नारद पुराण
The description of Kāśī29.21-30
1341 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 29.21-30

Kāṣṭhīlā

देवनागरी

यस्त्वं सर्वस्य लोकस्य गुरुर्धर्मोपदेशकः ॥ ब्रह्महत्याभिभूतस्तु क्षणं स्थातुं न च क्षमः
एषा घोरतरा हत्या मीनगंध्या जरातुरा ॥ लेलिहाना सुरेशान ग्रहीतुं त्वानुधावति
तस्मान्नैकत्र भवता स्थेयं द्वादशबत्सरम् ॥ अटनीयं हितार्थाय पापनाशाभिकाम्यया
अटित्वा द्वादशाब्दानि तीर्थेषु सकलेषु च ॥ प्रक्षालयन्करं वामं भिक्षां गृह्णन्कपालके
शुद्धिं यास्यसि देवेश पापादस्मात्सुदारुणात् ॥ इत्युक्तो विष्णुना विप्र स्थाणुः सर्वगतोऽभवत्
कपालमोचनार्थं हि पाणिं प्रक्षालयन् जले ॥ वर्षत्रयं भ्रमित्वा तु प्राप्तो बदरिकाश्रमम्
भिक्षार्थं देवदेवस्य धर्मपुत्रस्य मानद ॥ द्वारस्थो देहि भिक्षां मे विष्णो इत्यवदन्मुहुः
ततो नारायणो देवो दृष्ट्वा द्वारि स्थितं हरम् ॥ गृहाण भिक्षामित्युक्त्वा प्रददौ दक्षिणं करम्
ततो हरो हरिं दृष्ट्वा भिक्षां दातुं समुद्यतम् ॥ प्राहरद्दक्षिणं पाणिं त्रिशूलेन द्विजोत्तम
तत्त्रिशूलक्षताद्धारास्तिस्रो लोकभयंकराः ॥ प्रस्थद्वादशहस्ताश्च निर्गताश्चित्रवर्णिकाः

लिप्यंतरण (IAST)

yastvaṃ sarvasya lokasya gururdharmopadeśakaḥ || brahmahatyābhibhūtastu kṣaṇaṃ sthātuṃ na ca kṣamaḥ
eṣā ghoratarā hatyā mīnagaṃdhyā jarāturā || lelihānā sureśāna grahītuṃ tvānudhāvati
tasmānnaikatra bhavatā stheyaṃ dvādaśabatsaram || aṭanīyaṃ hitārthāya pāpanāśābhikāmyayā
aṭitvā dvādaśābdāni tīrtheṣu sakaleṣu ca || prakṣālayankaraṃ vāmaṃ bhikṣāṃ gṛhṇankapālake
śuddhiṃ yāsyasi deveśa pāpādasmātsudāruṇāt || ityukto viṣṇunā vipra sthāṇuḥ sarvagato'bhavat
kapālamocanārthaṃ hi pāṇiṃ prakṣālayan jale || varṣatrayaṃ bhramitvā tu prāpto badarikāśramam
bhikṣārthaṃ devadevasya dharmaputrasya mānada || dvārastho dehi bhikṣāṃ me viṣṇo ityavadanmuhuḥ
tato nārāyaṇo devo dṛṣṭvā dvāri sthitaṃ haram || gṛhāṇa bhikṣāmityuktvā pradadau dakṣiṇaṃ karam
tato haro hariṃ dṛṣṭvā bhikṣāṃ dātuṃ samudyatam || prāharaddakṣiṇaṃ pāṇiṃ triśūlena dvijottama
tattriśūlakṣatāddhārāstisro lokabhayaṃkarāḥ || prasthadvādaśahastāśca nirgatāścitravarṇikāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यस्त्वंyastvaṃты, который
सर्वस्यsarvasyaвсему
लोकस्यlokasyaмиру
गुरुर्धर्मोपदेशकःgururdharmopadeśakaḥгуру, в дхарме наставник
ब्रह्महत्याभिभूतस्तुbrahmahatyābhibhūtastuбрахмахатьей сражённый же
क्षणंkṣaṇaṃмгновение
स्थातुंsthātuṃстоять
naне
caи
क्षमःkṣamaḥспособен
एषाeṣāэта
घोरतराghoratarāстрашнейшая
हत्याhatyāхатья
मीनगंध्याmīnagaṃdhyāрыбою пахнущая
जरातुराjarāturāдряхлостью томимая
लेलिहानाlelihānāоблизывающаяся
सुरेशानsureśānaо владыка богов
ग्रहीतुंgrahītuṃсхватить
त्वानुधावतिtvānudhāvatiза тобою бежит
तस्मान्नैकत्रtasmānnaikatraпотому не в одном месте
भवताbhavatāтебе
स्थेयंstheyaṃдолжно стоять
द्वादशबत्सरम्dvādaśabatsaramдвенадцать лет
अटनीयंaṭanīyaṃдолжно странствовать
हितार्थायhitārthāyaради блага
पापनाशाभिकाम्ययाpāpanāśābhikāmyayāжелая уничтожения греха
अटित्वाaṭitvāпроскитавшись
द्वादशाब्दानिdvādaśābdāniдвенадцать лет
तीर्थेषुtīrtheṣuпо тиртхам
सकलेषुsakaleṣuпо всем
caи
प्रक्षालयन्करंprakṣālayankaraṃомывая руку
वामंvāmaṃлевую
भिक्षांbhikṣāṃмилостыню
गृह्णन्कपालकेgṛhṇankapālakeпринимая в череп
शुद्धिंśuddhiṃчистоту
यास्यसिyāsyasiобретёшь
देवेशdeveśaо Владыка богов
पापादस्मात्सुदारुणात्pāpādasmātsudāruṇātот греха сего жесточайшего
इत्युक्तोityuktoтак сказанный
विष्णुनाviṣṇunāВишну
विप्रvipraо брахман
स्थाणुःsthāṇuḥСтхану
सर्वगतोऽभवत्sarvagato'bhavatстранствующим повсюду стал
कपालमोचनार्थंkapālamocanārthaṃради избавления от черепа
हिhiведь
पाणिंpāṇiṃруку
प्रक्षालयन्prakṣālayanомывая
जलेjaleв воде
वर्षत्रयंvarṣatrayaṃтри года
भ्रमित्वाbhramitvāпроблуждав
तुtuже
प्राप्तोprāptoпришёл
बदरिकाश्रमम्badarikāśramamв Бадарикашрам
भिक्षार्थंbhikṣārthaṃради милостыни
देवदेवस्यdevadevasyaу Бога богов
धर्मपुत्रस्यdharmaputrasyaсына Дхармы
मानदmānadaо дарующий почёт
द्वारस्थोdvārasthoу двери стоя
देहिdehiдай
भिक्षांbhikṣāṃмилостыню
मेmeмне
विष्णोviṣṇoо Вишну
इत्यवदन्मुहुःityavadanmuhuḥтак говорил он снова и снова
ततोtatoтогда
नारायणोnārāyaṇoНараяна
देवोdevoбог
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
द्वारिdvāriу двери
स्थितंsthitaṃстоящего
हरम्haramХару
गृहाणgṛhāṇaприми
भिक्षामित्युक्त्वाbhikṣāmityuktvāмилостыню — так сказав
प्रददौpradadauпротянул
दक्षिणंdakṣiṇaṃправую
करम्karamруку
ततोtatoтогда
हरोharoХара
हरिंhariṃХари
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
भिक्षांbhikṣāṃмилостыню
दातुंdātuṃдать
समुद्यतम्samudyatamготового
प्राहरद्दक्षिणंprāharaddakṣiṇaṃударил правую
पाणिंpāṇiṃруку
त्रिशूलेनtriśūlenaтрезубцем
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший из брахманов
तत्त्रिशूलक्षताद्धारास्तिस्रोtattriśūlakṣatāddhārāstisroот той раны трезубца три потока
लोकभयंकराःlokabhayaṃkarāḥмиру страх внушающие
प्रस्थद्वादशहस्ताश्चprasthadvādaśahastāścaи в двенадцать хаст мерою
निर्गताश्चित्रवर्णिकाःnirgatāścitravarṇikāḥвышли, разного цвета
अनुवाद

Ты, кто есть гуру всему миру, наставник в дхарме, — сражённый брахмахатьей, и мгновения стоять не можешь. Эта страшнейшая хатья, пахнущая рыбою, томимая дряхлостью, облизывающаяся, о владыка богов, бежит за тобою, чтобы схватить. Потому не должно тебе оставаться на одном месте двенадцать лет: должно странствовать ради блага, желая уничтожения греха. Проскитавшись двенадцать лет по всем тиртхам, омывая левую руку и принимая милостыню в череп, обретёшь ты чистоту, о Владыка богов, от греха сего жесточайшего». Так сказанный Вишну, о брахман, Стхану стал странствовать повсюду. Ради избавления от черепа, омывая руку в воде, три года проблуждав, пришёл он в Бадарикашрам. Ради милостыни у Бога богов, сына Дхармы, о дарующий почёт, стоя у двери: «Дай мне милостыню, о Вишну», — так говорил он снова и снова. Тогда бог Нараяна, увидев Хару, стоящего у двери, сказав: «Прими милостыню», — протянул правую руку. Тогда Хара, увидев Хари, готового дать милостыню, ударил трезубцем правую руку, о лучший из брахманов. От той раны трезубца вышли три потока, внушающие страх миру, в двенадцать хаст мерою, разного цвета.

संस्करण

edeb2d22ee28 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 11:29:28 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से