पद्मपुराण
The Glory of the Pakṣavardhinī Vow6.37.10-20
3713 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.37.10-20
देवनागरी

पद्मनाभाय वै पादौ जानुनी विश्वमूर्तये । ऊरू वै ज्ञानगम्याय कटी ज्ञानप्रदाय च
उदरं विश्वनाथाय हृदयं श्रीधराय च । कण्ठं कौस्तुभकण्ठाय बाहू क्षत्रान्तकारिणे
ललाटं व्योममूर्ध्ने तु शिरो वै सर्वरूपिणे । स्वनाम्ना चैव कमलां सर्वाङ्गीं दिव्यरूपिणीम्
एवं विधिवत्सम्पूज्य ततोऽर्घ्यं दापयेत्सुधीः । नालिकेरेण शुभ्रेण देवदेवस्य चक्रिणः
अनेनैवार्घ्यदानेन सम्पूर्णं जायते व्रतम् । संसारार्णवमग्नं मां समुद्धर जगत्पते
त्वमीशः सर्वलोकानां त्वं साक्षाच्च जगत्पतिः । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं पद्मनाभ नमोऽस्तु ते
नैवेद्यानि सुहृद्यानि षड्रसानि विशेषतः । देयानि तु विशेषेण केशवाय सुभक्तितः
नागपत्रं सकर्पूरं दद्याद्देवस्य भक्तितः । घृतेन दीपकं कुर्यात्तिलतैलेन वा पुनः
कृत्वा सम्यग्विधानेन गुरोः पूजां प्रकारयेत् । वस्त्राणि चैव चोष्णीषं कञ्चुकं च प्रदापयेत्
दक्षिणां च यथाशक्त्या गुरवे सम्प्रदापयेत् । भोजनं चैव ताम्बूलं दत्त्वा चार्घ्यं प्रदापयेत्
स्ववित्तस्यानुसारेण यथाशक्त्या तु निर्धनैः । कार्या सम्यक्प्रयत्नेन द्वादशी पक्षवर्धिनी

लिप्यंतरण (IAST)

padmanābhāya vai pādau jānunī viśvamūrtaye | ūrū vai jñānagamyāya kaṭī jñānapradāya ca
udaraṃ viśvanāthāya hṛdayaṃ śrīdharāya ca | kaṇṭhaṃ kaustubhakaṇṭhāya bāhū kṣatrāntakāriṇe
lalāṭaṃ vyomamūrdhne tu śiro vai sarvarūpiṇe | svanāmnā caiva kamalāṃ sarvāṅgīṃ divyarūpiṇīm
evaṃ vidhivatsampūjya tato'rghyaṃ dāpayetsudhīḥ | nālikereṇa śubhreṇa devadevasya cakriṇaḥ
anenaivārghyadānena sampūrṇaṃ jāyate vratam | saṃsārārṇavamagnaṃ māṃ samuddhara jagatpate
tvamīśaḥ sarvalokānāṃ tvaṃ sākṣācca jagatpatiḥ | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ padmanābha namo'stu te
naivedyāni suhṛdyāni ṣaḍrasāni viśeṣataḥ | deyāni tu viśeṣeṇa keśavāya subhaktitaḥ
nāgapatraṃ sakarpūraṃ dadyāddevasya bhaktitaḥ | ghṛtena dīpakaṃ kuryāttilatailena vā punaḥ
kṛtvā samyagvidhānena guroḥ pūjāṃ prakārayet | vastrāṇi caiva coṣṇīṣaṃ kañcukaṃ ca pradāpayet
dakṣiṇāṃ ca yathāśaktyā gurave sampradāpayet | bhojanaṃ caiva tāmbūlaṃ dattvā cārghyaṃ pradāpayet
svavittasyānusāreṇa yathāśaktyā tu nirdhanaiḥ | kāryā samyakprayatnena dvādaśī pakṣavardhinī

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पद्म-नाभायpadma-nābhāyaЛотосопупому
वैvaiже
पादौpādauстопы
जानुनीjānunīколени
विश्व-मूर्तयेviśva-mūrtayeОбразу вселенной
ऊरूūrūбёдра
ज्ञान-गम्यायjñāna-gamyāyaПостигаемому знанием
कटीkaṭīчресла
ज्ञान-प्रदायjñāna-pradāyaДарующему знание
caи
उदरम्udaramчрево
विश्व-नाथायviśva-nāthāyaВладыке вселенной
हृदयम्hṛdayamсердце
श्री-धरायśrī-dharāyaДержащему Шри
कण्ठम्kaṇṭhamгорло
कौस्तुभ-कण्ठायkaustubha-kaṇṭhāyaНосящему Каустубху на шее
बाहूbāhūруки
क्षत्र-अन्तकारिणेkṣatra-antakāriṇeПоложившему конец кшатриям
ललाटम्lalāṭamлоб
व्योम-मूर्ध्नेvyoma-mūrdhneТому, чья глава — небо
तुtuже
शिरःśiraḥголову
सर्व-रूपिणेsarva-rūpiṇeВсеобразному
स्व-नाम्नाsva-nāmnāсвоим именем
एवevaименно
कमलाम्kamalāmКамалу
सर्व-अङ्गीम्sarva-aṅgīmво всех членах
दिव्य-रूपिणीम्divya-rūpiṇīmдивноликую
एवम्evamтак
विधि-वत्vidhi-vatпо уставу
सम्पूज्यsampūjyaпочтив
ततःtataḥзатем
अर्घ्यम्arghyamаргхью
दापयेत्dāpayetпусть поднесёт
सुधीःsudhīḥразумный
नालिकेरेणnālikereṇaкокосом
शुभ्रेणśubhreṇaбелым
देव-देवस्यdeva-devasyaбога богов
चक्रिणःcakriṇaḥДержащего диск
अनेनanenaэтим
अर्घ्य-दानेनarghya-dānenaподношением аргхьи
सम्पूर्णम्sampūrṇamполным
जायतेjāyateстановится
व्रतम्vratamобет
संसार-अर्णव-मग्नम्saṃsāra-arṇava-magnamпогружённого в океан круговорота
माम्māmменя
समुद्धरsamuddharaвызволи
जगत्-पतेjagat-pateо владыка мира
त्वम्tvamты
ईशःīśaḥвладыка
सर्व-लोकानाम्sarva-lokānāmвсех миров
साक्षात्sākṣātвоочию
जगत्-पतिःjagat-patiḥгосподин вселенной
गृहाणgṛhāṇaприми
मयाmayāмною
दत्तम्dattamданную
पद्म-नाभpadma-nābhaо Лотосопупый
नमःnamaḥпоклон
अस्तुastuда будет
तेteтебе
नैवेद्यानिnaivedyāniподношения пищи
सु-हृद्यानिsu-hṛdyāniвесьма приятные
षड्-रसानिṣaḍ-rasāniшести вкусов
विशेषतःviśeṣataḥособо
देयानिdeyāniдолжны быть даны
विशेषेणviśeṣeṇaособенно
केशवायkeśavāyaКешаве
सु-भक्तितःsu-bhaktitaḥс великой преданностью
नाग-पत्रम्nāga-patramлист бетеля
स-कर्पूरम्sa-karpūramс камфарой
दद्यात्dadyātпусть даст
देवस्यdevasyaбожеству
भक्तितःbhaktitaḥс преданностью
घृतेनghṛtenaтоплёным маслом
दीपकम्dīpakamсветильник
कुर्यात्kuryātпусть возжигает
तिल-तैलेनtila-tailenaсезамовым маслом
वाили
पुनःpunaḥже
कृत्वाkṛtvāсовершив
सम्यक्samyakнадлежаще
विधानेनvidhānenaпо уставу
गुरोःguroḥнаставника
पूजाम्pūjāmпочитание
प्रकारयेत्prakārayetпусть устроит
वस्त्राणिvastrāṇiодежды
उष्णीषम्uṣṇīṣamтюрбан
कञ्चुकम्kañcukamкафтан
प्रदापयेत्pradāpayetпусть даст
दक्षिणाम्dakṣiṇāmдакшину
यथा-शक्त्याyathā-śaktyāпо силам
गुरवेguraveнаставнику
सम्प्रदापयेत्sampradāpayetпусть поднесёт
भोजनम्bhojanamтрапезу
ताम्बूलम्tāmbūlamтамбулу
दत्त्वाdattvāдав
स्व-वित्तस्यsva-vittasyaсвоего достатка
अनुसारेणanusāreṇaсообразно
निर्धनैःnirdhanaiḥнеимущим
कार्याkāryāдолжна совершаться
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
द्वादशीdvādaśīдвенадцатый день
पक्ष-वर्धिनीpakṣa-vardhinīпакшавардхини
अनुवाद

«Лотосопупому — стопы, Образу вселенной — колени, Постигаемому знанием — бёдра, Дарующему знание — чресла; Владыке вселенной — чрево, Держащему Шри — сердце, Носящему Каустубху на шее — горло, Положившему конец кшатриям — руки; Тому, чья глава — небо, — лоб, Всеобразному — голову; а своим именем — Камалу, дивноликую, во всех её членах. Почтив так по уставу, пусть разумный поднесёт затем аргхью белым кокосом богу богов, Держащему диск. Этим подношением аргхьи обет становится полон: „Погружённого в океан круговорота, вызволи меня, о владыка мира. Ты владыка всех миров, ты воочию господин вселенной; прими данную мною аргхью, о Лотосопупый, да будет тебе поклон“. Подношения пищи, весьма приятные, шести вкусов, должны быть особо даны Кешаве с великой преданностью. Лист бетеля с камфарой пусть с преданностью даст божеству; светильник пусть возжигает топлёным маслом или же сезамовым. Совершив всё надлежаще по уставу, пусть устроит почитание наставника: даст одежды, тюрбан и кафтан, поднесёт наставнику дакшину по силам, даст трапезу и тамбулу. Сообразно своему достатку, по силам — и неимущим, — должна с усердием совершаться двенадцатидневная пакшавардхини».

संस्करण

e7b5b61b5e9d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:54 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से