पद्मपुराण
The birth of Vṛtra2.23.19-24
1356 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 2.23.19-24

वृत्र उवाच

देवनागरी

ऋषयः सप्त तत्त्वज्ञा ऊचुर्वृत्रं महाबलम् । सहस्राक्षो महाप्राज्ञो भवता सह सत्तम
मैत्रमिच्छति वै कर्तुं तत्कथं न करोषि किम् । अर्धमैन्द्रं पदं वीर स त्वं भुङ्क्ष्व सुखेन वै
वक्ति त्वामेवमिन्द्रोऽपि असुरा देवतास्तथा । कुरु मैत्रीं तु तैः सर्वैर्वैरं चैव विसृज्य वै
यदि सत्येन देवेन्द्रो मैत्रमिच्छति सत्तमः
सत्यमाश्रित्य चैवाहं करिष्ये नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इन्द्रो द्रोहं समाचरेत्
ऋषयस्त्विन्द्रमाचख्युरित्यर्थे प्रत्ययं वद । तन्नस्त्वं सत्यतां ब्रूहि यदि सख्यमिहेच्छसि

लिप्यंतरण (IAST)

ṛṣayaḥ sapta tattvajñā ūcurvṛtraṃ mahābalam | sahasrākṣo mahāprājño bhavatā saha sattama
maitramicchati vai kartuṃ tatkathaṃ na karoṣi kim | ardhamaindraṃ padaṃ vīra sa tvaṃ bhuṅkṣva sukhena vai
vakti tvāmevamindro'pi asurā devatāstathā | kuru maitrīṃ tu taiḥ sarvairvairaṃ caiva visṛjya vai
yadi satyena devendro maitramicchati sattamaḥ
satyamāśritya caivāhaṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ | chadma caivaṃ puraskṛtya indro drohaṃ samācaret
ṛṣayastvindramācakhyurityarthe pratyayaṃ vada | tannastvaṃ satyatāṃ brūhi yadi sakhyamihecchasi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ऋषयःṛṣayaḥриши
सप्तsaptaсемеро
तत्त्व-ज्ञाःtattva-jñāḥзнающие истину
ऊचुःūcuḥсказали
वृत्रम्vṛtramВритре
महा-बलम्mahā-balamвесьма могучему
सहस्र-अक्षःsahasra-akṣaḥТысячеокий
महा-प्राज्ञःmahā-prājñaḥвеликомудрый
भवताbhavatāс тобою
सहsahaвместе
सत्तमsattamaо достойнейший
मैत्रम्maitramдружбу
इच्छतिicchatiжелает
वैvaiже
कर्तुम्kartumсотворить
तत्tatто
कथम्kathamотчего
naне
करोषिkaroṣiтворишь
किम्kimчто же
अर्धम्ardhamполовину
ऐन्द्रम्aindramИндрова
पदम्padamместа
वीरvīraо витязь
सःsaḥты
त्वम्tvamты
भुङ्क्ष्वbhuṅkṣvaвкушай
सुखेनsukhenaпокойно
वक्तिvaktiговорит
त्वाम्tvāmтебе
एवम्evamтак
इन्द्रःindraḥИндра
अपिapiже
असुराःasurāḥасуры
देवताःdevatāḥбожества
तथाtathāи
कुरुkuruсотвори
मैत्रीम्maitrīmдружбу
तैःtaiḥс ними
सर्वैःsarvaiḥсо всеми
वैरम्vairamвражду
caи
विसृज्यvisṛjyaотбросив
यदिyadiесли
सत्येनsatyenaправдою
देव-इन्द्रःdeva-indraḥцарь богов
सत्तमःsattamaḥдостойнейший
सत्यम्satyamправду
आश्रित्यāśrityaизбрав
अहम्ahamя
करिष्येkariṣyeсотворю
naнет
अत्रatraв том
संशयःsaṃśayaḥсомнения
छद्मchadmaобман
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaпоставив впереди
द्रोहम्drohamвероломство
समाचरेत्samācaretсовершит
ऋषयःṛṣayaḥриши
इन्द्रम्indramИндре
आचख्युःācakhyuḥпередали
इति-अर्थेiti-artheна этот случай
प्रत्ययम्pratyayamручательство
वदvadaскажи
नःnaḥнам
त्वम्tvamты
सत्यताम्satyatāmистинность
ब्रूहिbrūhiскажи
सख्यम्sakhyamдружбы
इहihaздесь
इच्छसिicchasiжелаешь
अनुवाद

Семеро риши, знающие истину, сказали весьма могучему Вритре: «Тысячеокий, великомудрый, желает сотворить дружбу с тобою, о достойнейший, — отчего же ты её не творишь? Половину Индрова места, о витязь, вкушай ты покойно; так говорит тебе и сам Индра, и асуры, и божества. Сотвори дружбу со всеми ими, отбросив вражду». — «Если царь богов, достойнейший, по правде, — то и я, избрав правду, сотворю, нет в том сомнения. Но что если, поставив впереди обман, Индра совершит вероломство? Скажите же мне ручательство на этот случай». Риши передали это Индре. — «Скажи нам ты сам об истинности, если желаешь здесь дружбы».

संस्करण

e4d263280211 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:32 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से