaбелая горчица, зёрна и чёрная горчица
विधृताvidhṛtāудержанные
रक्तांशुकांशेraktāṃśukāṃśeна лоскуте красной ткани
सिताःsitāḥбелые
कौसुंभेनkausuṃbhenaшафранником
caи
तंतुनाथtaṃtunāthaнитью, о владыка
सलिलैःsalilaiḥводами
प्रक्षाल्यprakṣālyaомыв
कांस्येkāṃsyeв бронзовом
धृताःdhṛtāḥудержанные
गंधाद्यैरभिपूज्यgaṃdhādyairabhipūjyaблаговониями и прочим почтив
देवनिकरान्संप्रार्थ्यdevanikarānsaṃprārthyaсонмы богов умолив
विष्ण्वादिकान्बध्नीयाद्द्विजहस्ततःviṣṇvādikānbadhnīyāddvijahastataḥс Вишну во главе, пусть повяжет рукою брахмана
प्रमुदितोpramuditoвозрадованный
नत्वाnatvāпоклонившись
प्रकोष्ठेprakoṣṭheна запястье
स्वकेsvakeсвоём
ततस्तुtatastuзатем же
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
दत्वाdatvāдав
द्विजेभ्योऽध्यायमाचरेत्dvijebhyo'dhyāyamācaretбрахманам, пусть творит чтение
विसृज्यvisṛjyaотпустив
caи
ऋषीन्सप्तṛṣīnsaptaсемерых риши
धारयेद्ब्रह्मसूत्रकम्dhārayedbrahmasūtrakamпусть носит священный шнур
रंजितंraṃjitaṃокрашенный
कुंकुमाद्यैश्चkuṃkumādyaiścaкункумой и прочим
नवीनंnavīnaṃновый
निर्मितंnirmitaṃсделанный
स्वयम्svayamсамим
शक्त्याśaktyāпо силам
संभोज्यsaṃbhojyaнакормив
विप्राग्र्यानेकभुक्तंviprāgryānekabhuktaṃлучших брахманов, единократное вкушение
समाचरेत्samācaretпусть совершит
कृतेkṛteсодеянном
ह्यस्मिन्व्रतेhyasminvrateведь при этом обете
विप्रvipraо брахман
वार्षिकंvārṣikaṃгодовое
कर्मंkarmaṃдеяние
वैदिकम्vaidikamведийское
विस्मृतंvismṛtaṃзабытое
विधिहीनंvidhihīnaṃустава лишённое
caи
naне
कृतंkṛtaṃсовершённое
सुकृतंsukṛtaṃблагосодеянным
भवेत्bhavetда станет
प्रौष्ठपद्यांprauṣṭhapadyāṃв праштхападе
पौर्णमास्यामुमामाहेश्वरव्रतम्paurṇamāsyāmumāmāheśvaravratamв полнолуние — обет Умы и Махешвары
एकभुक्तश्चekabhuktaścaи вкушающий единожды
यस्तांyastāṃкто её
तुtuже
शिवंśivaṃШиву
संपूज्यsaṃpūjyaпочтив
यत्नतःyatnataḥс усердием
कृतांजलिःkṛtāṃjaliḥсложив ладони
प्रार्थयेच्छ्वःprārthayecchvaḥпусть просит: «завтра
करिष्येkariṣyeсовершу
caи
व्रतंvrataṃобет
प्रभोprabhoо владыка»
एवंevaṃтак
विज्ञाप्यvijñāpyaизвестив
देवंdevaṃбога
तुtuже
गृह्णीयाद्व्रतमुत्तमम्gṛhṇīyādvratamuttamamпусть примет наилучший обет
अनुवाद

«Итак, в полнолуние шраваны помнится начинание Веды: яджусами должно совершать там ублажение богов, риши и предков, и почитание риши — по уставу, изречённому своей ветвью; ригведийцами же — в чатурдаши, самаведийцами — когда луна идёт в бхадру, в Хасте. И устав охранной повязки должно совершать по уставу: белая горчица, зёрна и чёрная горчица, удержанные на лоскуте красной ткани, белые, — с шафранником и нитью, о владыка, омытые водами и удержанные в бронзовом сосуде; почтив их благовониями и прочим и умолив сонмы богов с Вишну во главе, пусть возрадованный, поклонившись, повяжет её рукою брахмана на своём запястье. Затем же, дав брахманам дакшину, пусть творит чтение; и, отпустив семерых риши, пусть носит священный шнур, окрашенный кункумой и прочим, новый, сделанный самим. Накормив по силам лучших брахманов, пусть совершит единократное вкушение. Ведь при содеянном этом обете, о брахман, годовое ведийское деяние — забытое, лишённое устава и не совершённое — да станет благосодеянным. В праштхападе, в полнолуние, — обет Умы и Махешвары; и вкушающий единожды, кто её, почтив с усердием Шиву, сложив ладони, пусть просит: «Завтра совершу обет, о владыка». Так известив бога, пусть примет наилучший обет».

संस्करण

91c993ca2d55 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 11:06:35 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से