नारद पुराण
The Glory of Śrī Puruṣottama54.64-74
1514 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 54.64-74

Vasu

देवनागरी

द्वितीयं पुंडरीकाक्षं नीलजीमृतसन्निभम् ॥ अतसीपुष्पसंकाशं पद्मपत्रायतेक्षणम्
श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्पीतवाससमच्युतम् ॥ चक्रकम्बुकरं दिव्यं सर्वपापहरं हरिम्
तृतीयां स्वर्णवर्णाभां पद्मपत्रायतेक्षणाम् ॥ विचित्रवस्त्रसंछन्नां हारकेयूरभूषिताम्
विचित्राभरणोपेतां रत्नमालावलंबिताम् ॥ पीनोन्नतकुचां रम्यां विश्वकर्मा विनिर्ममे
स तु राजाद्भुतं दृष्ट्वा क्षणेनैकेन निर्मिताः ॥ दिव्यवस्त्रयुगाच्छन्ना नानारत्नैरलंकृताः
सर्वलक्षणसंपन्नाः प्रतिमाः सुमनोहराः ॥ विस्मयं परमं गत्वा इदं वचनमब्रवीत्
किं देवौ समनुप्राप्तौ द्विजरूपधरावुभौ ॥ द्वावप्यद्भुतकर्माणौ देववृत्तौ त्वमानुषौ
देवौ वा मानुषौ वापि यक्षविद्याधरौ वरौ ॥ किंवा ब्रह्महृषीकेशौ वसुरुद्रावुताश्विनौ
न वेद्मि सत्यवद्भावौ मायरूपेण संस्थितौ ॥ युवां गतोऽस्मि शरणमात्मानं वदतं मम
नाहं देवो न यक्षो वा न दैत्यो न च देवराट् ॥ न ब्रह्मा न च रुद्रोऽहं विद्धि मां पुरुषोत्तमम्
आर्तिघ्नं सर्वलोकानामनंतबलपौरुषम् ॥ अर्चनीयो हि भूतानामंतो यस्य न विद्यते

लिप्यंतरण (IAST)

dvitīyaṃ puṃḍarīkākṣaṃ nīlajīmṛtasannibham || atasīpuṣpasaṃkāśaṃ padmapatrāyatekṣaṇam
śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatpītavāsasamacyutam || cakrakambukaraṃ divyaṃ sarvapāpaharaṃ harim
tṛtīyāṃ svarṇavarṇābhāṃ padmapatrāyatekṣaṇām || vicitravastrasaṃchannāṃ hārakeyūrabhūṣitām
vicitrābharaṇopetāṃ ratnamālāvalaṃbitām || pīnonnatakucāṃ ramyāṃ viśvakarmā vinirmame
sa tu rājādbhutaṃ dṛṣṭvā kṣaṇenaikena nirmitāḥ || divyavastrayugācchannā nānāratnairalaṃkṛtāḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ pratimāḥ sumanoharāḥ || vismayaṃ paramaṃ gatvā idaṃ vacanamabravīt
kiṃ devau samanuprāptau dvijarūpadharāvubhau || dvāvapyadbhutakarmāṇau devavṛttau tvamānuṣau
devau vā mānuṣau vāpi yakṣavidyādharau varau || kiṃvā brahmahṛṣīkeśau vasurudrāvutāśvinau
na vedmi satyavadbhāvau māyarūpeṇa saṃsthitau || yuvāṃ gato'smi śaraṇamātmānaṃ vadataṃ mama
nāhaṃ devo na yakṣo vā na daityo na ca devarāṭ || na brahmā na ca rudro'haṃ viddhi māṃ puruṣottamam
ārtighnaṃ sarvalokānāmanaṃtabalapauruṣam || arcanīyo hi bhūtānāmaṃto yasya na vidyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
द्वितीयंdvitīyaṃвторой
पुंडरीकाक्षंpuṃḍarīkākṣaṃлотосоокий
नीलजीमृतसन्निभम्nīlajīmṛtasannibhamсиней туче подобный
अतसीपुष्पसंकाशंatasīpuṣpasaṃkāśaṃцветку льна подобный
पद्मपत्रायतेक्षणम्padmapatrāyatekṣaṇamс очами, продолговатыми, как лепесток лотоса
श्रीवत्सवक्षसंśrīvatsavakṣasaṃсо шриватсой на груди
भ्राजत्पीतवाससमच्युतम्bhrājatpītavāsasamacyutamв сияющем жёлтом одеянии, Ачьюта
चक्रकम्बुकरंcakrakambukaraṃс диском и раковиной в руках
दिव्यंdivyaṃбожественный
सर्वपापहरंsarvapāpaharaṃвсе грехи уносящий
हरिम्harimХари
तृतीयांtṛtīyāṃтретья
स्वर्णवर्णाभांsvarṇavarṇābhāṃзолотого цвета сияющая
पद्मपत्रायतेक्षणाम्padmapatrāyatekṣaṇāmс очами, продолговатыми, как лепесток лотоса
विचित्रवस्त्रसंछन्नांvicitravastrasaṃchannāṃдивными одеждами покрытая
हारकेयूरभूषिताम्hārakeyūrabhūṣitāmожерельем и запястьями убранная
विचित्राभरणोपेतांvicitrābharaṇopetāṃдивными украшениями наделённая
रत्नमालावलंबिताम्ratnamālāvalaṃbitāmсамоцветным венком увешанная
पीनोन्नतकुचांpīnonnatakucāṃс полной высокой грудью
रम्यांramyāṃпрекрасная
विश्वकर्माviśvakarmāВишвакарман
विनिर्ममेvinirmameсотворил
saтот
तुtuже
राजाद्भुतंrājādbhutaṃцарь, дивное
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
क्षणेनैकेनkṣaṇenaikenaв один миг
निर्मिताःnirmitāḥсотворённые
दिव्यवस्त्रयुगाच्छन्नाdivyavastrayugācchannāпарою божественных одежд покрытые
नानारत्नैरलंकृताःnānāratnairalaṃkṛtāḥразными самоцветами украшенные
सर्वलक्षणसंपन्नाःsarvalakṣaṇasaṃpannāḥвсеми признаками наделённые
प्रतिमाःpratimāḥизваяния
सुमनोहराःsumanoharāḥвесьма пленительные
विस्मयंvismayaṃизумление
परमंparamaṃвысшее
गत्वाgatvāиспытав
इदंidaṃэто
वचनमब्रवीत्vacanamabravītслово сказал
किंkiṃразве
देवौdevauдва бога
समनुप्राप्तौsamanuprāptauпришли
द्विजरूपधरावुभौdvijarūpadharāvubhauоба в облике дваждырождённых
द्वावप्यद्भुतकर्माणौdvāvapyadbhutakarmāṇauоба дивных деяниями
देववृत्तौdevavṛttauбогам подобные обычаем
त्वमानुषौtvamānuṣauи нечеловеческие
देवौdevauдва бога
वाили
मानुषौmānuṣauдва человека
वापिvāpiили
यक्षविद्याधरौyakṣavidyādharauякша и видьядхара
वरौvarauпревосходные
किंवाkiṃvāили же
ब्रह्महृषीकेशौbrahmahṛṣīkeśauБрахма и Хришикеша
वसुरुद्रावुताश्विनौvasurudrāvutāśvinauвасу и рудра, или Ашвины
naне
वेद्मिvedmiзнаю
सत्यवद्भावौsatyavadbhāvauистину говорящие
मायरूपेणmāyarūpeṇaв облике майи
संस्थितौsaṃsthitauпребывающие
युवांyuvāṃк вам двоим
गतोऽस्मिgato'smiпришёл я
शरणमात्मानंśaraṇamātmānaṃза прибежищем; себя
वदतंvadataṃповедайте
ममmamaмне
नाहंnāhaṃне я
देवोdevoбог
naне
यक्षोyakṣoякша
वाили
naне
दैत्योdaityoдайтья
naне
caи
देवराट्devarāṭцарь богов
naне
ब्रह्माbrahmāБрахма
naне
caи
रुद्रोऽहंrudro'haṃРудра я
विद्धिviddhiзнай
मांmāṃменя
पुरुषोत्तमम्puruṣottamamПурушоттамою
आर्तिघ्नंārtighnaṃстрадание губящего
सर्वलोकानामनंतबलपौरुषम्sarvalokānāmanaṃtabalapauruṣamвсем мирам, бесконечного силою и мужеством
अर्चनीयोarcanīyoпочитаемый
हिhiведь
भूतानामंतोbhūtānāmaṃtoсуществами; предел
यस्यyasyaкоторого
naне
विद्यतेvidyateобретается
अनुवाद

Второй — лотосоокий, подобный синей туче, подобный цветку льна, с очами, продолговатыми, как лепесток лотоса, со шриватсой на груди, в сияющем жёлтом одеянии, Ачьюта, с диском и раковиной в руках, божественный, уносящий все грехи Хари. Третью — сияющую золотым цветом, с очами, продолговатыми, как лепесток лотоса, покрытую дивными одеждами, убранную ожерельем и запястьями, наделённую дивными украшениями, увешанную самоцветным венком, с полной высокой грудью, прекрасную, — сотворил Вишвакарман. И тот царь, увидев дивное — в один миг сотворённые, покрытые парою божественных одежд, украшенные разными самоцветами, наделённые всеми признаками, весьма пленительные изваяния, — испытав высшее изумление, сказал такое слово: «Разве два бога пришли, оба в облике дваждырождённых, оба дивные деяниями, богам подобные обычаем и нечеловеческие? Два бога или два человека, или превосходные якша и видьядхара, или же Брахма и Хришикеша, васу и рудра, или Ашвины? Не знаю; говорящие истину, пребывающие в облике майи, — к вам двоим пришёл я за прибежищем: поведайте мне о себе». — «Не бог я, не якша, не дайтья и не царь богов, не Брахма и не Рудра; знай меня Пурушоттамою — губящим страдание всем мирам, бесконечным силою и мужеством, почитаемым существами, чей предел не обретается.

संस्करण

2132b87ff488 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 4:18:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से