पद्मपुराण
The Glory of Tulasī and Aśvattha, and the Tale of the Pretas5.97.32-44
3206 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.97.32-44
देवनागरी

एषा वाराहकल्पादितिथिराद्या महाफला । पुरा नारायणेनास्यां दितिजौ द्वाविमौ हतौ
हिरण्याक्षमधू विप्र पृथिवी च समुद्धृता । त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यामयं विभुः
क्रमादेतत्त्रयं चक्रे शुक्लेऽस्मिन्मासि माधवे । ततः प्रभृति विप्रेन्द्र विशेषादेव पूर्णिमा
कल्पादिः पावना ख्याता कर्मणः कल्पसाक्षिणी । येन स्नातं न वैशाखे प्रातर्नियमशालिना
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां विशेषतः
अपि सम्यग्विधानेन नारी वा पुरुषोऽपि च । प्रातः स्नातः सनियमः सर्वपापैः प्रमुच्यते
स्नानदानार्चनश्राद्धक्रियापुण्यादिवर्जिता । यस्यातीता च वैशाखी स नूनं निरयालयः
न वेदेन समं शास्त्रं न तीर्थं गङ्गया समम् । न दानं जलगोतुल्यं न वैशाखी समा तिथिः
जलधेनुञ्च यो दद्याद्वैशाख्यां विष्णुतत्परः । त्रयाणामपि देवानां चतुर्थोऽयं विशेषतः
मातृहा पितृहा चैव भ्रूणहा गुरुतल्पगः । जलधेनुं समालोक्य मुच्यते सर्वपातकैः
दशपूर्वान्परान्वंश्यान्नरकात्तारयन्ति ते । जलधेनुं प्रयच्छन्ति वैशाख्यां विधिनात्र ये
शर्कराफलताम्बूलमुपानत्करपत्रिकाः । प्रयच्छन्ति द्विजाग्र्येभ्यो धन्यास्ते चात्र कीर्तिताः
मणिकोदककुम्भांश्च पक्वान्नं हैमदक्षिणाम् । यः प्रयच्छति वैशाख्यां सोऽश्वमेधफलं लभेत्

लिप्यंतरण (IAST)

eṣā vārāhakalpāditithirādyā mahāphalā | purā nārāyaṇenāsyāṃ ditijau dvāvimau hatau
hiraṇyākṣamadhū vipra pṛthivī ca samuddhṛtā | trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ paurṇamāsyāmayaṃ vibhuḥ
kramādetattrayaṃ cakre śukle'sminmāsi mādhave | tataḥ prabhṛti viprendra viśeṣādeva pūrṇimā
kalpādiḥ pāvanā khyātā karmaṇaḥ kalpasākṣiṇī | yena snātaṃ na vaiśākhe prātarniyamaśālinā
trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ
api samyagvidhānena nārī vā puruṣo'pi ca | prātaḥ snātaḥ saniyamaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
snānadānārcanaśrāddhakriyāpuṇyādivarjitā | yasyātītā ca vaiśākhī sa nūnaṃ nirayālayaḥ
na vedena samaṃ śāstraṃ na tīrthaṃ gaṅgayā samam | na dānaṃ jalagotulyaṃ na vaiśākhī samā tithiḥ
jaladhenuñca yo dadyādvaiśākhyāṃ viṣṇutatparaḥ | trayāṇāmapi devānāṃ caturtho'yaṃ viśeṣataḥ
mātṛhā pitṛhā caiva bhrūṇahā gurutalpagaḥ | jaladhenuṃ samālokya mucyate sarvapātakaiḥ
daśapūrvānparānvaṃśyānnarakāttārayanti te | jaladhenuṃ prayacchanti vaiśākhyāṃ vidhinātra ye
śarkarāphalatāmbūlamupānatkarapatrikāḥ | prayacchanti dvijāgryebhyo dhanyāste cātra kīrtitāḥ
maṇikodakakumbhāṃśca pakvānnaṃ haimadakṣiṇām | yaḥ prayacchati vaiśākhyāṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एषा-वाराह-कल्प-आदिeṣā-vārāha-kalpa-ādiэто начала Варахи-кальпы
तिथिः-आद्या-महा-फलाtithiḥ-ādyā-mahā-phalāдень изначальный, великоплодный
पुरा-नारायणेन-अस्याम्purā-nārāyaṇena-asyāmнекогда Нараяною в него
दितिजौ-द्वौ-इमौ-हतौditijau-dvau-imau-hatauэти два сына Дити убиты
हिरण्याक्ष-मधू-विप्रhiraṇyākṣa-madhū-vipraХираньякша и Мадху, о брахман
पृथिवी-च-समुद्धृताpṛthivī-ca-samuddhṛtāи земля поднята
त्रयोदश्याम्-चतुर्दश्याम्trayodaśyām-caturdaśyāmв тринадцатый, в четырнадцатый
पौर्णमास्याम्-अयम्-विभुःpaurṇamāsyām-ayam-vibhuḥв полнолуние этот Всесильный
क्रमात्-एतत्-त्रयम्-चक्रेkramāt-etat-trayam-cakreпо порядку эти три совершил
शुक्ले-अस्मिन्-मासि-माधवेśukle-asmin-māsi-mādhaveв светлую половину этого месяца мадхавы
ततः-प्रभृति-विप्र-इन्द्रtataḥ-prabhṛti-vipra-indraс той поры, о владыка брахманов
विशेषात्-एव-पूर्णिमाviśeṣāt-eva-pūrṇimāособенно полнолуние
कल्प-आदिः-पावना-ख्याताkalpa-ādiḥ-pāvanā-khyātāначало кальпы, названо очистительным
कर्मणः-कल्प-साक्षिणीkarmaṇaḥ-kalpa-sākṣiṇīсвидетельница кальпы для деяния
येन-स्नातम्-न-वैशाखेyena-snātam-na-vaiśākheкем не омыто в вайшакхе
प्रातः-नियम-शालिनाprātaḥ-niyama-śālināпоутру, соблюдающим обет
त्रयोदश्याम्-चतुर्दश्याम्trayodaśyām-caturdaśyāmв тринадцатый, в четырнадцатый
पौर्णमास्याम्-विशेषतःpaurṇamāsyām-viśeṣataḥв полнолуние особо
अपि-सम्यक्-विधानेनapi-samyak-vidhānenaи как должно, по уставу
नारी-वा-पुरुषः-अपि-चnārī-vā-puruṣaḥ-api-caженщина или мужчина
प्रातः-स्नातः-स-नियमःprātaḥ-snātaḥ-sa-niyamaḥомывшийся поутру, с обетом
सर्व-पापैः-प्रमुच्यतेsarva-pāpaiḥ-pramucyateот всех грехов освобождается
स्नान-दान-अर्चन-श्राद्धsnāna-dāna-arcana-śrāddhaомовения, дара, поклонения, поминовения
क्रिया-पुण्य-आदि-वर्जिताkriyā-puṇya-ādi-varjitāобрядов, заслуг и прочего лишённая
यस्य-अतीता-च-वैशाखीyasya-atītā-ca-vaiśākhīу кого прошла вайшакхи
सः-नूनम्-निरय-आलयःsaḥ-nūnam-niraya-ālayaḥтот воистину обитатель ада
न-वेदेन-समम्-शास्त्रम्na-vedena-samam-śāstramнет писания, равного Веде
न-तीर्थम्-गङ्गया-समम्na-tīrtham-gaṅgayā-samamнет тиртхи, равной Ганге
न-दानम्-जल-गो-तुल्यम्na-dānam-jala-go-tulyamнет дара, равного воде и корове
न-वैशाखी-समा-तिथिःna-vaiśākhī-samā-tithiḥнет дня, равного вайшакхи
जल-धेनुम्-च-यः-दद्यात्jala-dhenum-ca-yaḥ-dadyātи кто подаст водяную корову
वैशाख्याम्-विष्णु-तत्परःvaiśākhyām-viṣṇu-tatparaḥв вайшакхи, преданный Вишну
त्रयाणाम्-अपि-देवानाम्trayāṇām-api-devānāmи трёх богов
चतुर्थः-अयम्-विशेषतःcaturthaḥ-ayam-viśeṣataḥон четвёртый, особо
मातृ-हा-पितृ-हा-च-एवmātṛ-hā-pitṛ-hā-ca-evaубийца матери и убийца отца
भ्रूण-हा-गुरु-तल्प-गःbhrūṇa-hā-guru-talpa-gaḥгубитель зародыша, взошедший на ложе учителя
जल-धेनुम्-समालोक्यjala-dhenum-samālokyaувидев водяную корову
मुच्यते-सर्व-पातकैःmucyate-sarva-pātakaiḥосвобождается от всех грехов
दश-पूर्वान्-परान्-वंश्यान्daśa-pūrvān-parān-vaṃśyānдесять прежних и последующих родичей
नरकात्-तारयन्ति-तेnarakāt-tārayanti-teиз ада переправляют они
जल-धेनुम्-प्रयच्छन्तिjala-dhenum-prayacchantiводяную корову подают
वैशाख्याम्-विधिना-अत्र-येvaiśākhyām-vidhinā-atra-yeв вайшакхи по уставу здесь кто
शर्करा-फल-ताम्बूलम्śarkarā-phala-tāmbūlamсахар, плоды, бетель
उपानत्-कर-पत्रिकाःupānat-kara-patrikāḥобувь, опахала для рук
प्रयच्छन्ति-द्विज-अग्र्येभ्यःprayacchanti-dvija-agryebhyaḥподают лучшим из дваждырождённых
धन्याः-ते-च-अत्र-कीर्तिताःdhanyāḥ-te-ca-atra-kīrtitāḥсчастливыми они здесь возглашены
मणिक-उदक-कुम्भान्-चmaṇika-udaka-kumbhān-caкувшины и сосуды с водою
पक्व-अन्नम्-हैम-दक्षिणाम्pakva-annam-haima-dakṣiṇāmварёную пищу, золотую дакшину
यः-प्रयच्छति-वैशाख्याम्yaḥ-prayacchati-vaiśākhyāmкто подаёт в вайшакхи
सः-अश्वमेध-फलम्-लभेत्saḥ-aśvamedha-phalam-labhetтот обретёт плод ашвамедхи
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
अनुवाद

«„Это изначальный день начала Варахи-кальпы, великоплодный: некогда в него Нараяною убиты эти два сына Дити — Хираньякша и Мадху, о брахман, — и земля поднята. В тринадцатый, четырнадцатый и в полнолуние этот Всесильный по порядку совершил эти три — в светлую половину этого месяца мадхавы; с той поры, о владыка брахманов, особенно полнолуние — начало кальпы, названо очистительным, свидетельница кальпы для деяния. Кем не омыто в вайшакхе поутру, соблюдающим обет, в тринадцатый, четырнадцатый и особо в полнолуние; и как должно, по уставу, женщина или мужчина, омывшийся поутру с обетом, — от всех грехов освобождается. У кого прошла вайшакхи, лишённая омовения, дара, поклонения, поминовения, обрядов и заслуг, — тот воистину обитатель ада. Нет писания, равного Веде; нет тиртхи, равной Ганге; нет дара, равного воде и корове; нет дня, равного вайшакхи. И кто подаст водяную корову в вайшакхи, преданный Вишну, — он четвёртый и трёх богов, особо. Убийца матери и убийца отца, губитель зародыша, взошедший на ложе учителя, — увидев водяную корову, освобождается от всех грехов. Десять прежних и последующих родичей из ада переправляют те, кто подаёт водяную корову в вайшакхи по уставу здесь. Кто подаёт лучшим из дваждырождённых сахар, плоды, бетель, обувь и опахала, — счастливыми они здесь возглашены. Кто подаёт в вайшакхи кувшины и сосуды с водою, варёную пищу и золотую дакшину, — тот обретёт плод ашвамедхи“.»

संस्करण

6a883a504e24 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से