व्यास उवाच
एतस्मिन्नंतरे राज्ञा प्रेरितः कविसत्तमः । औषधादिप्रयोगेण गजः संज्ञामबोधयत्
अकारयच्छतगुणप्राणं च जयमादिशत् । प्राग्जलं मंत्रितं दत्वा रुरोधास्यांगके व्रणान्
स गजो दशनैरेव स्फोटयामास वै गिरिम् । एवं शतसहस्राणि सैन्यानि सैन्यपालकान्
पातयामास समितौ गजः परमदुर्जयः । सदैत्यस्तस्य पृष्ठस्थः शरैः कालानलप्रभैः
हत्वा त्वपातयच्चोर्व्यां मुख्यमुख्यान् सुराधिपान् । शरैस्तस्य तदा देवा यमदंडसमप्रभैः
निपतंति महावीर्या रुधिरौघपरिप्लुताः । यस्मिन्यस्मिश्च मार्गे तु सदैत्यः स गजो गतः
तत्र तत्र चकाराशु भीषणां संचितं शरैः । गजेन पातिताः केचिद्गजारोहेण चापरे
etasminnaṃtare rājñā preritaḥ kavisattamaḥ | auṣadhādiprayogeṇa gajaḥ saṃjñāmabodhayat
akārayacchataguṇaprāṇaṃ ca jayamādiśat | prāgjalaṃ maṃtritaṃ datvā rurodhāsyāṃgake vraṇān
sa gajo daśanaireva sphoṭayāmāsa vai girim | evaṃ śatasahasrāṇi sainyāni sainyapālakān
pātayāmāsa samitau gajaḥ paramadurjayaḥ | sadaityastasya pṛṣṭhasthaḥ śaraiḥ kālānalaprabhaiḥ
hatvā tvapātayaccorvyāṃ mukhyamukhyān surādhipān | śaraistasya tadā devā yamadaṃḍasamaprabhaiḥ
nipataṃti mahāvīryā rudhiraughapariplutāḥ | yasminyasmiśca mārge tu sadaityaḥ sa gajo gataḥ
tatra tatra cakārāśu bhīṣaṇāṃ saṃcitaṃ śaraiḥ | gajena pātitāḥ kecidgajāroheṇa cāpare
Тем временем посланный царём лучший из мудрецов применением снадобий и прочего привёл слона в сознание, сделал его стократно сильным и предрёк победу; сперва, дав заговорённую воду, он затворил раны на его теле. И тот слон бивнями раскалывал горы; так непобедимый слон поверг в сражении сотни тысяч воинов и военачальников. А дайтья, сидя на его спине, стрелами, сиявшими, как огонь конца времён, сразил и поверг на землю первейших владык богов. От его стрел, подобных жезлу Ямы, падают тогда весьма мощные боги, залитые потоками крови. По какой бы дороге ни прошёл этот дайтья на слоне, там повсюду он быстро устраивал страшное нагромождение стрелами: иные повергнуты были слоном, а другие — всадником на нём.
78a698788d2d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:30 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Слона поднимают на ноги не чудом, а лекарским искусством: заговорённая вода, снадобья, затворённые раны. Рядом с заклинанием стоит вполне ремесленное «применение снадобий», и обе вещи названы делом одного человека — «лучшего из мудрецов». Дальше в бою участвуют оба, слон и всадник, и текст считает их потери порознь.