पद्मपुराण
King Mahīratha's Gift of Merit5.101.18-26
3234 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.101.18-26
देवनागरी

वैशाखे मासि पूर्णायां स्नानदानादिकं त्वया । यत्तीर्थे विहितं वीर सर्वाधविनिषूदनम्
तदेभ्यो देहि विधिवत्कृत्वा साक्ष्ये हरिं प्रभुम् । त्रिवाचिकं च निरयाद्येनामी स्वर्गमाप्नुयुः
कपोतार्थं स्वमांसानि कारुण्येन पुरा शिबिः । दत्त्वा दयानिधिः स्वर्गे राजते कीर्तिवारिधिः
दधीचिरपि राजर्षिर्दत्त्वास्थिचयमात्मनः । त्रैलोक्यकौमुदीं कीर्तिं लब्धवान्स्वर्गमक्षयम्
सहस्रजिच्च राजर्षिः प्राणानिष्टान्महायशाः । ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान्
न स्वर्गे नापवर्गेऽपि वा तत्सुखं लभते नरः । यदार्तजन्तुनिर्वाणदानोत्थमिति नो मतिः
सर्वेषु दातृजातेषु पुराजातोऽसि भूपते । कर्मणानेन सङ्ख्यासु धुरि धैर्यं नियोज्य च
दृष्ट्वा तव धियं धर्मे दयादानं सुनिश्चलम् । अस्माभिरपि तूत्साहः क्रियते धर्मवादिभिः
यदि ते रोचते राजन्नविलम्बतया ततः । तदेभ्यो देहि तत्पुण्यं यातनादुःखदाहकम्

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśākhe māsi pūrṇāyāṃ snānadānādikaṃ tvayā | yattīrthe vihitaṃ vīra sarvādhaviniṣūdanam
tadebhyo dehi vidhivatkṛtvā sākṣye hariṃ prabhum | trivācikaṃ ca nirayādyenāmī svargamāpnuyuḥ
kapotārthaṃ svamāṃsāni kāruṇyena purā śibiḥ | dattvā dayānidhiḥ svarge rājate kīrtivāridhiḥ
dadhīcirapi rājarṣirdattvāsthicayamātmanaḥ | trailokyakaumudīṃ kīrtiṃ labdhavānsvargamakṣayam
sahasrajicca rājarṣiḥ prāṇāniṣṭānmahāyaśāḥ | brāhmaṇārthe parityajya gato lokānanuttamān
na svarge nāpavarge'pi vā tatsukhaṃ labhate naraḥ | yadārtajantunirvāṇadānotthamiti no matiḥ
sarveṣu dātṛjāteṣu purājāto'si bhūpate | karmaṇānena saṅkhyāsu dhuri dhairyaṃ niyojya ca
dṛṣṭvā tava dhiyaṃ dharme dayādānaṃ suniścalam | asmābhirapi tūtsāhaḥ kriyate dharmavādibhiḥ
yadi te rocate rājannavilambatayā tataḥ | tadebhyo dehi tatpuṇyaṃ yātanāduḥkhadāhakam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशाखे-मासि-पूर्णायाम्vaiśākhe-māsi-pūrṇāyāmв месяце вайшакхе, в полнолуние
स्नान-दान-आदिकम्-त्वयाsnāna-dāna-ādikam-tvayāомовение, дар и прочее тобою
यत्-तीर्थे-विहितम्-वीरyat-tīrthe-vihitam-vīraчто в тиртхе совершено, о герой
सर्व-अघ-विनिषूदनम्sarva-agha-viniṣūdanamуничтожающее всякий грех
तत्-एभ्यः-देहि-विधि-वत्tat-ebhyaḥ-dehi-vidhi-vatто им отдай по уставу
कृत्वा-साक्ष्ये-हरिम्-प्रभुम्kṛtvā-sākṣye-harim-prabhumсделав свидетелем владыку Хари
त्रि-वाचिकम्-च-निरयात्tri-vācikam-ca-nirayātи троекратным словом из ада
येन-अमी-स्वर्गम्-आप्नुयुःyena-amī-svargam-āpnuyuḥкоторым они неба да достигнут
कपोत-अर्थम्-स्व-मांसानिkapota-artham-sva-māṃsāniради голубя своё мясо
कारुण्येन-पुरा-शिबिःkāruṇyena-purā-śibiḥиз сострадания некогда Шиби
दत्त्वा-दया-निधिः-स्वर्गेdattvā-dayā-nidhiḥ-svargeдав, сокровищница милости, на небе
राजते-कीर्ति-वारिधिःrājate-kīrti-vāridhiḥсияет, океан славы
दधीचिः-अपि-राज-ऋषिःdadhīciḥ-api-rāja-ṛṣiḥи Дадхичи, царственный провидец
दत्त्वा-अस्थि-चयम्-आत्मनःdattvā-asthi-cayam-ātmanaḥотдав груду своих костей
त्रैलोक्य-कौमुदीम्-कीर्तिम्trailokya-kaumudīm-kīrtimславу, лунный свет трёх миров
लब्धवान्-स्वर्गम्-अक्षयम्labdhavān-svargam-akṣayamобрёл и нетленное небо
सहस्रजित्-च-राज-ऋषिःsahasrajit-ca-rāja-ṛṣiḥи Сахасраджит, царственный провидец
प्राणान्-इष्टान्-महा-यशाःprāṇān-iṣṭān-mahā-yaśāḥдыхания, любезные, многославный
ब्राह्मण-अर्थे-परित्यज्यbrāhmaṇa-arthe-parityajyaради брахмана оставив
गतः-लोकान्-अनुत्तमान्gataḥ-lokān-anuttamānушёл в непревзойдённые миры
न-स्वर्गे-न-अपवर्गे-अपिna-svarge-na-apavarge-apiни на небе, ни в освобождении
वा-तत्-सुखम्-लभते-नरःvā-tat-sukham-labhate-naraḥне обретает человек того счастья
यत्-आर्त-जन्तु-निर्वाणyat-ārta-jantu-nirvāṇaкакое от угасания муки страждущего
दान-उत्थम्-इति-नः-मतिःdāna-uttham-iti-naḥ-matiḥдарения восстаёт — таково наше мнение
सर्वेषु-दातृ-जातेषुsarveṣu-dātṛ-jāteṣuсреди всех родов подателей
पुरा-जातः-असि-भू-पतेpurā-jātaḥ-asi-bhū-pateты рождён впереди, о владыка земли
कर्मणा-अनेन-सङ्ख्यासुkarmaṇā-anena-saṅkhyāsuэтим деянием, в перечислениях
धुरि-धैर्यम्-नियोज्य-चdhuri-dhairyam-niyojya-caво главе, приложив твёрдость
दृष्ट्वा-तव-धियम्-धर्मेdṛṣṭvā-tava-dhiyam-dharmeвидя твою мысль в дхарме
दया-दानम्-सु-निश्चलम्dayā-dānam-su-niścalamмилосердный дар, вполне непоколебимый
अस्माभिः-अपि-तु-उत्साहःasmābhiḥ-api-tu-utsāhaḥи нами же воодушевление
क्रियते-धर्म-वादिभिःkriyate-dharma-vādibhiḥтворится, говорящими о дхарме
यदि-ते-रोचते-राजन्yadi-te-rocate-rājanесли тебе угодно, о царь
अविलम्बतया-ततःavilambatayā-tataḥбез промедления затем
तत्-एभ्यः-देहि-तत्-पुण्यम्tat-ebhyaḥ-dehi-tat-puṇyamто им отдай ту заслугу
यातना-दुःख-दाहकम्yātanā-duḥkha-dāhakamсжигающую страдание мучения
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अनुवाद

«„В месяце вайшакхе, в полнолуние, что тобою совершено в тиртхе — омовение, дар и прочее, уничтожающее всякий грех, — то им отдай по уставу, сделав свидетелем владыку Хари, и троекратным словом, которым они из ада неба да достигнут. Некогда Шиби, дав из сострадания ради голубя своё мясо, сокровищница милости, сияет на небе, океан славы. И Дадхичи, царственный провидец, отдав груду своих костей, обрёл славу — лунный свет трёх миров — и нетленное небо. И Сахасраджит, царственный провидец, многославный, оставив ради брахмана любезные дыхания, ушёл в непревзойдённые миры. Ни на небе, ни в освобождении не обретает человек того счастья, какое восстаёт от дарения, угашающего муку страждущего, — таково наше мнение. Среди всех родов подателей ты рождён впереди, о владыка земли, этим деянием, в перечислениях — во главе, приложив твёрдость. Видя твою мысль в дхарме, милосердный дар, вполне непоколебимый, и нами, говорящими о дхарме, творится воодушевление. Если тебе угодно, о царь, то без промедления отдай им ту заслугу, сжигающую страдание мучения“.»

संस्करण

63dc930fdede · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से