पद्मपुराण
The Glory of the Pakṣavardhinī Vow6.37.1-9
3712 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.37.1-9

नारद उवाच

देवनागरी

कीदृशी स्यान्महादेव पक्षवर्धिनिसंज्ञिका । यया वै कृतया जन्तुर्महापापात्प्रमुच्यते
अमा वा यदि वा पूर्णा सम्पूर्णा जायते यदा । भूत्वा वै नाडिका षष्टिर्वर्तते प्रतिपद्दिने ॥ अश्वमेधायुतैस्तुल्या सा भवेत्पक्षवर्धिनी
पूजाविधिं तु पृच्छामि साम्प्रतं देवसत्तम । यत्कृते तु महादेव महाफलमवाप्नुयात्
पूजाविधिं प्रवक्ष्यामि साम्प्रतं द्विजनन्दन । पूजिते चार्चिते विष्णौ फलं प्राप्नोत्यसंशयम्
येन पूजाविधानेन तुष्टिं प्राप्नोति माधवः । अव्रणं जलपूर्णं च कुम्भं चन्दनचर्चितम्
पञ्चरत्नसमायुक्तं पुष्पमालाभिवेष्टितम् । स्थाप्यं ताम्रमयं पात्रं सगोधूमं घटोपरि
सौवर्णं कारयेद्देवं माससंज्ञाभिनामकम् । पञ्चामृतेन विधिना स्नपनं सुमनोरमम्
कारयेद्देवदेवेश जगन्नाथं जगत्पतिम् । विलेपनं तु कर्त्तव्यं कुङ्कुमागरुचन्दनैः
वस्त्रयुग्मं च दातव्यं छत्रोपानहसंयुतम् । पूजयेद्देवताधीशं कुम्भपात्रोपरि स्थितम्

लिप्यंतरण (IAST)

kīdṛśī syānmahādeva pakṣavardhinisaṃjñikā | yayā vai kṛtayā janturmahāpāpātpramucyate
amā vā yadi vā pūrṇā sampūrṇā jāyate yadā | bhūtvā vai nāḍikā ṣaṣṭirvartate pratipaddine || aśvamedhāyutaistulyā sā bhavetpakṣavardhinī
pūjāvidhiṃ tu pṛcchāmi sāmprataṃ devasattama | yatkṛte tu mahādeva mahāphalamavāpnuyāt
pūjāvidhiṃ pravakṣyāmi sāmprataṃ dvijanandana | pūjite cārcite viṣṇau phalaṃ prāpnotyasaṃśayam
yena pūjāvidhānena tuṣṭiṃ prāpnoti mādhavaḥ | avraṇaṃ jalapūrṇaṃ ca kumbhaṃ candanacarcitam
pañcaratnasamāyuktaṃ puṣpamālābhiveṣṭitam | sthāpyaṃ tāmramayaṃ pātraṃ sagodhūmaṃ ghaṭopari
sauvarṇaṃ kārayeddevaṃ māsasaṃjñābhināmakam | pañcāmṛtena vidhinā snapanaṃ sumanoramam
kārayeddevadeveśa jagannāthaṃ jagatpatim | vilepanaṃ tu karttavyaṃ kuṅkumāgarucandanaiḥ
vastrayugmaṃ ca dātavyaṃ chatropānahasaṃyutam | pūjayeddevatādhīśaṃ kumbhapātropari sthitam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कीदृशीkīdṛśīкакова
स्यात्syātбывает
महा-देवmahā-devaо великий бог
पक्ष-वर्धिनि-संज्ञिकाpakṣa-vardhini-saṃjñikāименуемая пакшавардхини
ययाyayāкоторой
वैvaiже
कृतयाkṛtayāсовершённой
जन्तुःjantuḥсущество
महा-पापात्mahā-pāpātот великого греха
प्रमुच्यतेpramucyateосвобождается
अमाamāноволуние
वाили
यदिyadiесли
पूर्णाpūrṇāполнолуние
सम्पूर्णाsampūrṇāполной
जायतेjāyateстановится
यदाyadāкогда
भूत्वाbhūtvāстав
नाडिकाnāḍikāнадик
षष्टिःṣaṣṭiḥшестьдесят
वर्ततेvartateдлится
प्रतिपद्-दिनेpratipad-dineв день пратипады
अश्वमेध-अयुतैःaśvamedha-ayutaiḥдесяти тысячам ашвамедх
तुल्याtulyāравна
साона
भवेत्bhavetбывает
पक्ष-वर्धिनीpakṣa-vardhinīпакшавардхини
पूजा-विधिम्pūjā-vidhimустав почитания
तुtuже
पृच्छामिpṛcchāmiспрашиваю
साम्प्रतम्sāmpratamныне
देव-सत्तमdeva-sattamaо лучший из богов
यत्yatкоторый
कृतेkṛteпри совершённом
महा-फलम्mahā-phalamвеликий плод
अवाप्नुयात्avāpnuyātобретают
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiповедаю
द्विज-नन्दनdvija-nandanaо радость дваждырождённых
पूजितेpūjiteпри почтённом
caи
अर्चितेarciteпри почитаемом
विष्णौviṣṇauВишну
फलम्phalamплод
प्राप्नोतिprāpnotiобретает
असंशयम्asaṃśayamнесомненно
येनyenaкоторым
पूजा-विधानेनpūjā-vidhānenaуставом почитания
तुष्टिम्tuṣṭimудовлетворение
माधवःmādhavaḥМадхава
अव्रणम्avraṇamбез изъяна
जल-पूर्णम्jala-pūrṇamполный воды
कुम्भम्kumbhamкувшин
चन्दन-चर्चितम्candana-carcitamумащённый сандалом
पञ्च-रत्न-समायुक्तम्pañca-ratna-samāyuktamснабжённый пятью самоцветами
पुष्प-मालाभिःpuṣpa-mālābhiḥцветочными гирляндами
वेष्टितम्veṣṭitamобвитый
स्थाप्यम्sthāpyamнадлежит поставить
ताम्र-मयम्tāmra-mayamмедный
पात्रम्pātramсосуд
स-गोधूमम्sa-godhūmamс пшеницей
घट-उपरिghaṭa-upariна кувшин
सौवर्णम्sauvarṇamзолотое
कारयेत्kārayetпусть сделает
देवम्devamбожество
मास-संज्ञा-अभिनामकम्māsa-saṃjñā-abhināmakamносящее имя месяца
पञ्चामृतेनpañcāmṛtenaпанчамритой
विधिनाvidhināпо уставу
स्नपनम्snapanamомовение
सु-मनोरमम्su-manoramamвесьма отрадное
देव-देवेशdeva-deveśaо владыка богов
जगन्-नाथम्jagan-nāthamвладыку мира
जगत्-पतिम्jagat-patimгосподина вселенной
विलेपनम्vilepanamумащение
कर्त्तव्यम्karttavyamнадлежит совершить
कुङ्कुम-अगरु-चन्दनैःkuṅkuma-agaru-candanaiḥшафраном, алоэ и сандалом
वस्त्र-युग्मम्vastra-yugmamпару одежд
दातव्यम्dātavyamнадлежит дать
छत्र-उपानह-संयुतम्chatra-upānaha-saṃyutamвместе с зонтом и сандалиями
पूजयेत्pūjayetпусть почтит
देवता-अधीशम्devatā-adhīśamвладыку божеств
कुम्भ-पात्र-उपरिkumbha-pātra-upariна кувшине и сосуде
स्थितम्sthitamстоящего
अनुवाद

«Какова же, о великий бог, та, что именуется пакшавардхини, совершив которую, существо освобождается от великого греха?» — «Когда новолуние или полнолуние становится полным и в день пратипады длится ещё шестьдесят надик, — она равна десяти тысячам ашвамедх, и это и есть пакшавардхини». — «Устав почитания ныне спрашиваю, о лучший из богов: при совершённом чём обретают великий плод?» — «Поведаю устав почитания ныне, о радость дваждырождённых: когда Вишну почтён и почитаем, человек несомненно обретает плод. Вот тот устав почитания, которым Мадхава обретает удовлетворение. Кувшин без изъяна, полный воды, умащённый сандалом, снабжённый пятью самоцветами, обвитый цветочными гирляндами; на кувшин надлежит поставить медный сосуд с пшеницей. Пусть сделает золотое изваяние, носящее имя месяца, и по уставу совершит весьма отрадное омовение панчамритой — владыке богов, владыке мира, господину вселенной. Умащение надлежит совершить шафраном, алоэ и сандалом; надлежит дать пару одежд вместе с зонтом и сандалиями и почтить владыку божеств, стоящего на кувшине и сосуде».

संस्करण

b64b1b64cb7e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:54 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से