पुष्कल उवाच
वानरा अपि ये वीरा रणकर्मविशारदाः । गच्छन्तु तेऽखिला योद्धुं तव वाक्यप्रणोदिताः
सुमदश्च सुबाहुश्च प्रतापाग्र्यश्च सत्तमाः । गच्छन्तु सायकैस्तीक्ष्णैस्तान्योद्धुं राक्षसाधमान् । भवानपि महाशस्त्रपरिवारो रथे स्थितः । करोतु युद्धे विजयं राक्षसं हन्तुमुद्यतः
एतन्मम मतं राजन्ये योधास्तत्प्रमर्दनाः । ते गच्छन्तु रणे शूराः किमन्यैर्बहुभिर्भटैः
इत्युक्तवति वीराग्र्येऽमात्ये सुमतिसंज्ञके । शत्रुघ्नः कथयामास वीरान्सङ्ग्रामकोविदान्
भो वीराः पुष्कलाद्या ये सर्वशस्त्रास्त्रकोविदाः । ते वदन्तु प्रतिज्ञां वै मत्पुरो राक्षसार्दने
कृत्वा प्रतिज्ञां विपुलां स्वपराक्रमशोभिनीम् । गच्छन्तु रणमध्ये हि भवन्तो बलसंयुताः
इति वाक्यं समाकर्ण्य शत्रुघ्नस्य महाबलाः । स्वां स्वां प्रतिज्ञां महतीं चक्रुस्ते तेजसान्विताः
तत्रादौ पुष्कलो वीरः श्रुत्वा वाक्यं महीपतेः । परमोत्साहसम्पन्नः प्रतिज्ञामूचिवानिमाम्
शृणुष्व नृपशार्दूल मत्प्रतिज्ञां पराक्रमात् । विहितां सर्वलोकानां शृण्वतां परमाद्भुताम्
चेन्न कुर्यां क्षुरप्राग्रैस्तीक्ष्णैः कोदण्डनिर्गतैः । दैत्यं मूर्च्छासमाक्रान्तं कीर्णकेशाकुलाननम्
कन्यासु भोगे यत्पापं यत्पापं देवनिन्दने । तत्पापं मम वै भूयाच्चेत्कुर्यां स्ववचोऽनृतम्
vānarā api ye vīrā raṇakarmaviśāradāḥ | gacchantu te'khilā yoddhuṃ tava vākyapraṇoditāḥ
sumadaśca subāhuśca pratāpāgryaśca sattamāḥ | gacchantu sāyakaistīkṣṇaistānyoddhuṃ rākṣasādhamān | bhavānapi mahāśastraparivāro rathe sthitaḥ | karotu yuddhe vijayaṃ rākṣasaṃ hantumudyataḥ
etanmama mataṃ rājanye yodhāstatpramardanāḥ | te gacchantu raṇe śūrāḥ kimanyairbahubhirbhaṭaiḥ
ityuktavati vīrāgrye'mātye sumatisaṃjñake | śatrughnaḥ kathayāmāsa vīrānsaṅgrāmakovidān
bho vīrāḥ puṣkalādyā ye sarvaśastrāstrakovidāḥ | te vadantu pratijñāṃ vai matpuro rākṣasārdane
kṛtvā pratijñāṃ vipulāṃ svaparākramaśobhinīm | gacchantu raṇamadhye hi bhavanto balasaṃyutāḥ
iti vākyaṃ samākarṇya śatrughnasya mahābalāḥ | svāṃ svāṃ pratijñāṃ mahatīṃ cakruste tejasānvitāḥ
tatrādau puṣkalo vīraḥ śrutvā vākyaṃ mahīpateḥ | paramotsāhasampannaḥ pratijñāmūcivānimām
śṛṇuṣva nṛpaśārdūla matpratijñāṃ parākramāt | vihitāṃ sarvalokānāṃ śṛṇvatāṃ paramādbhutām
cenna kuryāṃ kṣuraprāgraistīkṣṇaiḥ kodaṇḍanirgataiḥ | daityaṃ mūrcchāsamākrāntaṃ kīrṇakeśākulānanam
kanyāsu bhoge yatpāpaṃ yatpāpaṃ devanindane | tatpāpaṃ mama vai bhūyāccetkuryāṃ svavaco'nṛtam
«„И обезьяны — те герои, что искушены в деле битвы, — пусть все идут сражаться, побуждённые твоим словом. И Сумада, Субаху и Пратапагрья, превосходные, пусть идут острыми стрелами [бить] тех низких ракшасов. И ты сам, со свитою великого оружия, стоящий на колеснице, да сотворишь в битве победу, изготовившись убить ракшаса. Таково моё мнение, о царь: пусть идут в битву те храбрецы-воины, что сокрушат его; к чему иные многие воины?“ Когда так сказал первый из героев, советник по имени Сумати, Шатругхна назвал героев, искушённых в сражении: „О Пушкала и прочие, знатоки всякого оружия и стрел! Пусть скажут они предо мною обет об истреблении ракшаса. Сотворив обширный обет, сияющий своею доблестью, идите в середину битвы с войском“. Услышав слово Шатругхны, весьма сильные, наделённые сиянием, сотворили каждый свой великий [обет]. Сперва герой Пушкала, услышав слово владыки земли, исполненный высшего воодушевления, изрёк такой обет: „Слушай, о тигр среди царей, мой обет по доблести, сотворённый при слушающих всех людях, весьма дивный. Если я не сделаю остриями стрел-бритв, выпущенных из лука, дайтью охваченным беспамятством, с растрёпанными волосами на лице, — то какой грех в соитии с девицами и какой грех в хуле на богов, тот грех да будет мне, если сделаю своё слово ложным.“»
beddc1dc3515 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:46 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Обеты произносятся вслух и при всех — не для куража, а чтобы отступать было некуда. Пушкала, как и прежде, ставит на кон не жизнь, а причастность к тому, чего гнушается сам. Порядок соблюдён и здесь: советник говорит, кого послать, вождь предлагает поклясться, воины клянутся.