मृतोऽसि चित्रसेनस्तु कालधर्मेण वै किल । दिवोदासस्तु धर्मात्मा चिन्तयामास भूपतिः
सुब्राह्मणान्समाहूय पप्रच्छ नृपनन्दनः । अस्या विवाहकाले तु चित्रसेनो दिवं गतः
अस्यास्तु कीदृशं कर्म भविष्यति वदन्तु मे
विवाहो दृश्यते राजन्कन्यायास्तु विधानतः । पतिर्मृत्युं प्रयात्यस्या नो चेत्सङ्गं करोति च
महाधिव्याधिना ग्रस्तस्त्यागं कृत्वा प्रयाति च । प्रव्रजितो भवेद्राजन्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते
अनुद्वाहितायाः कन्याया उद्वाहः क्रियते बुधैः । न स्याद्रजस्वला यावदन्यः पतिर्विधीयते
विवाहं तु विधानेन पिता कुर्यान्न संशयः । एवं राजन्समादिष्टं धर्मशास्त्रं बुधैर्जनैः
mṛto'si citrasenastu kāladharmeṇa vai kila | divodāsastu dharmātmā cintayāmāsa bhūpatiḥ
subrāhmaṇānsamāhūya papraccha nṛpanandanaḥ | asyā vivāhakāle tu citraseno divaṃ gataḥ
asyāstu kīdṛśaṃ karma bhaviṣyati vadantu me
vivāho dṛśyate rājankanyāyāstu vidhānataḥ | patirmṛtyuṃ prayātyasyā no cetsaṅgaṃ karoti ca
mahādhivyādhinā grastastyāgaṃ kṛtvā prayāti ca | pravrajito bhavedrājandharmaśāstreṣu dṛśyate
anudvāhitāyāḥ kanyāyā udvāhaḥ kriyate budhaiḥ | na syādrajasvalā yāvadanyaḥ patirvidhīyate
vivāhaṃ tu vidhānena pitā kuryānna saṃśayaḥ | evaṃ rājansamādiṣṭaṃ dharmaśāstraṃ budhairjanaiḥ
«...Читрасена умер по закону времени, как говорят. И Диводаса, чья душа в дхарме, владыка земли, стал размышлять; призвав добрых брахманов, спросил сын царя: „В час её свадьбы Читрасена ушёл на небо. Какое действие будет для неё? Скажите мне“. — „Видится, о царь, что брак девы совершён по уставу, а муж её ушёл к смерти, не совершив соединения. Или же, охваченный великим недугом души и тела, совершив отречение, он уходит и становится странником, — так видится в дхарма-шастрах. Брак девы, не введённой в брак [до конца], мудрыми совершается: пока не достигла она зрелости, назначается другой муж. И брак по уставу пусть совершит отец, нет сомнения. Так предписана дхарма-шастра мудрыми людьми“.»
e20cb72ccbfc · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:36 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Постановление это — правило своего времени, и записано оно откровенно: решающим признано не чувство и не память, а то, состоялся ли брак на деле, и возраст девушки. Ту же оговорку дают и для мужа, ушедшего в странники, — то есть речь идёт не о смерти как таковой, а о браке, оставшемся незавершённым. Стоит видеть здесь бухгалтерию юридического разума, а не участие к самой Дивье: о ней самой никто не спрашивает.