पद्मपुराण
The Hells and the Marks of Sin5.48.1-15
2887 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.48.1-15

शेष उवाच

देवनागरी

इति प्रोक्तं तु मुनिना संश्रुत्य परवीरहा । विस्मयं मानयामास हृदि शौनकमब्रवीत्
कर्मणो गहना वार्ता यया सात्त्विकनामधृत् । दिवं प्राप्तोऽपि महता कर्मणा राक्षसीकृतः
स्वामिन्वद महर्षे त्वं कर्मणा स्वगतिर्यथा । येन कर्मविपाकेन यादृशं नरकं भवेत्
धन्योऽसि राघवश्रेष्ठ यत्ते मतिरियं शुभा । जानन्नपि हितार्थाय लोकानां त्वं ब्रवीषि भोः
कथयामि विचित्राणां कर्मणां विविधा गतीः । ताः शृणुष्व महाराज यच्छ्रुत्वा मोक्षमाप्नुयात्
परवित्तं परापत्यं कलत्रं पारकं च यः । बलात्कारेण गृह्णाति भोगबुद्ध्या च दुर्मतिः
कालपाशेन सम्बद्धो यमदूतैर्महाबलैः । तामिस्रे पात्यते तावद्यावद्वर्षसहस्रकम्
तत्र ताडनमुद्धताः कुर्वन्ति यमकिङ्कराः । पापभोगेन सन्तप्तस्ततो योनिं तु सौकरीम्
तत्र भुक्त्वा महादुःखं मानुषत्वं गमिष्यति । रोगादिचिह्नितं तत्र दुर्यशो ज्ञापकं स्वकम्
भूतद्रोहं विधायैव केवलं स्वकुटुम्बकम् । पुष्णाति पापनिरतः सोऽन्धतामिस्रके पतेत्
ये नरा इह जन्तूनां वधं कुर्वन्ति वै मृषा । ते रौरवे निपात्यन्ते भिद्यन्ते रुरुभी रुषा
यः स्वोदरार्थे भूतानां वधमाचरति स्फुटम् । महारौरवसंज्ञे तु पात्यते स यमाज्ञया
यो वै निजं तु जनकं ब्राह्मणं द्वेष्टि पापकृत् । कालसूत्रे महादुष्टे योजनायुतविस्तृते
यावन्ति पशुरोमाणि गवां द्वेषं करोति सः । तावद्वर्षसहस्राणि पच्यते यमकिङ्करैः
यो भूमौ भूपतिर्भूत्वा दण्डायोग्यं तु दण्डयेत् । करोति ब्राह्मणस्यापि देहखण्डं च लोलुपः

लिप्यंतरण (IAST)

iti proktaṃ tu muninā saṃśrutya paravīrahā | vismayaṃ mānayāmāsa hṛdi śaunakamabravīt
karmaṇo gahanā vārtā yayā sāttvikanāmadhṛt | divaṃ prāpto'pi mahatā karmaṇā rākṣasīkṛtaḥ
svāminvada maharṣe tvaṃ karmaṇā svagatiryathā | yena karmavipākena yādṛśaṃ narakaṃ bhavet
dhanyo'si rāghavaśreṣṭha yatte matiriyaṃ śubhā | jānannapi hitārthāya lokānāṃ tvaṃ bravīṣi bhoḥ
kathayāmi vicitrāṇāṃ karmaṇāṃ vividhā gatīḥ | tāḥ śṛṇuṣva mahārāja yacchrutvā mokṣamāpnuyāt
paravittaṃ parāpatyaṃ kalatraṃ pārakaṃ ca yaḥ | balātkāreṇa gṛhṇāti bhogabuddhyā ca durmatiḥ
kālapāśena sambaddho yamadūtairmahābalaiḥ | tāmisre pātyate tāvadyāvadvarṣasahasrakam
tatra tāḍanamuddhatāḥ kurvanti yamakiṅkarāḥ | pāpabhogena santaptastato yoniṃ tu saukarīm
tatra bhuktvā mahāduḥkhaṃ mānuṣatvaṃ gamiṣyati | rogādicihnitaṃ tatra duryaśo jñāpakaṃ svakam
bhūtadrohaṃ vidhāyaiva kevalaṃ svakuṭumbakam | puṣṇāti pāpanirataḥ so'ndhatāmisrake patet
ye narā iha jantūnāṃ vadhaṃ kurvanti vai mṛṣā | te raurave nipātyante bhidyante rurubhī ruṣā
yaḥ svodarārthe bhūtānāṃ vadhamācarati sphuṭam | mahārauravasaṃjñe tu pātyate sa yamājñayā
yo vai nijaṃ tu janakaṃ brāhmaṇaṃ dveṣṭi pāpakṛt | kālasūtre mahāduṣṭe yojanāyutavistṛte
yāvanti paśuromāṇi gavāṃ dveṣaṃ karoti saḥ | tāvadvarṣasahasrāṇi pacyate yamakiṅkaraiḥ
yo bhūmau bhūpatirbhūtvā daṇḍāyogyaṃ tu daṇḍayet | karoti brāhmaṇasyāpi dehakhaṇḍaṃ ca lolupaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इतिitiтак
प्रोक्तम्proktamсказанное
तुtuже
मुनिनाmunināмудрецом
संश्रुत्यsaṃśrutyaуслышав
पर-वीर-हाpara-vīra-hāгубитель вражеских героев
विस्मयम्vismayamизумление
मानयाम् आसmānayām āsaощутил
हृदिhṛdiв сердце
शौनकम्śaunakamШаунаке
अब्रवीत्abravītсказал
कर्मणःkarmaṇaḥдеяния
गहनाgahanāнепроглядна
वार्ताvārtāвесть
ययाyayāкоторою
सात्त्विक-नाम-धृत्sāttvika-nāma-dhṛtносивший имя Саттвика
दिवम्divamнебес
प्राप्तः अपिprāptaḥ apiи достигший
महताmahatāвеликим
कर्मणाkarmaṇāдеянием
राक्षसी-कृतःrākṣasī-kṛtaḥобращён в ракшаса
स्वामिन्svāminо владыка
वदvadaскажи
महा-ऋषेmahā-ṛṣeо великий риши
त्वम्tvamты
स्व-गतिःsva-gatiḥсвоя участь
यथाyathāкак
येनyenaкаким
कर्म-विपाकेनkarma-vipākenaсозреванием деяния
यादृशम्yādṛśamкаков
नरकम्narakamад
भवेत्bhavetбывает
धन्यः असिdhanyaḥ asiблажен ты
राघव-श्रेष्ठrāghava-śreṣṭhaо лучший из Рагхавов
यत्yatчто
तेteтвоя
मतिःmatiḥмысль
इयम्iyamэта
शुभाśubhāблагая
जानन् अपिjānan apiхотя и знающий
हित-अर्थायhita-arthāyaради блага
लोकानाम्lokānāmлюдей
ब्रवीषिbravīṣiговоришь
भोःbhoḥо
कथयामिkathayāmiповедаю
विचित्राणाम्vicitrāṇāmразнообразных
कर्मणाम्karmaṇāmдеяний
विविधाःvividhāḥразличные
गतीःgatīḥучасти
ताःtāḥих
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
महा-राजmahā-rājaо великий царь
यत्yatчто
श्रुत्वाśrutvāуслышав
मोक्षम्mokṣamосвобождение
आप्नुयात्āpnuyātобретают
पर-वित्तम्para-vittamчужое достояние
पर-अपत्यम्para-apatyamчужое дитя
कलत्रम्kalatramжену
पारकम्pārakamчужую
caи
यःyaḥкто
बलात्-कारेणbalāt-kāreṇaнасилием
गृह्णातिgṛhṇātiберёт
भोग-बुद्ध्याbhoga-buddhyāс мыслью о наслаждении
दुर्मतिःdurmatiḥзлоумный
काल-पाशेनkāla-pāśenaпетлёй Времени
सम्बद्धःsambaddhaḥсвязанный
यम-दूतैःyama-dūtaiḥпосланцами Ямы
महा-बलैःmahā-balaiḥвесьма сильными
तामिस्रेtāmisreв Тамисру
पात्यतेpātyateввергается
तावत् यावत्tāvat yāvatна столько
वर्ष-सहस्रकम्varṣa-sahasrakamтысячу лет
तत्रtatraтам
ताडनम्tāḍanamизбиение
उद्धताःuddhatāḥсвирепые
कुर्वन्तिkurvantiтворят
यम-किङ्कराःyama-kiṅkarāḥслуги Ямы
पाप-भोगेनpāpa-bhogenaвкушением греха
सन्तप्तःsantaptaḥизмученный
ततःtataḥзатем
योनिम्yonimв лоно
सौकरीम्saukarīmсвиное
भुक्त्वाbhuktvāвкусив
महा-दुःखम्mahā-duḥkhamвеликое страдание
मानुषत्वम्mānuṣatvamчеловеческого состояния
गमिष्यतिgamiṣyatiдостигнет
रोग-आदि-चिह्नितम्roga-ādi-cihnitamотмеченного болезнями и прочим
दुर्यशःduryaśaḥдурную славу
ज्ञापकम्jñāpakamвыдающую
स्वकम्svakamсвоё
भूत-द्रोहम्bhūta-drohamвражду к существам
विधायvidhāyaтворя
एवevaже
केवलम्kevalamтолько
स्व-कुटुम्बकम्sva-kuṭumbakamсвою семью
पुष्णातिpuṣṇātiпитает
पाप-निरतःpāpa-nirataḥпривязанный к греху
सःsaḥон
अन्ध-तामिस्रकेandha-tāmisrakeв Андхатамисру
पतेत्patetпадает
येyeкоторые
नराःnarāḥлюди
इहihaздесь
जन्तूनाम्jantūnāmсуществ
वधम्vadhamубиение
कुर्वन्तिkurvantiтворят
मृषाmṛṣāнапрасно
तेteони
रौरवेrauraveв Раураву
निपात्यन्तेnipātyanteввергаются
भिद्यन्तेbhidyanteтерзаются
रुरुभीrurubhīруру
रुषाruṣāс яростью
यःyaḥкто
स्व-उदर-अर्थेsva-udara-artheради своего чрева
भूतानाम्bhūtānāmсуществ
वधम्vadhamубиение
आचरतिācaratiсовершает
स्फुटम्sphuṭamявно
महा-रौरव-संज्ञेmahā-raurava-saṃjñeв именуемый Махараурава
पात्यतेpātyateввергается
यम-आज्ञयाyama-ājñayāпо повелению Ямы
निजम्nijamсвоего
जनकम्janakamродителя
ब्राह्मणम्brāhmaṇamбрахмана
द्वेष्टिdveṣṭiненавидит
पाप-कृत्pāpa-kṛtтворящий грех
काल-सूत्रेkāla-sūtreв Каласутру
महा-दुष्टेmahā-duṣṭeвесьма злую
योजन-अयुत-विस्तृतेyojana-ayuta-vistṛteпростирающуюся на десять тысяч йоджан
यावन्तिyāvantiсколько
पशु-रोमाणिpaśu-romāṇiволос на скоте
गवाम्gavāmкоров
द्वेषम्dveṣamненависть
करोतिkarotiтворит
सःsaḥон
तावत्tāvatстолько
वर्ष-सहस्राणिvarṣa-sahasrāṇiтысяч лет
पच्यतेpacyateварится
यम-किङ्करैःyama-kiṅkaraiḥслугами Ямы
यःyaḥкто
भूमौbhūmauна земле
भू-पतिःbhū-patiḥвладыкою земли
भूत्वाbhūtvāстав
दण्ड-अयोग्यम्daṇḍa-ayogyamне заслуживающего кары
दण्डयेत्daṇḍayetкарает
ब्राह्मणस्य अपिbrāhmaṇasya apiи брахмана
देह-खण्डम्deha-khaṇḍamрасчленение тела
लोलुपःlolupaḥалчный
अनुवाद

«Услышав так сказанное мудрецом, губитель вражеских героев ощутил в сердце изумление и сказал Шаунаке: „Непроглядна весть о деянии, которою носивший имя Саттвика, хотя и достигший небес, великим деянием обращён был в ракшаса. О владыка, скажи, о великий риши: какова участь от деяния, каким созреванием деяния каков бывает ад?“ — „Блажен ты, о лучший из Рагхавов, что эта твоя мысль благая: хотя и знающий, ты говоришь ради блага людей, о [царь]. Поведаю я различные участи разнообразных деяний; слушай их, о великий царь, — услышав что, обретают освобождение. Кто чужое достояние, чужое дитя и чужую жену берёт насилием, с мыслью о наслаждении, злоумный, — тот, связанный петлёй Времени весьма сильными посланцами Ямы, ввергается в Тамисру на тысячу лет. Там свирепые слуги Ямы творят избиение; измученный вкушением греха, затем [идёт он] в свиное лоно. Вкусив там великое страдание, достигнет он человеческого состояния — отмеченного болезнями и прочим, выдающего свою дурную славу. Творя вражду к существам, кто питает только свою семью, привязанный к греху, — тот падает в Андхатамисру. Которые люди здесь напрасно творят убиение существ — те ввергаются в Раураву и с яростью терзаются [зверями] руру. Кто явно совершает убиение существ ради своего чрева — тот по повелению Ямы ввергается в именуемый Махараурава. Кто, творящий грех, ненавидит своего родителя и брахмана — [тот идёт] в весьма злую Каласутру, простирающуюся на десять тысяч йоджан. Сколько волос на скоте — столько тысяч лет варится слугами Ямы тот, кто творит ненависть к коровам. Кто, став владыкой земли, карает не заслуживающего кары и, алчный, [творит] расчленение тела даже брахмана…»

संस्करण

8b4d1fa179ed · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:47 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से