नारद पुराण
The Description of Goloka59.14-24
1550 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 59.14-24

Vasu

देवनागरी

नैव पश्यति तद्रूपं ध्यायति ध्यानगोचरम् ॥ कदाचित्क्रीडतोर्देवि राधामाधवयोर्वपुः
द्विधाभूतमभूत्तत्र वामांगं तु चतुर्भुजम् ॥ समानरूपावयवं समानांबरभूषणम्
तद्वद्राधास्वरूपं च द्विधारूपमभूत्सति ॥ ताभ्यां दृष्टं तत्स्वरूपं साक्षात्तावपि तत्समौ
चतुर्भुजं तु यद्रूपं लक्ष्मीकांतं मनोहरम् ॥ तद्दृष्टं तु शिवाद्यैश्च भक्तवृन्दैरनेकशः
सकृत्तु ब्रह्मणा दृष्टं देवि रूपं चतुर्भुजम् ॥ सृष्टिकार्यप्रमुग्धेन दर्शितं कृपया स्वयम्
लक्ष्म्या सनात्कुमाराय वर्णितं विधिनंदिनि ॥ विष्वक्सेनाय तूद्दिष्टं स्वरूपं तत्त्वमूर्तये
नारायणेन विधिजे ततो ध्यायंति सर्वशः ॥ धर्मपुत्रेण देवेशि नारदाय समीरितम्
गोलोकवर्णनं सर्वं राधाकृष्णमयं तथा ॥ या तु राधा विधिसुते देवी देववरार्चिता
सा स्वयं शिवरूपाभूत्कौतुकेन वरानने ॥ तदृष्ट्वा सहसाश्चर्यं कृष्णो योगेश्वरेश्वरः
मूलप्रकृतिरूपं तु दध्रे तत्समयोचितम् ॥ विपरीतं वपुर्धृत्वा वामदेवो मुदान्वितः
ध्यायेदहर्निशं देवं दुर्गारूप धरं हरिम् ॥ या राधा सैव लक्ष्मीस्तु सावित्री च सरस्वती

लिप्यंतरण (IAST)

naiva paśyati tadrūpaṃ dhyāyati dhyānagocaram || kadācitkrīḍatordevi rādhāmādhavayorvapuḥ
dvidhābhūtamabhūttatra vāmāṃgaṃ tu caturbhujam || samānarūpāvayavaṃ samānāṃbarabhūṣaṇam
tadvadrādhāsvarūpaṃ ca dvidhārūpamabhūtsati || tābhyāṃ dṛṣṭaṃ tatsvarūpaṃ sākṣāttāvapi tatsamau
caturbhujaṃ tu yadrūpaṃ lakṣmīkāṃtaṃ manoharam || taddṛṣṭaṃ tu śivādyaiśca bhaktavṛndairanekaśaḥ
sakṛttu brahmaṇā dṛṣṭaṃ devi rūpaṃ caturbhujam || sṛṣṭikāryapramugdhena darśitaṃ kṛpayā svayam
lakṣmyā sanātkumārāya varṇitaṃ vidhinaṃdini || viṣvaksenāya tūddiṣṭaṃ svarūpaṃ tattvamūrtaye
nārāyaṇena vidhije tato dhyāyaṃti sarvaśaḥ || dharmaputreṇa deveśi nāradāya samīritam
golokavarṇanaṃ sarvaṃ rādhākṛṣṇamayaṃ tathā || yā tu rādhā vidhisute devī devavarārcitā
sā svayaṃ śivarūpābhūtkautukena varānane || tadṛṣṭvā sahasāścaryaṃ kṛṣṇo yogeśvareśvaraḥ
mūlaprakṛtirūpaṃ tu dadhre tatsamayocitam || viparītaṃ vapurdhṛtvā vāmadevo mudānvitaḥ
dhyāyedaharniśaṃ devaṃ durgārūpa dharaṃ harim || yā rādhā saiva lakṣmīstu sāvitrī ca sarasvatī

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नैवnaivaне
पश्यतिpaśyatiвидит
तद्रूपंtadrūpaṃтот образ
ध्यायतिdhyāyatiсозерцает
ध्यानगोचरम्dhyānagocaramсозерцанию доступный
कदाचित्क्रीडतोर्देविkadācitkrīḍatordeviоднажды, у играющих, о богиня
राधामाधवयोर्वपुःrādhāmādhavayorvapuḥРадхи и Мадхавы тело
द्विधाभूतमभूत्तत्रdvidhābhūtamabhūttatraнадвое разделившимся стало там
वामांगंvāmāṃgaṃлевая часть
तुtuже
चतुर्भुजम्caturbhujamчетырёхрукая
समानरूपावयवंsamānarūpāvayavaṃс равными обликом членами
समानांबरभूषणम्samānāṃbarabhūṣaṇamс равным одеянием и убранством
तद्वद्राधास्वरूपंtadvadrādhāsvarūpaṃтак же и образ Радхи
caи
द्विधारूपमभूत्सतिdvidhārūpamabhūtsatiдвояким образом стал, о благая
ताभ्यांtābhyāṃтеми двумя
दृष्टंdṛṣṭaṃузрен
तत्स्वरूपंtatsvarūpaṃтот образ
साक्षात्तावपिsākṣāttāvapiвоочию; и те двое
तत्समौtatsamauЕму равны
चतुर्भुजंcaturbhujaṃчетырёхрукий
तुtuже
यद्रूपंyadrūpaṃкоторый образ
लक्ष्मीकांतंlakṣmīkāṃtaṃсупруг Лакшми
मनोहरम्manoharamпленительный
तद्दृष्टंtaddṛṣṭaṃтот узрен
तुtuже
शिवाद्यैश्चśivādyaiścaи Шивою и прочими
भक्तवृन्दैरनेकशःbhaktavṛndairanekaśaḥсонмами преданных многократно
सकृत्तुsakṛttuоднажды же
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмою
दृष्टंdṛṣṭaṃузрен
देविdeviо богиня
रूपंrūpaṃобраз
चतुर्भुजम्caturbhujamчетырёхрукий
सृष्टिकार्यप्रमुग्धेनsṛṣṭikāryapramugdhenaделом творения смущённым
दर्शितंdarśitaṃявлен
कृपयाkṛpayāмилостью
स्वयम्svayamсам
लक्ष्म्याlakṣmyāЛакшми
सनात्कुमारायsanātkumārāyaСанаткумаре
वर्णितंvarṇitaṃописан
विधिनंदिनिvidhinaṃdiniо дочь Творца
विष्वक्सेनायviṣvaksenāyaВишваксене
तूद्दिष्टंtūddiṣṭaṃже указан
स्वरूपंsvarūpaṃобраз
तत्त्वमूर्तयेtattvamūrtayeсути воплощению
नारायणेनnārāyaṇenaНараяною
विधिजेvidhijeо рождённая Творцом
ततोtatoзатем
ध्यायंतिdhyāyaṃtiсозерцают
सर्वशःsarvaśaḥповсюду
धर्मपुत्रेणdharmaputreṇaсыном Дхармы
देवेशिdeveśiо владычица богов
नारदायnāradāyaНараде
समीरितम्samīritamсказано
गोलोकवर्णनंgolokavarṇanaṃописание Голоки
सर्वंsarvaṃвсё
राधाकृष्णमयंrādhākṛṣṇamayaṃРадхою и Кришною исполненное
तथाtathāтакже
याкоторая
तुtuже
राधाrādhāРадха
विधिसुतेvidhisuteо дочь Творца
देवीdevīбогиня
देववरार्चिताdevavarārcitāлучшими из богов чтимая
साона
स्वयंsvayaṃсама
शिवरूपाभूत्कौतुकेनśivarūpābhūtkautukenaобразом Шивы стала, из любопытства
वराननेvarānaneо прекрасноликая
तदृष्ट्वाtadṛṣṭvāто увидев
सहसाश्चर्यंsahasāścaryaṃвнезапное чудо
कृष्णोkṛṣṇoКришна
योगेश्वरेश्वरःyogeśvareśvaraḥвладык йоги владыка
मूलप्रकृतिरूपंmūlaprakṛtirūpaṃобраз изначальной природы
तुtuже
दध्रेdadhreпринял
तत्समयोचितम्tatsamayocitamтому случаю подобающий
विपरीतंviparītaṃобратное
वपुर्धृत्वाvapurdhṛtvāтело приняв
वामदेवोvāmadevoВамадева
मुदान्वितःmudānvitaḥрадостью полный
ध्यायेदहर्निशंdhyāyedaharniśaṃда созерцает денно и нощно
देवंdevaṃбога
दुर्गारूपdurgārūpaобраз Дурги
धरंdharaṃносящего
हरिम्harimХари
याкоторая
राधाrādhāРадха
सैवsaivaона же
लक्ष्मीस्तुlakṣmīstuЛакшми же
सावित्रीsāvitrīСавитри
caи
सरस्वतीsarasvatīСарасвати
अनुवाद

Не видит он тот образ, а созерцает доступный созерцанию. Однажды, о богиня, у играющих Радхи и Мадхавы тело стало там разделившимся надвое: левая часть — четырёхрукая, с равными обликом членами, с равным одеянием и убранством; так же и образ Радхи стал двояким, о благая. Теми двумя воочию узрен был тот образ, и те двое Ему равны. Тот четырёхрукий, пленительный образ супруга Лакшми узрен и Шивою, и прочими, и сонмами преданных многократно. Однажды же был узрен Брахмою, о богиня, четырёхрукий образ: смущённому делом творения, он был явлен милостью самого. Лакшми описан он Санаткумаре, о дочь Творца; Вишваксене же указан образ — воплощению сути; Нараяною, о рождённая Творцом, — и затем созерцают его повсюду. Сыном Дхармы, о владычица богов, сказано Нараде всё описание Голоки, исполненное Радхою и Кришною. А та Радха, о дочь Творца, богиня, чтимая лучшими из богов, сама из любопытства стала образом Шивы, о прекрасноликая. Увидев то внезапное чудо, Кришна, владыка владык йоги, принял образ изначальной природы, подобающий тому случаю. И, приняв обратное тело, Вамадева, полный радости, да созерцает денно и нощно бога Хари, носящего образ Дурги. Та Радха — она же и Лакшми, и Савитри, и Сарасвати,

संस्करण

594cb02e9d21 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 5:01:49 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से