पद्मपुराण
The slaying of Tripura's son1.74.33-39
1026 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 1.74.33-39
देवनागरी

वेगेन भ्रमणेनैव सुराः केचित्प्रतापिताः । एवं सुरगणाध्यक्षाः शस्त्रास्त्रवरैर्विविधैस्तथा
सगजं युद्धान्निर्भीता निजघ्नुश्च बहुभिः शरैः । तथापि तं तु द्विजं योद्धुं न शक्तास्ते महाबलाः
क्षिप्रं तांस्तु गजो दंतैस्त्रैपुरोऽपातयच्छरैः । न गता ये धरण्यां च देवा जर्जरविग्रहाः
शरण्यं गणपं जग्मुर्भीतास्ते वेदनातुराः । देवानां कदनं दृष्ट्वा गणधीशः प्रतापवान्
सगजं ताडयामास वज्रानलसमैः शरैः । स गजो वेगसंरुद्धः शरेण च समुत्थितः
अथो तौ द्वौ शरैरेव बिभिदाते परस्परम् । उभौ तौ नर्दमानौ च अन्योन्यं जयमैच्छताम्
शोणितैर्लिप्तसर्वांगौ वीरमुख्यौ सुरासुरौ । अथाखुं सगजो मत्तो विभेद दशनैः स्वकैः

लिप्यंतरण (IAST)

vegena bhramaṇenaiva surāḥ kecitpratāpitāḥ | evaṃ suragaṇādhyakṣāḥ śastrāstravarairvividhaistathā
sagajaṃ yuddhānnirbhītā nijaghnuśca bahubhiḥ śaraiḥ | tathāpi taṃ tu dvijaṃ yoddhuṃ na śaktāste mahābalāḥ
kṣipraṃ tāṃstu gajo daṃtaistraipuro'pātayaccharaiḥ | na gatā ye dharaṇyāṃ ca devā jarjaravigrahāḥ
śaraṇyaṃ gaṇapaṃ jagmurbhītāste vedanāturāḥ | devānāṃ kadanaṃ dṛṣṭvā gaṇadhīśaḥ pratāpavān
sagajaṃ tāḍayāmāsa vajrānalasamaiḥ śaraiḥ | sa gajo vegasaṃruddhaḥ śareṇa ca samutthitaḥ
atho tau dvau śaraireva bibhidāte parasparam | ubhau tau nardamānau ca anyonyaṃ jayamaicchatām
śoṇitairliptasarvāṃgau vīramukhyau surāsurau | athākhuṃ sagajo matto vibheda daśanaiḥ svakaiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वेगेनvegenaстремительностью
भ्रमणेनbhramaṇenaкружением
एवevaже
सुराःsurāḥбоги
केचित्kecitиные
प्रतापिताःpratāpitāḥизмучены
एवम्evamтак
सुर-गण-अध्यक्षाःsura-gaṇa-adhyakṣāḥпредводители божьих дружин
शस्त्र-अस्त्र-वरैःśastra-astra-varaiḥлучшими оружиями
विविधैःvividhaiḥразными
तथाtathāи
स-गजम्sa-gajamего со слоном
युद्धात्yuddhātбоя
निर्भीताःnirbhītāḥне убоявшиеся
निजघ्नुःnijaghnuḥразили
caи
बहुभिःbahubhiḥмногими
शरैःśaraiḥстрелами
तथा अपिtathā apiи всё же
तम्tamс ним
तुtuже
द्विजम्dvijamслоном
योद्धुम्yoddhumсражаться
न शक्ताःna śaktāḥне могли
तेteони
महा-बलाःmahā-balāḥвесьма мощные
क्षिप्रम्kṣipramбыстро
तान्tānих
तुtuже
गजःgajaḥслон
दंतैःdaṃtaiḥбивнями
त्रैपुरःtraipuraḥсын Трипуры
अपातयत्apātayatповергал
शरैःśaraiḥстрелами
न गताःna gatāḥне легли
येyeкоторые
धरण्याम्dharaṇyāmна землю
caи
देवाःdevāḥбоги
जर्जर-विग्रहाःjarjara-vigrahāḥс разбитыми телами
शरण्यम्śaraṇyamк защитнику
गणपम्gaṇapamГанапати
जग्मुःjagmuḥпошли
भीताःbhītāḥустрашённые
तेteони
वेदना-आतुराःvedanā-āturāḥизмученные болью
देवानाम्devānāmбогов
कदनम्kadanamизбиение
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
गण-अधीशःgaṇa-adhīśaḥвладыка ганов
प्रतापवान्pratāpavānмогучий
स-गजम्sa-gajamего со слоном
ताडयामासtāḍayāmāsaстал бить
वज्र-अनल-समैःvajra-anala-samaiḥподобными ваджре и огню
शरैःśaraiḥстрелами
सः गजःsaḥ gajaḥтот слон
वेग-संरुद्धःvega-saṃruddhaḥостановленный в разбеге
शरेणśareṇaстрелою
च समुत्थितःca samutthitaḥи поднявшийся
अथोathoзатем
तौ द्वौtau dvauони двое
शरैःśaraiḥстрелами
एवevaже
बिभिदातेbibhidāteпронзали
परस्परम्parasparamдруг друга
उभौ तौubhau tauоба они
नर्दमानौnardamānauревущие
caи
अन्योन्यम्anyonyamдруг у друга
जयम्jayamпобеды
ऐच्छताम्aicchatāmжелали
शोणितैःśoṇitaiḥкровью
लिप्त-सर्व-अंगौlipta-sarva-aṃgauс телами, залитыми
वीर-मुख्यौvīra-mukhyauпервые из воинов
सुर-असुरौsura-asurauбог и асур
अथathaтогда
आखुम्ākhumмышь
स-गजःsa-gajaḥна слоне
मत्तःmattaḥразъярённый
विभेदvibhedaпронзил
दशनैःdaśanaiḥбивнями
स्वकैःsvakaiḥсвоими
अनुवाद

Иные боги были измучены самой его стремительностью и кружением. Так предводители божьих дружин, не убоявшись боя, разили его вместе со слоном лучшими разными оружиями и многими стрелами; и всё же весьма мощные не могли сражаться с этим слоном. Быстро повергал их слон бивнями, а сын Трипуры — стрелами. Те же боги, что не легли на землю, с разбитыми телами, устрашённые и измученные болью, пошли к защитнику своему Ганапати. Увидев избиение богов, могучий владыка ганов стал бить его вместе со слоном стрелами, подобными ваджре и огню; слон, остановленный стрелою в разбеге, снова поднялся. Затем эти двое пронзали стрелами друг друга; оба, ревущие, желали победы друг над другом — первые из воинов, бог и асур, с телами, залитыми кровью. Тогда разъярённый слон пронзил своими бивнями мышь.

संस्करण

914062cdb3e8 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:30 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से