शेष उवाच
इत्येवं वाक्यवादेन परितुष्टाखिलेन्द्रियः । सर्वान्वै यज्ञसम्भारानाजहार मनोहरान्
मुन्यन्वितो महाराजः सरयूतीरमागतः । सुवर्णलाङ्गलैर्भूमिं विचकर्ष महीयसीम्
विलिख्य भूमिं बहुशश्चतुर्योजनसंमिताम् । मण्डपान्रचयामास यज्ञार्थं स नरोत्तमः । कुण्डं तु विधिवत्कृत्वा योनिमेखलयान्वितम् । अनेकरत्नरचितं सर्वशोभासमन्वितम्
मुनीश्वरो महाभागो वसिष्ठः सुमहातपाः । सर्वतत्कारयामास वेदशास्त्रविधिश्रितम्
प्रेषितास्तेन मुनिना शिष्या मुनिवराश्रमान् । कथयामासुरुद्युक्तं हयमेधे रघूत्तमम्
आकारितास्तदा सर्व ऋषयस्तपतां वराः । आजग्मुः परमेशस्य दर्शने त्वतिलालसाः
नारदोऽसितनामा च पर्वतः कपिलो मुनिः । जातूकर्ण्योऽङ्गिरा व्यास आर्ष्टिषेणोऽत्रिरासुरिः
हारीतो याज्ञवल्क्यश्च संवर्तः शुकसंज्ञितः । इत्येवमादयो रामहयमेधवरं ययुः
तान्सर्वान्पूजयामास रघुराजो महामनाः । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यविष्टरकादिभिः
गां हिरण्यं ददौ तेभ्यः प्रायशो दृष्टविक्रमः । महद्भाग्यं त्वद्य मेऽस्ति यद्यूयं दर्शनं गताः
एवं समाकुले ब्रह्मन्नृषिवर्यसमागमे । धर्मवार्ता बभूवाहो वर्णाश्रमसुसम्मता
का धर्मवार्ता तत्रासीत्किं वा कथितमद्भुतम् । साधवः सर्वलोकानां कारुण्यात्किमुतान्रुवन् । तान्समेतान्मुनीन्दृष्ट्वा रामो दाशरथिर्महान् । पप्रच्छ सर्वधर्मांश्च सर्ववर्णाश्रमोचितान्
ityevaṃ vākyavādena parituṣṭākhilendriyaḥ | sarvānvai yajñasambhārānājahāra manoharān
munyanvito mahārājaḥ sarayūtīramāgataḥ | suvarṇalāṅgalairbhūmiṃ vicakarṣa mahīyasīm
vilikhya bhūmiṃ bahuśaścaturyojanasaṃmitām | maṇḍapānracayāmāsa yajñārthaṃ sa narottamaḥ | kuṇḍaṃ tu vidhivatkṛtvā yonimekhalayānvitam | anekaratnaracitaṃ sarvaśobhāsamanvitam
munīśvaro mahābhāgo vasiṣṭhaḥ sumahātapāḥ | sarvatatkārayāmāsa vedaśāstravidhiśritam
preṣitāstena muninā śiṣyā munivarāśramān | kathayāmāsurudyuktaṃ hayamedhe raghūttamam
ākāritāstadā sarva ṛṣayastapatāṃ varāḥ | ājagmuḥ parameśasya darśane tvatilālasāḥ
nārado'sitanāmā ca parvataḥ kapilo muniḥ | jātūkarṇyo'ṅgirā vyāsa ārṣṭiṣeṇo'trirāsuriḥ
hārīto yājñavalkyaśca saṃvartaḥ śukasaṃjñitaḥ | ityevamādayo rāmahayamedhavaraṃ yayuḥ
tānsarvānpūjayāmāsa raghurājo mahāmanāḥ | pratyutthānābhivādābhyāmarghyaviṣṭarakādibhiḥ
gāṃ hiraṇyaṃ dadau tebhyaḥ prāyaśo dṛṣṭavikramaḥ | mahadbhāgyaṃ tvadya me'sti yadyūyaṃ darśanaṃ gatāḥ
evaṃ samākule brahmannṛṣivaryasamāgame | dharmavārtā babhūvāho varṇāśramasusammatā
kā dharmavārtā tatrāsītkiṃ vā kathitamadbhutam | sādhavaḥ sarvalokānāṃ kāruṇyātkimutānruvan | tānsametānmunīndṛṣṭvā rāmo dāśarathirmahān | papraccha sarvadharmāṃśca sarvavarṇāśramocitān
«„Как владыка богов совершит все сонмы жертв, как солнце иссушая воду вражды богов, победив великую битву, [в которой] сражены главы вражеских полчищ, — так вкушай счастье на земном круге, о преславный“. Удовлетворённый во всех чувствах этой речью, [Рама] собрал все отрадные принадлежности жертвы. Вместе с мудрецом великий царь пришёл на берег Сараю и золотыми плугами вспахал обширную землю. Расчертив землю во многих местах на [участок] в четыре йоджаны, лучший из людей воздвиг для жертвы навесы; и, устроив по уставу жертвенник с лоном и поясом, сделанный из многих самоцветов, исполненный всякой красоты, — владыка мудрецов, преславный Васиштха, великий подвижник, велел совершить всё это по уставу Вед и шастр. Посланные тем мудрецом ученики [пошли] в обители лучших мудрецов и возвестили, что лучший из Рагху приступает к жертве коня. Тогда все призванные риши, лучшие из подвижников, пришли, весьма жаждущие лицезрения высшего владыки: Нарада, [мудрец] по имени Асита, Парвата, мудрец Капила, Джатукарнья, Ангирас, Вьяса, Арштишена, Атри, Асури, Харита, Яджнявалкья, Самварта, называемый Шукой, — эти и подобные пришли на лучшую жертву коня Рамы. Всех их великий духом царь Рагху почтил вставанием навстречу и приветствием, аргхьей, сиденьем и прочим; и по большей части давал им коров и золото, [он], чья доблесть видана: „Велика ныне моя доля, что вы пришли на [это] лицезрение“.»
38e5a3203aa9 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:45 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Царь сам берётся за плуг: жертвенное поле распахано золотыми плугами его руками. Устройство обряда отдано Васиштхе, а имена сошедшихся мудрецов перечислены поимённо — собралось едва ли не всё, что есть в предании учёного. И хозяин говорит им не о жертве, а о своей удаче, что они пришли.