नारद पुराण
The pūrṇimā and amāvāsyā vows of the twelve months124.80-88
1179 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 124.80-88

Sanātana

देवनागरी

होलिका राक्षसी चेयं प्रह्लादभयदायिनी ॥ ततस्तां प्रदहंत्येवं काष्ठाद्यैर्गीतमंगलैः
संवत्सरस्य दाहोऽयं कामदाहो मतांतरे ॥ इति जानीहि विप्रेंद्र लोके स्थितिरनेकधा
पक्षांते द्वे पृथग्दैवे ततोऽमाव्रतमुच्यते ॥ पृथक्छृणुष्व मे विप्र पितॄणामतिवल्लभम्
चैत्रवैशाखयोस्तत्र दर्शे पितृसमर्चनम् ॥ पार्वणेन विधानेन श्राद्धं वित्तानुसारतः
द्विजानां भोजनं दानं गवादीनां विशेषतः ॥ सर्वमासेष्वमायां वै बहुपुण्यप्रदं यतः
ज्येष्ठामायां व्रतं प्रोक्तं सावित्र्याः कस्य नारद ॥ विधानं ज्येष्ठपूर्णावदिहापि परिकीर्तितम्
शुचौ नभसि भाद्रे च मासे पूर्णांतिके द्विज ॥ पितृश्राद्धं दानहोमसुरार्चानंत्यमश्नुते
भाद्रदर्शेऽपराह्णे तु तिलक्षेत्रसमुद्भवान् ॥ विरिंचिमनुनामंत्र्य हुंफट् छिन्नान्कुशान् द्विज
सर्वदा सर्वकार्येषु योजयेदेकदाऽपरान् ॥ इषामायां विशेषण पितॄणां श्राद्धतर्पणम्

लिप्यंतरण (IAST)

holikā rākṣasī ceyaṃ prahlādabhayadāyinī || tatastāṃ pradahaṃtyevaṃ kāṣṭhādyairgītamaṃgalaiḥ
saṃvatsarasya dāho'yaṃ kāmadāho matāṃtare || iti jānīhi vipreṃdra loke sthitiranekadhā
pakṣāṃte dve pṛthagdaive tato'māvratamucyate || pṛthakchṛṇuṣva me vipra pitṝṇāmativallabham
caitravaiśākhayostatra darśe pitṛsamarcanam || pārvaṇena vidhānena śrāddhaṃ vittānusārataḥ
dvijānāṃ bhojanaṃ dānaṃ gavādīnāṃ viśeṣataḥ || sarvamāseṣvamāyāṃ vai bahupuṇyapradaṃ yataḥ
jyeṣṭhāmāyāṃ vrataṃ proktaṃ sāvitryāḥ kasya nārada || vidhānaṃ jyeṣṭhapūrṇāvadihāpi parikīrtitam
śucau nabhasi bhādre ca māse pūrṇāṃtike dvija || pitṛśrāddhaṃ dānahomasurārcānaṃtyamaśnute
bhādradarśe'parāhṇe tu tilakṣetrasamudbhavān || viriṃcimanunāmaṃtrya huṃphaṭ chinnānkuśān dvija
sarvadā sarvakāryeṣu yojayedekadā'parān || iṣāmāyāṃ viśeṣaṇa pitṝṇāṃ śrāddhatarpaṇam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
होलिकाholikāХолика
राक्षसीrākṣasīракшаси
चेयंceyaṃи эта
प्रह्लादभयदायिनीprahlādabhayadāyinīПрахладе страх дававшая
ततस्तांtatastāṃпотому её
प्रदहंत्येवंpradahaṃtyevaṃсжигают так
काष्ठाद्यैर्गीतमंगलैःkāṣṭhādyairgītamaṃgalaiḥдровами и прочим, песнями благими
संवत्सरस्यsaṃvatsarasyaгода
दाहोऽयंdāho'yaṃэто сожжение
कामदाहोkāmadāhoсожжение Камы
मतांतरेmatāṃtareпо иному мнению
इतिitiтак
जानीहिjānīhiзнай
विप्रेंद्रvipreṃdraо владыка брахманов
लोकेlokeв мире
स्थितिरनेकधाsthitiranekadhāобычай многовиден
पक्षांतेpakṣāṃteв концах половин
द्वेdveдве
पृथग्दैवेpṛthagdaiveс разными божествами
ततोऽमाव्रतमुच्यतेtato'māvratamucyateзатем обет новолуния излагается
पृथक्छृणुष्वpṛthakchṛṇuṣvaотдельно слушай
मेmeот меня
विप्रvipraо брахман
पितॄणामतिवल्लभम्pitṝṇāmativallabhamпредкам весьма любезный
चैत्रवैशाखयोस्तत्रcaitravaiśākhayostatraв чайтре и вайшакхе там
दर्शेdarśeв новолуние
पितृसमर्चनम्pitṛsamarcanamпочитание предков
पार्वणेनpārvaṇenaпарваны
विधानेनvidhānenaпо уставу
श्राद्धंśrāddhaṃшраддха
वित्तानुसारतःvittānusārataḥпо достатку
द्विजानांdvijānāṃбрахманов
भोजनंbhojanaṃкормление
दानंdānaṃдаяние
गवादीनांgavādīnāṃкоров и прочего
विशेषतःviśeṣataḥв особенности
सर्वमासेष्वमायांsarvamāseṣvamāyāṃво всех месяцах, в новолуние
वैvaiведь
बहुपुण्यप्रदंbahupuṇyapradaṃмного заслуги дающее
यतःyataḥибо
ज्येष्ठामायांjyeṣṭhāmāyāṃв новолуние джьештхи
व्रतंvrataṃобет
प्रोक्तंproktaṃизложен
सावित्र्याःsāvitryāḥСавитри
कस्यkasyaкого
नारदnāradaо Нарада
विधानंvidhānaṃустав
ज्येष्ठपूर्णावदिहापिjyeṣṭhapūrṇāvadihāpiкак в полнолуние джьештхи и здесь
परिकीर्तितम्parikīrtitamвозглашён
शुचौśucauв шучи
नभसिnabhasiв набхасе
भाद्रेbhādreв бхадре
caи
मासेmāseмесяце
पूर्णांतिकेpūrṇāṃtikeк концу полнолуния
द्विजdvijaо брахман
पितृश्राद्धंpitṛśrāddhaṃшраддха предкам
दानहोमसुरार्चानंत्यमश्नुतेdānahomasurārcānaṃtyamaśnuteдаяние, хома, почитание богов — бесконечность обретают
भाद्रदर्शेऽपराह्णेbhādradarśe'parāhṇeв новолуние бхадры, в послеполуденный час
तुtuже
तिलक्षेत्रसमुद्भवान्tilakṣetrasamudbhavānна сезамовом поле выросшие
विरिंचिमनुनामंत्र्यviriṃcimanunāmaṃtryaмантрой Виринчи заговорив
हुंफट्huṃphaṭ«хум пхат»
छिन्नान्कुशान्chinnānkuśānсрезанные куши
द्विजdvijaо брахман
सर्वदाsarvadāвсегда
सर्वकार्येषुsarvakāryeṣuво всех делах
योजयेदेकदाऽपरान्yojayedekadā'parānпусть применяет; однажды — другие
इषामायांiṣāmāyāṃв новолуние иши
विशेषणviśeṣaṇaв особенности
पितॄणांpitṝṇāṃпредкам
श्राद्धतर्पणम्śrāddhatarpaṇamшраддха и тарпана
अनुवाद

«И эта Холика — ракшаси, дававшая страх Прахладе; потому её так и сжигают дровами и прочим, с благими песнями. А по иному мнению, это сожжение года или сожжение Камы; так знай, о владыка брахманов: обычай в мире многовиден. В концах двух половин — две титхи с разными божествами; затем излагается обет новолуния: слушай о нём отдельно от меня, о брахман, — он весьма любезен предкам. В чайтре и вайшакхе, в новолуние, — почитание предков: шраддха по уставу парваны, по достатку; кормление брахманов, даяние коров и прочего в особенности. Ибо во всех месяцах в новолуние это даёт много заслуги. В новолуние джьештхи изложен обет Савитри — кого, о Нарада? — устав его возглашён и здесь, как в полнолуние джьештхи. В месяцах шучи, набхасе и бхадре, о брахман, к концу полнолуния шраддха предкам, даяние, хома и почитание богов обретают бесконечность. В новолуние бхадры, в послеполуденный час, срезанные на сезамовом поле куши, заговорив их мантрой Виринчи и «хум пхат», о брахман, пусть применяет всегда, во всех делах; однажды — другие. В новолуние иши — в особенности шраддха и тарпана предкам…»

संस्करण

381e60ea234b · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 11:06:35 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से