पद्मपुराण
King Mahīratha's Gift of Merit5.101.1-8
3232 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.101.1-8

यम उवाच

देवनागरी

ततस्तु करुणावार्धिस्तेषां शोकेन पीडितः । भूपतिः श्रीहरेर्दूतान्विनयेनाह वाडव
ऐश्वर्यस्याभिजात्यस्य गुणानां सुकृतस्य च । सन्तः फलं हि गण्यन्ते यद्दीनपरिरक्षणम्
यद्यस्ति सुकृतं किञ्चिन्मम तेनैव जन्तवः । स्वर्गे गच्छन्तु मुक्तौघाः स्थाने तेषां वसाम्यहम्
एवं भूपवचः श्रुत्वा तस्य सत्यवतो हि ते । ध्यायन्तः सत्यमौदार्यमब्रुवंस्ते वचो नृपम्
अनेन तव कारुण्यकर्मणा वचसा नृप । बभूव वृद्धिर्धर्मस्य सञ्चितस्य विशेषतः
स्नानं दानं जपो होमस्तपो देवार्चनादिकम् । कृतं यन्माधवे मासि तदनन्तफलं विदुः
स्वर्गे यज्वा च दाता च क्रीडते त्रिदशैः सह । वापीषु हेमपद्मासु कल्पवृक्षतलेऽपि च
गीयमानो मुदं याति गीर्वाणरमणीगणैः । जलान्नदानतो लोकं लभते वारुणं शुभम्

लिप्यंतरण (IAST)

tatastu karuṇāvārdhisteṣāṃ śokena pīḍitaḥ | bhūpatiḥ śrīharerdūtānvinayenāha vāḍava
aiśvaryasyābhijātyasya guṇānāṃ sukṛtasya ca | santaḥ phalaṃ hi gaṇyante yaddīnaparirakṣaṇam
yadyasti sukṛtaṃ kiñcinmama tenaiva jantavaḥ | svarge gacchantu muktaughāḥ sthāne teṣāṃ vasāmyaham
evaṃ bhūpavacaḥ śrutvā tasya satyavato hi te | dhyāyantaḥ satyamaudāryamabruvaṃste vaco nṛpam
anena tava kāruṇyakarmaṇā vacasā nṛpa | babhūva vṛddhirdharmasya sañcitasya viśeṣataḥ
snānaṃ dānaṃ japo homastapo devārcanādikam | kṛtaṃ yanmādhave māsi tadanantaphalaṃ viduḥ
svarge yajvā ca dātā ca krīḍate tridaśaiḥ saha | vāpīṣu hemapadmāsu kalpavṛkṣatale'pi ca
gīyamāno mudaṃ yāti gīrvāṇaramaṇīgaṇaiḥ | jalānnadānato lokaṃ labhate vāruṇaṃ śubham

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः-तु-करुणा-वार्धिःtataḥ-tu-karuṇā-vārdhiḥи затем океан сострадания
तेषाम्-शोकेन-पीडितःteṣām-śokena-pīḍitaḥих горем терзаемый
भू-पतिः-श्री-हरेः-दूतान्bhū-patiḥ-śrī-hareḥ-dūtānвладыка земли посланцам Шри-Хари
विनयेन-आह-वाडवvinayena-āha-vāḍavaсо смирением сказал, о брахман
ऐश्वर्यस्य-आभिजात्यस्यaiśvaryasya-ābhijātyasyaвладычества, благородства
गुणानाम्-सुकृतस्य-चguṇānām-sukṛtasya-caдостоинств и доброго дела
सन्तः-फलम्-हि-गण्यन्तेsantaḥ-phalam-hi-gaṇyanteправедные плодом почитают
यत्-दीन-परिरक्षणम्yat-dīna-parirakṣaṇamто, что есть охрана обездоленных
यदि-अस्ति-सुकृतम्-किञ्चित्yadi-asti-sukṛtam-kiñcitесли есть какое-нибудь доброе дело
मम-तेन-एव-जन्तवःmama-tena-eva-jantavaḥу меня, им самым существа
स्वर्गे-गच्छन्तु-मुक्त-ओघाःsvarge-gacchantu-mukta-oghāḥна небо да идут, толпою освобождённые
स्थाने-तेषाम्-वसामि-अहम्sthāne-teṣām-vasāmi-ahamна их месте буду жить я
एवम्-भूप-वचः-श्रुत्वाevam-bhūpa-vacaḥ-śrutvāуслышав такое слово владыки земли
तस्य-सत्य-वतः-हि-तेtasya-satya-vataḥ-hi-teего, правдивого, они
ध्यायन्तः-सत्यम्-औदार्यम्dhyāyantaḥ-satyam-audāryamпомышляя об истинном великодушии
अब्रुवन्-ते-वचः-नृपम्abruvan-te-vacaḥ-nṛpamсказали ему, царю, речь
अनेन-तव-कारुण्य-कर्मणाanena-tava-kāruṇya-karmaṇāэтим твоим делом сострадания
वचसा-नृप-बभूवvacasā-nṛpa-babhūvaи словом, о царь, произошло
वृद्धिः-धर्मस्य-सञ्चितस्यvṛddhiḥ-dharmasya-sañcitasyaприращение накопленной дхармы
विशेषतः-स्नानम्-दानम्viśeṣataḥ-snānam-dānamособо; омовение, дар
जपः-होमः-तपः-देवjapaḥ-homaḥ-tapaḥ-devaповторение, возлияние, подвиг, богам
अर्चन-आदिकम्-कृतम्-यत्arcana-ādikam-kṛtam-yatпоклонение и прочее, что совершено
माधवे-मासि-तत्-अनन्तmādhave-māsi-tat-anantaв месяце мадхаве, то бесконечным
फलम्-विदुः-स्वर्गे-यज्वाphalam-viduḥ-svarge-yajvāплодом знают; на небе жертвователь
च-दाता-च-क्रीडतेca-dātā-ca-krīḍateи податель играет
त्रिदशैः-सह-वापीषुtridaśaiḥ-saha-vāpīṣuвместе с богами в прудах
हेम-पद्मासु-कल्प-वृक्षhema-padmāsu-kalpa-vṛkṣaс золотыми лотосами, древа желаний
तले-अपि-च-गीयमानःtale-api-ca-gīyamānaḥи под сенью, воспеваемый
मुदम्-याति-गीर्वाणmudam-yāti-gīrvāṇaрадости достигает, богов
रमणी-गणैः-जल-अन्नramaṇī-gaṇaiḥ-jala-annaсонмами красавиц; воды и пищи
दानतः-लोकम्-लभतेdānataḥ-lokam-labhateот дарения мира достигает
वारुणम्-शुभम्vāruṇam-śubhamВаруны, благого
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
अनुवाद

«И затем океан сострадания, терзаемый их горем, владыка земли со смирением сказал посланцам Шри-Хари, о брахман: „Плодом владычества, благородства, достоинств и доброго дела праведные почитают то, что есть охрана обездоленных. Если есть у меня какое-нибудь доброе дело — им самым да идут эти существа на небо, толпою освобождённые, а на их месте буду жить я“. Услышав такое слово владыки земли, правдивого, они, помышляя об истинном великодушии, сказали царю речь: „Этим твоим делом сострадания и словом произошло особое приращение накопленной дхармы. Омовение, дар, повторение, возлияние, подвиг, поклонение богам и прочее, что совершено в месяце мадхаве, — то знают бесконечным плодом. На небе жертвователь и податель играют вместе с богами в прудах с золотыми лотосами и под сенью древа желаний; воспеваемый сонмами небесных красавиц, он достигает радости. От дарения воды и пищи достигает он благого мира Варуны“.»

संस्करण

8d9c51eb156e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से