पद्मपुराण
The glory of causeways, temples and the rudrākṣa1.59.130-135
887 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 1.59.130-135

द्विजा ऊचुः

देवनागरी

रुद्राक्षस्तु कुतो जातः कुतो वा मेध्यतां गतः । किमर्थं स्थावरो भूमौ केनैव च प्रचारितः
पुरा कृतयुगे विप्रास्त्रिपुरो नाम दानवः । सुराणां च वधं कृत्वा अंतरिक्षपुरे हि सः
प्रणाशे सर्वलोकानां स्थिरो ब्रह्मवरेण च । शुश्राव शङ्करो भामं देवैरीशो निवेदितम्
ततोऽजगवमासज्य बाणमंतकसन्निभम् । धृत्वा तं च जघानाथ दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा
सपपात महीपृष्ठे महोल्केव च्युतो दिवः । घटनव्याकुलाद्रुद्रात्पतिता स्वेदबिंदवः
तत्राश्रुबिंदुतो जातो महारुद्राक्षकः क्षितौ । अस्यैव च फलं जीवा न जानंत्यतिगुह्यतः

लिप्यंतरण (IAST)

rudrākṣastu kuto jātaḥ kuto vā medhyatāṃ gataḥ | kimarthaṃ sthāvaro bhūmau kenaiva ca pracāritaḥ
purā kṛtayuge viprāstripuro nāma dānavaḥ | surāṇāṃ ca vadhaṃ kṛtvā aṃtarikṣapure hi saḥ
praṇāśe sarvalokānāṃ sthiro brahmavareṇa ca | śuśrāva śaṅkaro bhāmaṃ devairīśo niveditam
tato'jagavamāsajya bāṇamaṃtakasannibham | dhṛtvā taṃ ca jaghānātha dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā
sapapāta mahīpṛṣṭhe maholkeva cyuto divaḥ | ghaṭanavyākulādrudrātpatitā svedabiṃdavaḥ
tatrāśrubiṃduto jāto mahārudrākṣakaḥ kṣitau | asyaiva ca phalaṃ jīvā na jānaṃtyatiguhyataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
रुद्राक्षःrudrākṣaḥрудракша
तुtuже
कुतःkutaḥоткуда
जातःjātaḥродилась
कुतः वाkutaḥ vāоткуда же
मेध्यताम्medhyatāmчистоты
गतःgataḥдостигла
किम्-अर्थम्kim-arthamдля чего
स्थावरःsthāvaraḥнеподвижной
भूमौbhūmauна земле
केन एवkena evaкем же
च प्रचारितःca pracāritaḥи распространена
पुराpurāнекогда
कृत-युगेkṛta-yugeв Крита-югу
विप्राःviprāḥо випры
त्रिपुरःtripuraḥТрипура
नामnāmaпо имени
दानवःdānavaḥданава
सुराणाम्surāṇāmбогов
caи
वधम्vadhamизбиение
कृत्वाkṛtvāучинив
अंतरिक्ष-पुरेaṃtarikṣa-pureв поднебесном городе
हि सःhi saḥон же
प्रणाशेpraṇāśeпри гибели
सर्व-लोकानाम्sarva-lokānāmвсех миров
स्थिरःsthiraḥнеколебим
ब्रह्म-वरेणbrahma-vareṇaдаром Брахмы
caи
शुश्रावśuśrāvaуслышал
शङ्करःśaṅkaraḥШанкара
भामम्bhāmamо беде
देवैःdevaiḥбогами
ईशःīśaḥвладыка
निवेदितम्niveditamповеданное
ततःtataḥзатем
अजगवम्ajagavamАджагаву
आसज्यāsajyaнатянув
बाणम्bāṇamстрелу
अंतक-सन्निभम्aṃtaka-sannibhamподобную смерти
धृत्वाdhṛtvāналожив
तम्tamего
caи
जघानjaghānaсразил
अथathaтогда
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
दिव्येनdivyenaбожественным
चक्षुषाcakṣuṣāоком
सः पपातsaḥ papātaон пал
मही-पृष्ठेmahī-pṛṣṭheна лоно земли
महा-उल्का इवmahā-ulkā ivaкак большой метеор
च्युतःcyutaḥсорвавшийся
दिवःdivaḥс неба
घटन-व्याकुलात्ghaṭana-vyākulātот напряжения битвы
रुद्रात्rudrātс Рудры
पतिताःpatitāḥупали
स्वेद-बिंदवःsveda-biṃdavaḥкапли пота
तत्रtatraтам
अश्रु-बिंदुतःaśru-biṃdutaḥиз капли слезы
जातःjātaḥродилась
महा-रुद्राक्षकःmahā-rudrākṣakaḥвеликая рудракша
क्षितौkṣitauна земле
अस्य एवasya evaеё же
caи
फलम्phalamплода
जीवाःjīvāḥживые
न जानंतिna jānaṃtiне знают
अति-गुह्यतःati-guhyataḥпо великой сокровенности
अनुवाद

«Откуда родилась рудракша, откуда обрела свою чистоту, для чего она неподвижна на земле и кем распространена?» — Некогда, о випры, в Крита-югу был данава по имени Трипура. Учинив избиение богов, он засел в поднебесном городе; при гибели всех миров он оставался неколебим по дару Брахмы. Услышал владыка Шанкара о беде, поведанной ему богами. Тогда, натянув Аджагаву и наложив стрелу, подобную самой смерти, он увидел его божественным оком и сразил. Тот пал на лоно земли, как большой метеор, сорвавшийся с неба. А с Рудры, напряжённого битвой, упали капли пота; и там из капли слезы родилась на земле великая рудракша. Плода её живые существа не знают — по великой её сокровенности.

संस्करण

270bb69d764d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:29 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से