पद्मपुराण
King Mahīratha's Vow of Mādhava5.99.31-38
3225 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.99.31-38
देवनागरी

स कारितस्तेन विशुद्धभावो राजापि चक्रे विधिवत्तदानीम् । श्रीमाधवे मासि विधानमीड्यं ततो यथाकर्णितमादरेण
प्रातः स्नानं च पाद्यं च अर्घ्यं च हरिपूजनम् । नैवेद्यं भक्तिभावेन चकार स नृपोत्तमः
दाने यथा नियमपालनमादरेण वैशाखमासि विदधाति विधानमेवम् । यो भक्तितोऽन्वहमसौ प्रतिवर्षमेवं कृत्वा प्रयाति हरिधाम महीसुराग्र्यः
अथेतरेषु मासेषु कामिनीकुचकेलिवान् । भोगैकलालसो भूपो भवत्येवं यथारुचि
न धर्मनियमं राजकार्येषु न विचारणम् । करोति कामवशगो हित्वा मासं समाधवम्
महतामपि विप्राग्र्य दुर्निवार्यो मनोभवः । शरीरसहजो नूनमनादिर्वासनाक्रमः
केशकज्जलशालिन्यो दुःस्पर्शालोचनप्रियाः । यस्मादग्निशिखा नार्यो दहन्ति तृणवन्नरम्
घोरः शत्रुः शरीरस्थः पुंसां कामो यथोचितम् । मोहधूममयः पापो न केषामान्ध्यकारकः

लिप्यंतरण (IAST)

sa kāritastena viśuddhabhāvo rājāpi cakre vidhivattadānīm | śrīmādhave māsi vidhānamīḍyaṃ tato yathākarṇitamādareṇa
prātaḥ snānaṃ ca pādyaṃ ca arghyaṃ ca haripūjanam | naivedyaṃ bhaktibhāvena cakāra sa nṛpottamaḥ
dāne yathā niyamapālanamādareṇa vaiśākhamāsi vidadhāti vidhānamevam | yo bhaktito'nvahamasau prativarṣamevaṃ kṛtvā prayāti haridhāma mahīsurāgryaḥ
athetareṣu māseṣu kāminīkucakelivān | bhogaikalālaso bhūpo bhavatyevaṃ yathāruci
na dharmaniyamaṃ rājakāryeṣu na vicāraṇam | karoti kāmavaśago hitvā māsaṃ samādhavam
mahatāmapi viprāgrya durnivāryo manobhavaḥ | śarīrasahajo nūnamanādirvāsanākramaḥ
keśakajjalaśālinyo duḥsparśālocanapriyāḥ | yasmādagniśikhā nāryo dahanti tṛṇavannaram
ghoraḥ śatruḥ śarīrasthaḥ puṃsāṃ kāmo yathocitam | mohadhūmamayaḥ pāpo na keṣāmāndhyakārakaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सः-कारितः-तेन-विशुद्धsaḥ-kāritaḥ-tena-viśuddhaон, понуждённый им, вполне чистый
भावः-राजा-अपि-चक्रेbhāvaḥ-rājā-api-cakreчувством, царь и совершил
विधि-वत्-तदानीम्vidhi-vat-tadānīmпо уставу тогда
श्री-माधवे-मासि-विधानम्śrī-mādhave-māsi-vidhānamв месяце Шри-Мадхавы обряд
ईड्यम्-ततः-यथा-आकर्णितम्īḍyam-tataḥ-yathā-ākarṇitamдостохвальный, затем как услышано
आदरेण-प्रातः-स्नानम्-चādareṇa-prātaḥ-snānam-caс усердием; и утреннее омовение
पाद्यम्-च-अर्घ्यम्-चpādyam-ca-arghyam-caи воду для стоп, и почётную воду
हरि-पूजनम्-नैवेद्यम्hari-pūjanam-naivedyamпоклонение Хари, подношение снеди
भक्ति-भावेन-चकारbhakti-bhāvena-cakāraс чувством преданности совершил
सः-नृप-उत्तमः-दानेsaḥ-nṛpa-uttamaḥ-dāneтот лучший из царей; в даре
यथा-नियम-पालनम्yathā-niyama-pālanamкак соблюдение обета
आदरेण-वैशाख-मासिādareṇa-vaiśākha-māsiс усердием в месяце вайшакхе
विदधाति-विधानम्-एवम्vidadhāti-vidhānam-evamисполняет обряд так
यः-भक्तितः-अन्वहम्-असौyaḥ-bhaktitaḥ-anvaham-asauкто от преданности ежедневно, тот
प्रति-वर्षम्-एवम्-कृत्वाprati-varṣam-evam-kṛtvāкаждый год так совершив
प्रयाति-हरि-धामprayāti-hari-dhāmaидёт в обитель Хари
मही-सुर-अग्र्यः-अथmahī-sura-agryaḥ-athaлучший из земных богов; затем
इतरेषु-मासेषु-कामिनीitareṣu-māseṣu-kāminīв прочие месяцы, с женщинами
कुच-केलि-वान्-भोगkuca-keli-vān-bhogaпредающийся играм на груди, к наслаждению
एक-लालसः-भूपःeka-lālasaḥ-bhūpaḥодному лишь жадный, владыка земли
भवति-एवम्-यथा-रुचिbhavati-evam-yathā-ruciбывает так, по своей охоте
न-धर्म-नियमम्-राजna-dharma-niyamam-rājaни обета дхармы, в царских
कार्येषु-न-विचारणम्kāryeṣu-na-vicāraṇamделах ни рассуждения
करोति-काम-वश-गःkaroti-kāma-vaśa-gaḥне творит, одержимый страстью
हित्वा-मासम्-स-माधवम्hitvā-māsam-sa-mādhavamоставив месяц мадхаву
महताम्-अपि-विप्र-अग्र्यmahatām-api-vipra-agryaи у великих, о первый из брахманов
दुर्निवार्यः-मनः-भवःdurnivāryaḥ-manaḥ-bhavaḥнеодолим Рождённый умом
शरीर-सहजः-नूनम्śarīra-sahajaḥ-nūnamвоистину прирождённый телу
अनादिः-वासना-क्रमःanādiḥ-vāsanā-kramaḥбезначальный порядок наклонностей
केश-कज्जल-शालिन्यःkeśa-kajjala-śālinyaḥблистающие волосами и сурьмою
दुःस्पर्श-आलोचन-प्रियाःduḥsparśa-ālocana-priyāḥопасные на ощупь, милые взору
यस्मात्-अग्नि-शिखाः-नार्यःyasmāt-agni-śikhāḥ-nāryaḥибо женщины — языки пламени
दहन्ति-तृण-वत्-नरम्dahanti-tṛṇa-vat-naramсжигают человека, как солому
घोरः-शत्रुः-शरीर-स्थःghoraḥ-śatruḥ-śarīra-sthaḥстрашный враг, живущий в теле
पुंसाम्-कामः-यथा-उचितम्puṃsām-kāmaḥ-yathā-ucitamу мужей страсть, как подобает
मोह-धूम-मयः-पापःmoha-dhūma-mayaḥ-pāpaḥсостоящий из дыма заблуждения, греховный
न-केषाम्-आन्ध्य-कारकःna-keṣām-āndhya-kārakaḥу кого он не творит слепоты
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
अनुवाद

«Он, понуждённый им, вполне чистый чувством, царь и совершил тогда по уставу в месяце Шри-Мадхавы достохвальный обряд, затем — как услышано, с усердием: утреннее омовение, воду для стоп и почётную воду, поклонение Хари, подношение снеди с чувством преданности совершил тот лучший из царей. Как в даре соблюдение обета, с усердием в месяце вайшакхе исполняет так обряд от преданности ежедневно, — тот, каждый год так совершив, идёт в обитель Хари, лучший из земных богов. Затем в прочие месяцы, предающийся играм с женщинами, жадный к одному лишь наслаждению, владыка земли бывает таков по своей охоте: ни обета дхармы, ни рассуждения в царских делах не творит он, одержимый страстью, оставив месяц мадхаву. И у великих, о первый из брахманов, неодолим Рождённый умом — воистину прирождённый телу, безначальный порядок наклонностей. Блистающие волосами и сурьмою, опасные на ощупь, милые взору, — ибо женщины суть языки пламени, сжигают человека, как солому. Страшный враг, живущий в теле у мужей, страсть, как подобает, состоящий из дыма заблуждения, греховный, — у кого он не творит слепоты?»

संस्करण

5bb867b894b0 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से