पद्मपुराण
On Obtaining a Son4.5.1-9
2557 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 4.5.1-9

शौनक उवाच

देवनागरी

कथयस्व महाप्राज्ञ पुत्रहीनो जनो भवेत् । कर्मणा केन वै सूत पुत्रो भवति केन च
एतत्पृष्टः पुरा ब्रह्मा नारदेन महात्मना । स यदाह तदा तच्च शृणुष्व मुनिपुङ्गव
पितामह महाप्राज्ञ सर्वतत्त्वार्थपारग । अपुत्रो वै भवेन्मर्त्यः कर्मणा केन पद्मज
बन्ध्या स्त्री वा भवेत्केन वृजिनेन ममाग्रतः । कथय शृण्वतो वै मे सर्वप्राणिहिते रत
दुहिता जायते केन कर्मणा वा नपुंसकः । मृतवत्सो भवेत्केन मृतवत्सातिदुःखिता । केन पुण्येन भो ब्रह्मन्पुनः पुत्रो भवेद्वद
कथयामि समासेन सावधानेन तच्छृणु । वृत्तान्तं पृच्छसि त्वं वै शृण्वतां विस्मयप्रदम्
पूर्वजन्मनि यो मर्त्यो वर्तनं ब्राह्मणस्य च । हरेद्वा हारयेदत्र पुत्रहीनो भवेत्किल
इह जन्मनि यो मर्त्यः पुराणश्रवणं हि च । स सस्यभूमेर्दानं च कुर्याद्वै श्रद्धयान्वितः
धेनुं बहुगुणां हैमीं बहुदुग्धां सदक्षिणाम् । सुवर्णप्रतिमां चैव तस्य पुत्रो भवेद्ध्रुवम्

लिप्यंतरण (IAST)

kathayasva mahāprājña putrahīno jano bhavet | karmaṇā kena vai sūta putro bhavati kena ca
etatpṛṣṭaḥ purā brahmā nāradena mahātmanā | sa yadāha tadā tacca śṛṇuṣva munipuṅgava
pitāmaha mahāprājña sarvatattvārthapāraga | aputro vai bhavenmartyaḥ karmaṇā kena padmaja
bandhyā strī vā bhavetkena vṛjinena mamāgrataḥ | kathaya śṛṇvato vai me sarvaprāṇihite rata
duhitā jāyate kena karmaṇā vā napuṃsakaḥ | mṛtavatso bhavetkena mṛtavatsātiduḥkhitā | kena puṇyena bho brahmanpunaḥ putro bhavedvada
kathayāmi samāsena sāvadhānena tacchṛṇu | vṛttāntaṃ pṛcchasi tvaṃ vai śṛṇvatāṃ vismayapradam
pūrvajanmani yo martyo vartanaṃ brāhmaṇasya ca | haredvā hārayedatra putrahīno bhavetkila
iha janmani yo martyaḥ purāṇaśravaṇaṃ hi ca | sa sasyabhūmerdānaṃ ca kuryādvai śraddhayānvitaḥ
dhenuṃ bahuguṇāṃ haimīṃ bahudugdhāṃ sadakṣiṇām | suvarṇapratimāṃ caiva tasya putro bhaveddhruvam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कथयस्वkathayasvaскажи
महा-प्राज्ञmahā-prājñaо великомудрый
पुत्र-हीनःputra-hīnaḥлишённым сына
जनःjanaḥчеловек
भवेत्bhavetстановится
कर्मणाkarmaṇāделом
केनkenaкаким
वैvaiпоистине
सूतsūtaо Сута
पुत्रःputraḥсын
भवतिbhavatiбывает
caи
एतत्-पृष्टःetat-pṛṣṭaḥоб этом спрошенный
पुराpurāнекогда
ब्रह्माbrahmāБрахма
नारदेनnāradenaНарадой
महा-आत्मनाmahā-ātmanāвеликим духом
सःsaḥон
यत्yatчто
आहāhaсказал
तदाtadāтогда
तत्tatто
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
मुनि-पुङ्गवmuni-puṅgavaо бык среди мудрецов
पितामहpitāmahaо Прародитель
सर्व-तत्त्व-अर्थ-पारगsarva-tattva-artha-pāragaдостигший предела смысла всех истин
अपुत्रःaputraḥбездетным
भवेत्bhavetстанет
मर्त्यःmartyaḥсмертный
पद्मजpadmajaо рождённый из лотоса
बन्ध्याbandhyāбесплодной
स्त्रीstrīженщина
वाили
वृजिनेनvṛjinenaгрехом
ममmamaмоим
अग्रतःagrataḥпред
कथयkathayaскажи
शृण्वतःśṛṇvataḥслушающему
मेmeмне
सर्व-प्राणि-हितेsarva-prāṇi-hiteо благе всех существ
रतrataо радеющий
दुहिताduhitāдочь
जायतेjāyateрождается
नपुंसकःnapuṃsakaḥевнух
मृत-वत्सःmṛta-vatsaḥу кого дети умирают
मृत-वत्साmṛta-vatsāу которой дети умирают
अति-दुःखिताati-duḥkhitāв великом горе
पुण्येनpuṇyenaзаслугой
भोःbhoḥо
ब्रह्मन्brahmanо Брахма
पुनःpunaḥвновь
भवेत्bhavetрождается
वदvadaскажи
कथयामिkathayāmiрасскажу
समासेनsamāsenaвкратце
सावधानेनsāvadhānenaвнимательно
तत्tatто
शृणुśṛṇuслушай
वृत्तान्तम्vṛttāntamповесть
पृच्छसिpṛcchasiспрашиваешь
त्वम्tvamты
शृण्वताम्śṛṇvatāmдля слушающих
विस्मय-प्रदम्vismaya-pradamдивную
पूर्व-जन्मनिpūrva-janmaniв прошлом рождении
यःyaḥкоторый
वर्तनम्vartanamсредства к жизни
ब्राह्मणस्यbrāhmaṇasyaбрахмана
हरेत्haretотнимает
हारयेत्hārayetзаставляет отнять
अत्रatraздесь
किलkilaпоистине
इहihaв этом
जन्मनिjanmaniрождении
पुराण-श्रवणम्purāṇa-śravaṇamслушание пураны
हिhiведь
सस्य-भूमेःsasya-bhūmeḥполя с урожаем
दानम्dānamдар
कुर्यात्kuryātпусть совершит
श्रद्धया-अन्वितःśraddhayā-anvitaḥнаделённый верою
धेनुम्dhenumкорову
बहु-गुणाम्bahu-guṇāmмногодостойную
हैमीम्haimīmзолотую
बहु-दुग्धाम्bahu-dugdhāmобильную молоком
स-दक्षिणाम्sa-dakṣiṇāmс дакшиной
सुवर्ण-प्रतिमाम्suvarṇa-pratimāmзолотое изваяние
एवevaже
तस्यtasyaу того
भवेत्bhavetродится
ध्रुवम्dhruvamнепременно
अनुवाद

«Скажи, о великомудрый: отчего человек остаётся без сына? Каким делом, о Сута, сын рождается — и каким не рождается?» — «Об этом некогда был спрошен Брахма великим духом Нарадой; что он тогда ответил, то и слушай, о бык среди мудрецов. „О Прародитель, великомудрый, достигший предела смысла всех истин! Каким делом смертный становится бездетным, о рождённый из лотоса? И от какого греха женщина бывает бесплодна? Скажи мне, слушающему, о радеющий о благе всех существ. Отчего рождается дочь и от какого дела — евнух? Отчего у иного дети умирают и мать их в великом горе? И какой заслугой, о Брахма, сын рождается вновь? Скажи“. — „Расскажу вкратце, слушай внимательно: ты спрашиваешь о том, что дивно для слушающих. Смертный, который в прошлом рождении отнимал у брахмана средства к жизни или заставлял их отнять, поистине остаётся без сына. Но тот смертный, который в этом рождении с верою слушает пурану и приносит в дар поле с урожаем, а также многодостойную золотую корову, обильную молоком, с дакшиной, и золотое изваяние, — у того непременно родится сын.“»

संस्करण

c277fee9ed7d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:43 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से