पद्मपुराण
The greatness of Prayāga6.24.12-23
3645 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.24.12-23
देवनागरी

गोघ्नो वापि च चाण्डालो दुष्टो वा दुष्टचेतनः । बालघाती तथाविद्वान्म्रियते तत्र वै यदा
स वै चतुर्भुजो भूत्वा वैकुण्ठे वसते चिरम् । प्रयागे तु नरो यस्तु माघस्नानं करोति च
न तस्य फलसङ्ख्यास्ति शृणु देवर्षिसत्तम । आपो नारा इति प्रोक्ताः सर्वलोकेषु शुश्रुम
तेन नारायणः प्रोक्तः स्नातानां भुक्तिमुक्तिदः । ग्रहाणां च यथा सूर्यो नक्षत्राणां यथा शशी
मासानां हि तथा माघः श्रेष्ठः सर्वेषु कर्मसु । मकरस्थे रवौ माघे प्रातःकाले तथामले
गोष्पदेऽपि जले स्नानं स्वर्गदं पापिनामपि । योगोऽयं दुर्लभो विद्वंस्त्रैलोक्ये सचराचरे
अस्मिन्यो यत्नमापन्नः स्नायादपि दिनत्रयम् । पञ्च वा सप्त वाप्यत्र स्नानं कुर्वन्प्रयागजम्
चन्द्रवद्वर्धते सोऽपि कुले वाडवसत्तम । चराचराश्च ये जीवास्तथैव मनुजादयः
प्रयागं तीर्थमाश्रित्य वैकुण्ठं यान्ति तेऽचिरात् । ये वसिष्ठादयस्तत्र ऋषयः सनकादयः
तेऽपि प्रयागजं तीर्थं सेवन्ते च पुनः पुनः । यत्र विष्णुश्च रुद्रश्च यत्रेन्द्रश्च तथा पुनः
तेऽपि सर्वे वसन्तीह प्रयागे तीर्थसत्तमे । दानं तत्र प्रशंसन्ति नियमांश्च तथैव च
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च पुनर्जन्म न विद्यते

लिप्यंतरण (IAST)

goghno vāpi ca cāṇḍālo duṣṭo vā duṣṭacetanaḥ | bālaghātī tathāvidvānmriyate tatra vai yadā
sa vai caturbhujo bhūtvā vaikuṇṭhe vasate ciram | prayāge tu naro yastu māghasnānaṃ karoti ca
na tasya phalasaṅkhyāsti śṛṇu devarṣisattama | āpo nārā iti proktāḥ sarvalokeṣu śuśruma
tena nārāyaṇaḥ proktaḥ snātānāṃ bhuktimuktidaḥ | grahāṇāṃ ca yathā sūryo nakṣatrāṇāṃ yathā śaśī
māsānāṃ hi tathā māghaḥ śreṣṭhaḥ sarveṣu karmasu | makarasthe ravau māghe prātaḥkāle tathāmale
goṣpade'pi jale snānaṃ svargadaṃ pāpināmapi | yogo'yaṃ durlabho vidvaṃstrailokye sacarācare
asminyo yatnamāpannaḥ snāyādapi dinatrayam | pañca vā sapta vāpyatra snānaṃ kurvanprayāgajam
candravadvardhate so'pi kule vāḍavasattama | carācarāśca ye jīvāstathaiva manujādayaḥ
prayāgaṃ tīrthamāśritya vaikuṇṭhaṃ yānti te'cirāt | ye vasiṣṭhādayastatra ṛṣayaḥ sanakādayaḥ
te'pi prayāgajaṃ tīrthaṃ sevante ca punaḥ punaḥ | yatra viṣṇuśca rudraśca yatrendraśca tathā punaḥ
te'pi sarve vasantīha prayāge tīrthasattame | dānaṃ tatra praśaṃsanti niyamāṃśca tathaiva ca
tatra snātvā ca pītvā ca punarjanma na vidyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गो-घ्नःgo-ghnaḥубийца коровы
वा अपिvā apiили
caи
चाण्डालःcāṇḍālaḥчандала
दुष्टःduṣṭaḥзлодей
दुष्ट-चेतनःduṣṭa-cetanaḥс дурным помыслом
बाल-घातीbāla-ghātīгубитель детей
तथाtathāтакже
अविद्वान्avidvānневежда
म्रियतेmriyateумирает
तत्रtatraтам
वैvaiведь
यदाyadāкогда
सःsaḥон
चतुः-भुजःcatuḥ-bhujaḥчетвероруким
भूत्वाbhūtvāстав
वैकुण्ठेvaikuṇṭheв Вайкунтхе
वसतेvasateобитает
चिरम्ciramдолго
प्रयागेprayāgeв Праяге
तुtuже
नरःnaraḥчеловек
यःyaḥкоторый
माघ-स्नानम्māgha-snānamомовение в магху
करोतिkarotiсовершает
naнет
तस्यtasyaего
फल-सङ्ख्याphala-saṅkhyāсчёта плоду
अस्तिastiесть
शृणुśṛṇuслушай
देव-ऋषि-सत्तमdeva-ṛṣi-sattamaо достойнейший из божественных риши
आपःāpaḥводы
नाराःnārāḥнара
इतिitiтак
प्रोक्ताःproktāḥназваны
सर्व-लोकेषुsarva-lokeṣuво всех мирах
शुश्रुमśuśrumaмы слышали
तेनtenaпотому
नारायणःnārāyaṇaḥНараяна
स्नातानाम्snātānāmомывшимся
भुक्ति-मुक्ति-दःbhukti-mukti-daḥдающий наслаждение и освобождение
ग्रहाणाम्grahāṇāmсреди планет
यथाyathāкак
सूर्यःsūryaḥсолнце
नक्षत्राणाम्nakṣatrāṇāmсреди звёзд
शशीśaśīмесяц
मासानाम्māsānāmсреди месяцев
हिhiведь
माघःmāghaḥмагха
श्रेष्ठःśreṣṭhaḥнаилучший
सर्वेषुsarveṣuво всех
कर्मसुkarmasuделах
मकर-स्थेmakara-stheкогда в Макаре
रवौravauсолнце
माघेmāgheв магху
प्रातः-कालेprātaḥ-kāleв утреннюю пору
अमलेamaleчистую
गोष्पदेgoṣpadeв следе коровьего копыта
अपिapiдаже
जलेjaleв воде
स्नानम्snānamомовение
स्वर्ग-दम्svarga-damдающее небо
पापिनाम्pāpināmдля грешников
योगःyogaḥсочетание
अयम्ayamэто
दुर्लभःdurlabhaḥтруднодостижимо
विद्वन्vidvanо учёный
त्रैलोक्येtrailokyeв трёх мирах
स-चर-अचरेsa-cara-acareс движущимся и неподвижным
अस्मिन्asminв это
यःyaḥкто
यत्नम्yatnamусилие
आपन्नःāpannaḥприложивший
स्नायात्snāyātомоется
दिन-त्रयम्dina-trayamтри дня
पञ्चpañcaпять
वाили
सप्तsaptaсемь
अत्रatraздесь
कुर्वन्kurvanсовершающий
प्रयाग-जम्prayāga-jamпраягское
चन्द्र-वत्candra-vatкак месяц
वर्धतेvardhateвозрастает
कुलेkuleв роду
वाडव-सत्तमvāḍava-sattamaо достойнейший из брахманов
चर-अचराःcara-acarāḥдвижущиеся и неподвижные
येyeкоторые
जीवाःjīvāḥживые
तथा एवtathā evaтакже
मनुज-आदयःmanuja-ādayaḥлюди и прочие
प्रयागम्prayāgamПраягу
तीर्थम्tīrthamсвятыню
आश्रित्यāśrityaприняв прибежищем
वैकुण्ठम्vaikuṇṭhamв Вайкунтху
यान्तिyāntiидут
तेteони
अचिरात्acirātвскоре
वसिष्ठ-आदयःvasiṣṭha-ādayaḥВасиштха и прочие
ऋषयःṛṣayaḥриши
सनक-आदयःsanaka-ādayaḥСанака и прочие
सेवन्तेsevanteчтут
पुनः पुनःpunaḥ punaḥснова и снова
विष्णुःviṣṇuḥВишну
रुद्रःrudraḥРудра
इन्द्रःindraḥИндра
पुनःpunaḥопять
सर्वेsarveвсе
वसन्तिvasantiобитают
इहihaздесь
तीर्थ-सत्तमेtīrtha-sattameв достойнейшей из святынь
दानम्dānamдаяние
प्रशंसन्तिpraśaṃsantiвосхваляют
नियमान्niyamānобеты
स्नात्वाsnātvāомывшись
पीत्वाpītvāиспив
पुनः-जन्मpunaḥ-janmaнового рождения
विद्यतेvidyateбывает
अनुवाद

«Убийца коровы, или чандала, или злодей с дурным помыслом, губитель детей и невежда — когда умирает он там, то, став четвероруким, долго обитает в Вайкунтхе. А кто из людей совершает в Праяге омовение в магху, — плоду его нет счёта, слушай, о достойнейший из божественных риши. Воды названы „нара“ — так мы слышали во всех мирах; потому и Нараяна дающий омывшимся наслаждение и освобождение. Как солнце среди планет и месяц среди звёзд, так среди месяцев магха наилучший во всех делах. Когда солнце в Макаре, в магху, в чистую утреннюю пору, — омовение даже в воде, что в следе коровьего копыта, даёт небо и грешникам. Это сочетание труднодостижимо, о учёный, в трёх мирах с движущимся и неподвижным. Кто, приложив усилие, омоется здесь хоть три дня, или пять, или семь, совершая праягское омовение, — тот возрастает в роду, как месяц, о достойнейший из брахманов. И живые существа, движущиеся и неподвижные, люди и прочие, приняв прибежищем святыню Праягу, вскоре идут в Вайкунтху. Даже Васиштха и прочие риши, Санака и прочие снова и снова чтут ту праягскую святыню; и Вишну, и Рудра, и Индра — все они обитают здесь, в достойнейшей из святынь. Восхваляют там даяние и обеты; и, омывшись там и испив, не бывает нового рождения».

संस्करण

383eecc509ef · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:53 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से