नारद पुराण
The story of Mohinī25.11-19
1305 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 25.11-19

Brāhmaṇāḥ

देवनागरी

यद्भवद्भिः समुद्दिष्टं राज्ञां नोपोषणं स्मृतम् ॥ तत्र वाक्यानि श्रृणुत वैष्णवा चारलक्षणे
न शंखेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ ॥ एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
न पातव्यं हि मद्य तु न हन्तव्यो द्विजः क्वचित् ॥ क्रीडेन्नाक्षैस्तु धर्मज्ञो नाश्नीयाद्धरिवासरे
अभक्ष्य भक्षणं पापं परदाराभिमर्शनम् ॥ एकादश्यां भोजनं च पतनस्यैव कारणम्
अकार्यकरणं कृत्वा किं जीवेच्‌छरदां शतम् ॥ को हि संचेष्टमानस्तु भुनक्ति हरिवासरे
चतुष्पदेभ्योऽपि जनैर्नान्नं देयं हरेर्दिने ॥ उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैः
सोऽहं कथं करोम्यद्य अभक्ष्यस्य तु भक्षणम् ॥ नोपक्षीणशरीरोऽहं नामयावी द्विजोत्तमाः
स कथं हि व्रतं त्यक्षे विमार्गस्थद्विजोक्तितः ॥ धर्मभूषणसंज्ञेन रक्ष्यमाणे धरातले
न च रक्षाविहीनोऽहं शत्रुः कोऽपिन मेऽस्ति च ॥ एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठा वैष्णवव्रतशालिनः

लिप्यंतरण (IAST)

yadbhavadbhiḥ samuddiṣṭaṃ rājñāṃ nopoṣaṇaṃ smṛtam || tatra vākyāni śrṛṇuta vaiṣṇavā cāralakṣaṇe
na śaṃkhena pibettoyaṃ na hanyātkūrmasūkarau || ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi
na pātavyaṃ hi madya tu na hantavyo dvijaḥ kvacit || krīḍennākṣaistu dharmajño nāśnīyāddharivāsare
abhakṣya bhakṣaṇaṃ pāpaṃ paradārābhimarśanam || ekādaśyāṃ bhojanaṃ ca patanasyaiva kāraṇam
akāryakaraṇaṃ kṛtvā kiṃ jīvec‌charadāṃ śatam || ko hi saṃceṣṭamānastu bhunakti harivāsare
catuṣpadebhyo'pi janairnānnaṃ deyaṃ harerdine || uttarāśāsthitairviprairviṣṇudharmaparāyaṇaiḥ
so'haṃ kathaṃ karomyadya abhakṣyasya tu bhakṣaṇam || nopakṣīṇaśarīro'haṃ nāmayāvī dvijottamāḥ
sa kathaṃ hi vrataṃ tyakṣe vimārgasthadvijoktitaḥ || dharmabhūṣaṇasaṃjñena rakṣyamāṇe dharātale
na ca rakṣāvihīno'haṃ śatruḥ ko'pina me'sti ca || evaṃ jñātvā dvijaśreṣṭhā vaiṣṇavavrataśālinaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यद्भवद्भिःyadbhavadbhiḥчто вами
समुद्दिष्टंsamuddiṣṭaṃуказано
राज्ञांrājñāṃу царей
नोपोषणंnopoṣaṇaṃне пост
स्मृतम्smṛtamпомнится
तत्रtatraо том
वाक्यानिvākyāniслова
श्रृणुतśrṛṇutaслушайте
वैष्णवाvaiṣṇavāВишну
चारलक्षणेcāralakṣaṇeв признаках поведения
naне
शंखेनśaṃkhenaиз раковины
पिबेत्तोयंpibettoyaṃда пьёт воду
naне
हन्यात्कूर्मसूकरौhanyātkūrmasūkarauда убивает черепаху и вепря
एकादश्यांekādaśyāṃв экадаши
naне
भोक्तव्यंbhoktavyaṃдолжно вкушать
पक्षयोरुभयोरपिpakṣayorubhayorapiи в обеих половинах
naне
पातव्यंpātavyaṃдолжно пить
हिhiведь
मद्यmadyaхмельное
तुtuже
naне
हन्तव्योhantavyoдолжно убивать
द्विजःdvijaḥбрахмана
क्वचित्kvacitникогда
क्रीडेन्नाक्षैस्तुkrīḍennākṣaistuда не играет в кости же
धर्मज्ञोdharmajñoзнающий дхарму
नाश्नीयाद्धरिवासरेnāśnīyāddharivāsareда не ест в день Хари
अभक्ष्यabhakṣyaнеядомого
भक्षणंbhakṣaṇaṃвкушение
पापंpāpaṃгрех
परदाराभिमर्शनम्paradārābhimarśanamприкосновение к чужой жене
एकादश्यांekādaśyāṃв экадаши
भोजनंbhojanaṃвкушение
caи
पतनस्यैवpatanasyaivaпадения именно
कारणम्kāraṇamпричина
अकार्यकरणंakāryakaraṇaṃсовершение недолжного
कृत्वाkṛtvāсотворив
किंkiṃчто
जीवेच्‌छरदांjīvec‌charadāṃда живёт осеней
शतम्śatamсто
कोkoкто
हिhiведь
संचेष्टमानस्तुsaṃceṣṭamānastuв разуме действующий же
भुनक्तिbhunaktiвкушает
हरिवासरेharivāsareв день Хари
चतुष्पदेभ्योऽपिcatuṣpadebhyo'piи четвероногим
जनैर्नान्नंjanairnānnaṃлюдьми не пищу
देयंdeyaṃдолжно давать
हरेर्दिनेharerdineв день Хари
उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैःuttarāśāsthitairviprairviṣṇudharmaparāyaṇaiḥживущими в северной стороне брахманами, дхарме Вишну преданными
सोऽहंso'haṃтот я
कथंkathaṃкак
करोम्यद्यkaromyadyaсовершу ныне
अभक्ष्यस्यabhakṣyasyaнеядомого
तुtuже
भक्षणम्bhakṣaṇamвкушение
नोपक्षीणशरीरोऽहंnopakṣīṇaśarīro'haṃне истощено тело моё
नामयावीnāmayāvīне болен
द्विजोत्तमाःdvijottamāḥо лучшие из брахманов
saтот
कथंkathaṃкак
हिhiведь
व्रतंvrataṃобет
त्यक्षेtyakṣeоставлю
विमार्गस्थद्विजोक्तितःvimārgasthadvijoktitaḥпо слову брахманов, на ложном пути стоящих
धर्मभूषणसंज्ञेनdharmabhūṣaṇasaṃjñenaзовущимся Дхармабхушаной
रक्ष्यमाणेrakṣyamāṇeохраняемой
धरातलेdharātaleземле
naне
caи
रक्षाविहीनोऽहंrakṣāvihīno'haṃлишён защиты я
शत्रुःśatruḥвраг
कोऽपिनko'pinaкакой-либо не
मेऽस्तिme'stiу меня есть
caи
एवंevaṃтак
ज्ञात्वाjñātvāзная
द्विजश्रेष्ठाdvijaśreṣṭhāо лучшие из брахманов
वैष्णवव्रतशालिनःvaiṣṇavavrataśālinaḥобетом Вишну украшенные
अनुवाद

То, что вами указано, — что у царей пост не помнится, — о том слушайте слова [шастры] Вишну о признаках поведения: не пить воды из раковины, не убивать черепахи и вепря, не вкушать в экадаши — и в обеих половинах; не пить хмельного, не убивать брахмана никогда; знающий дхарму да не играет в кости и да не ест в день Хари. Вкушение неядомого — грех, и прикосновение к чужой жене, и вкушение в экадаши — вот причина падения. Совершив недолжное, что за прок жить сто осеней? Кто же, будучи в разуме, вкушает в день Хари? Даже четвероногим не должно давать пищи в день Хари людям — брахманам, живущим в северной стороне, преданным дхарме Вишну. Как же я ныне совершу вкушение неядомого? Не истощено тело моё, не болен я, о лучшие из брахманов. Как оставлю я обет по слову брахманов, стоящих на ложном пути, — когда земля охраняема тем, кто зовётся Дхармабхушаной? И не лишён я защиты, и нет у меня никакого врага. Зная это, о лучшие из брахманов, украшенные обетом Вишну,

संस्करण

d19875c60e30 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 1:38:03 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से