नारद पुराण
The tale of the kāṣṭhīlā (continued)28.63-72
1336 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 28.63-72

Kāṣṭhīlā

देवनागरी

तस्मात्परस्परं ज्ञेयो गुरुशिष्यौ वधूवरौ ॥ नानयोरणुमात्रोऽपि भेदो बोध्यो विजानता
तत्तत्कर्मानुरूपत्वात्प्राधान्यस्त्रीनियोज्ययोः ॥ क्वचिद्व्यत्ययदोषश्चेद्दैवमेवात्र कारणम्
दैवाधीनं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ दैवं तत्पूर्वजन्मानि संचिताः कर्मवासनाः
प्राप्तं निषेवन्नन्योन्यं वर्तते कामकारकम् ॥ शुभं वाप्यशुभं विप्र तं तु शांतं विदुर्बुधाः
शांतः सत्यसमाचारो जंतुर्लोकप्रतारकः ॥ एवमादि विदित्वा तु नायं भर्ता निपातितः
कन्यात्वध्वंसकात्पापात्पूतो मदुपकारतः ॥ गतिं प्रयातः कृतिनां त्वद्धस्तविनिपातितः
मया तूपकृतं पत्ये जानंत्या धर्मसूक्ष्मताम् ॥ त्वत्प्राणरक्षणे धर्मो ममाभूद्द्विजसत्तम
तेन धर्मेण किं प्राप्तमिति सम्यङ्निबोध मे ॥ राक्षसीं योनिमापन्ना राक्षसस्य प्रिया ह्यहम्
कामरूपा ब्राह्मणी तु संजाता धर्मकारणात् ॥ धर्मकामदुघा धेनुः संतोषो नंदनं वनम्
विद्या मोक्षकरी प्रोक्ता तृष्णा वैतरणी नदी ॥ वैतरण्यां पतन्भर्ता मयोद्धृत इहाभवत्

लिप्यंतरण (IAST)

tasmātparasparaṃ jñeyo guruśiṣyau vadhūvarau || nānayoraṇumātro'pi bhedo bodhyo vijānatā
tattatkarmānurūpatvātprādhānyastrīniyojyayoḥ || kvacidvyatyayadoṣaśceddaivamevātra kāraṇam
daivādhīnaṃ jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam || daivaṃ tatpūrvajanmāni saṃcitāḥ karmavāsanāḥ
prāptaṃ niṣevannanyonyaṃ vartate kāmakārakam || śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vipra taṃ tu śāṃtaṃ vidurbudhāḥ
śāṃtaḥ satyasamācāro jaṃturlokapratārakaḥ || evamādi viditvā tu nāyaṃ bhartā nipātitaḥ
kanyātvadhvaṃsakātpāpātpūto madupakārataḥ || gatiṃ prayātaḥ kṛtināṃ tvaddhastavinipātitaḥ
mayā tūpakṛtaṃ patye jānaṃtyā dharmasūkṣmatām || tvatprāṇarakṣaṇe dharmo mamābhūddvijasattama
tena dharmeṇa kiṃ prāptamiti samyaṅnibodha me || rākṣasīṃ yonimāpannā rākṣasasya priyā hyaham
kāmarūpā brāhmaṇī tu saṃjātā dharmakāraṇāt || dharmakāmadughā dhenuḥ saṃtoṣo naṃdanaṃ vanam
vidyā mokṣakarī proktā tṛṣṇā vaitaraṇī nadī || vaitaraṇyāṃ patanbhartā mayoddhṛta ihābhavat

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्मात्परस्परंtasmātparasparaṃпотому взаимно
ज्ञेयोjñeyoдолжно знать
गुरुशिष्यौguruśiṣyauгуру и ученик
वधूवरौvadhūvarauневеста и жених
नानयोरणुमात्रोऽपिnānayoraṇumātro'piи на волос между ними не
भेदोbhedoразличия
बोध्योbodhyoдолжно разуметь
विजानताvijānatāзнающему
तत्तत्कर्मानुरूपत्वात्प्राधान्यस्त्रीनियोज्ययोःtattatkarmānurūpatvātprādhānyastrīniyojyayoḥпо соответствию делу — главенство и подчинение жены
क्वचिद्व्यत्ययदोषश्चेद्दैवमेवात्रkvacidvyatyayadoṣaśceddaivamevātraесли где обратное случится, судьба именно здесь
कारणम्kāraṇamпричина
दैवाधीनंdaivādhīnaṃсудьбе подвластен
जगत्सर्वंjagatsarvaṃмир весь
सदेवासुरमानुषम्sadevāsuramānuṣamс богами, асурами и людьми
दैवंdaivaṃсудьба
तत्पूर्वजन्मानिtatpūrvajanmāniто в прежних рождениях
संचिताःsaṃcitāḥнакопленные
कर्मवासनाःkarmavāsanāḥследы деяний
प्राप्तंprāptaṃобретённое
निषेवन्नन्योन्यंniṣevannanyonyaṃпринимая, друг другу
वर्ततेvartateживёт
कामकारकम्kāmakārakamпо желанию творящий
शुभंśubhaṃблагое
वाप्यशुभंvāpyaśubhaṃили неблагое
विप्रvipraо брахман
तंtaṃтого
तुtuже
शांतंśāṃtaṃумиротворённым
विदुर्बुधाःvidurbudhāḥзнают мудрые
शांतःśāṃtaḥумиротворён
सत्यसमाचारोsatyasamācāroистинного поведения
जंतुर्लोकप्रतारकःjaṃturlokapratārakaḥсущество; иное — обманщик мира
एवमादिevamādiэто и подобное
विदित्वाviditvāзная
तुtuже
नायंnāyaṃне этот
भर्ताbhartāмуж
निपातितःnipātitaḥповержен напрасно
कन्यात्वध्वंसकात्पापात्पूतोkanyātvadhvaṃsakātpāpātpūtoот греха разрушения девства очищенный
मदुपकारतःmadupakārataḥмоею помощью
गतिंgatiṃучасть
प्रयातःprayātaḥобрёл
कृतिनांkṛtināṃблагодетелей
त्वद्धस्तविनिपातितःtvaddhastavinipātitaḥтвоею рукою поверженный
मयाmayāмною
तूपकृतंtūpakṛtaṃже оказана помощь
पत्येpatyeмужу
जानंत्याjānaṃtyāзнающей
धर्मसूक्ष्मताम्dharmasūkṣmatāmтонкость дхармы
त्वत्प्राणरक्षणेtvatprāṇarakṣaṇeв охранении твоей жизни
धर्मोdharmoдхарма
ममाभूद्द्विजसत्तमmamābhūddvijasattamaбыла мне, о лучший из брахманов
तेनtenaтою
धर्मेणdharmeṇaдхармой
किंkiṃчто
प्राप्तमितिprāptamitiобретено — так
सम्यङ्निबोधsamyaṅnibodhaверно узнай
मेmeот меня
राक्षसींrākṣasīṃракшаси
योनिमापन्नाyonimāpannāлоно обретшая
राक्षसस्यrākṣasasyaракшаса
प्रियाpriyāмилой
ह्यहम्hyahamведь я
कामरूपाkāmarūpāпо желанию облик приемлющей
ब्राह्मणीbrāhmaṇīбрахманкою
तुtuже
संजाताsaṃjātāстала
धर्मकारणात्dharmakāraṇātпо причине дхармы
धर्मकामदुघाdharmakāmadughāдхарма — исполняющая желания
धेनुःdhenuḥкорова
संतोषोsaṃtoṣoудовлетворённость
नंदनंnaṃdanaṃНандана
वनम्vanamсад
विद्याvidyāзнание
मोक्षकरीmokṣakarīосвобождение творящим
प्रोक्ताproktāназвано
तृष्णाtṛṣṇāжажда
वैतरणीvaitaraṇīВайтарани
नदीnadīрека
वैतरण्यांvaitaraṇyāṃв Вайтарани
पतन्भर्ताpatanbhartāпадающий муж
मयोद्धृतmayoddhṛtaмною извлечён
इहाभवत्ihābhavatздесь и стал
अनुवाद

Потому взаимно должно знать: гуру и ученик — невеста и жених; и ни на волос различия между ними не должно разуметь знающему. По соответствию тому или иному делу — главенство и подчинение жены; если же где случится обратное, то причина здесь именно судьба. Судьбе подвластен весь мир с богами, асурами и людьми; судьба же — это накопленные в прежних рождениях следы деяний. Принимая обретённое, живут они друг для друга, творя по желанию благое или неблагое, о брахман; такого мудрые и знают умиротворённым. Умиротворён тот, чьё поведение истинно; иное же существо — обманщик мира. Зная это и подобное, не напрасно повержен этот муж: очищенный моею помощью от греха разрушения девства, поверженный твоею рукою, обрёл он участь благодетелей. Мною же оказана помощь мужу — знающей тонкость дхармы; и в охранении твоей жизни была мне дхарма, о лучший из брахманов. Что же обретено тою дхармой — о том верно узнай от меня. Обретшая лоно ракшаси, была я милой ракшаса; ныне же, приемлющая облик по желанию, стала я брахманкою — по причине дхармы. Дхарма — корова, исполняющая желания; удовлетворённость — сад Нандана; знание названо творящим освобождение; жажда — река Вайтарани. Падающий в Вайтарани муж мною извлечён — здесь он таким и стал.

संस्करण

1df793ad187c · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 11:19:37 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से