Kāṣṭhīlā
अस्याश्चोपकृतं विप्र वर्णोत्तमनिवेशनात् ॥ इयं त्वसंगिनी भार्या भविष्यति पितुर्गृहे
अहं तवास्याश्च सदा रक्षिका धर्मबोधिनी ॥ मत्संगमात्पूर्वमेव या भार्या विप्र तेऽभवत्
इयं त्वत्संगिनी भार्या भविष्यति वरानना ॥ सापि तिर्यग्गतिं प्राप्य मुच्यते मदनुग्रहात्
अहं पुरा भवेऽभूवं रमणी लोकसुन्दरी ॥ कंदलीति च विख्याता तनयौर्वमुनेर्द्विज
तपः प्रभावात्संजाता यमला मिथुनंधरा ॥ पुरुषो मे सहभवो दमितो धर्मकारणात्
तेनैवौर्वेण शिष्टाहं दत्ता दुर्वाससे भवम् ॥ तं पतिं प्राप्य विप्रेंद्र प्राक्कर्मवशागा ह्यहम्
कलहाभिरता पत्या शप्ता भस्मत्वमागता ॥ किंचित्पापावशेषेण राक्षसीं योनिमागता
तत्र योनौ मया लब्धो भर्तायं राक्षसाधिपः ॥ गोभिलो नाम तेजस्वी स त्वया विनिपातितः
शोपोऽस्य पूर्ववयसिबभूव द्विजसत्तम ॥ कस्याश्चिद्राजकन्यायाः स्त्रियाऽऽरब्धा मृतिस्तव
अहं तु राक्षसीभावरहिता पूर्वकर्मणः ॥ शुभस्य बलमापन्ना जाता तव सहायिनी
asyāścopakṛtaṃ vipra varṇottamaniveśanāt || iyaṃ tvasaṃginī bhāryā bhaviṣyati piturgṛhe
ahaṃ tavāsyāśca sadā rakṣikā dharmabodhinī || matsaṃgamātpūrvameva yā bhāryā vipra te'bhavat
iyaṃ tvatsaṃginī bhāryā bhaviṣyati varānanā || sāpi tiryaggatiṃ prāpya mucyate madanugrahāt
ahaṃ purā bhave'bhūvaṃ ramaṇī lokasundarī || kaṃdalīti ca vikhyātā tanayaurvamunerdvija
tapaḥ prabhāvātsaṃjātā yamalā mithunaṃdharā || puruṣo me sahabhavo damito dharmakāraṇāt
tenaivaurveṇa śiṣṭāhaṃ dattā durvāsase bhavam || taṃ patiṃ prāpya vipreṃdra prākkarmavaśāgā hyaham
kalahābhiratā patyā śaptā bhasmatvamāgatā || kiṃcitpāpāvaśeṣeṇa rākṣasīṃ yonimāgatā
tatra yonau mayā labdho bhartāyaṃ rākṣasādhipaḥ || gobhilo nāma tejasvī sa tvayā vinipātitaḥ
śopo'sya pūrvavayasibabhūva dvijasattama || kasyāścidrājakanyāyāḥ striyā''rabdhā mṛtistava
ahaṃ tu rākṣasībhāvarahitā pūrvakarmaṇaḥ || śubhasya balamāpannā jātā tava sahāyinī
И ей оказана помощь, о брахман, водворением в лучшую варну: она станет женою не сопряжённою, в доме отца; я же всегда охранительница тебе и ей, наставляющая в дхарме. А та, что была тебе женою, о брахман, прежде соединения со мною, — она станет женою, с тобою сопряжённою, прекрасноликая; и она же, обретя звериную участь, освобождается моею милостью. Я прежде, в ином бытии, была красавицей, прелестью мира, прославленной под именем Кандали, дочерью муни Урвы, о брахман. Силою подвижничества рождены мы были двойнею, составляющей чету; мужчина, вместе со мною рождённый, усмирён был по причине дхармы. Тем самым Урвою наставленная, отдана я была Дурвасасу в супружество. Обретя того мужем, о владыка брахманов, влекомая прежним деянием, привязанная к ссорам, была я проклята мужем и обращена в пепел; с некоторым остатком греха пришла я в лоно ракшаси. В том лоне обретён мною этот муж, владыка ракшасов, по имени Гобхила, могучий, — он тобою повержен. Проклятие ему было в прежнем возрасте, о лучший из брахманов: «от некоей царевны, от женщины, начата смерть твоя». Я же, лишённая ракшасьей природы, обретшая силу прежнего благого деяния, стала тебе помощницею.
c6c3dfdad23e · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 11:19:37 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Развязка узлов идёт разом: царевну возвращают отцу, прежняя жена возвращается женою, ракшаси делается охранительницей обеим. Всё, что казалось погибшим, оказывается расставленным по местам — и рассказчица этой прежней женою и является.
Собственную беду она объясняет привязанностью к ссорам: проклята мужем и обращена в пепел. Названа причина без прикрас, и в этом её рассказ честнее её же доводов.
Проклятие Гобхилы исполнилось буквально: смерть пришла к нему через похищенную царевну — не её рукою, но её словом. Судьба не отменила ни его выбора, ни её вины: она лишь провела их обоих туда, где было сказано.