युधिष्ठिर उवाच
कथिता वै त्वया कृष्ण सफलैकादशी शुभा । कथयस्व प्रसादेन शुक्लपक्षस्य या भवेत्
कस्मै तुष्टो हृषीकेशस्त्वमेव पुरुषोत्तमः
शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि शुक्ला पौषस्य या भवेत् । कथयामि महाराज लोकानां हितकाम्यया
पूर्वेण विधिना राजन्कर्तव्यैषा प्रयत्नतः । पुत्रदा नाम नाम्ना सा सर्वपापहरा परा
नारायणोऽधिदेवोऽस्याः कामदः सिद्धिदायकः । नातः परतरा काचित्त्रैलोक्ये सचराचरे
विद्यावन्तं यशस्वन्तं करोति च नरं हरिः । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापहरां पराम्
भद्रावत्यां पुरा ह्यासीत्पुर्यां राजा सुकेतुमान् । तस्य राज्ञस्तथा राज्ञी चम्पका नाम वर्तते
पुत्रहीनेन राज्ञा च कालो नीतो मनोरथैः । नैवात्मजं नृपो लेभे वंशकर्तारमेव च
तेनैव राज्ञा धर्मेण चिन्तितं बहुकालतः । किं करोमि क्व गच्छामि सुतप्राप्तिः कथं भवेत्
न राष्ट्रे न पुरे सौख्यं लेभे राजा सुकेतुमान् । साध्व्या स्वकान्तया सार्धं प्रत्यहं दुःखितोऽभवत्
तावुभौ दम्पती नित्यं चिन्ताशोकपरायणौ । पितरोऽस्य जलं दत्तं कवोष्णमुपभुञ्जते
राज्ञः पश्चान्न पश्यामो योऽस्मान्सन्तर्पयिष्यति । इत्येवं संस्मरन्तोऽस्य दुःखिताः पितरोऽभवन्
kathitā vai tvayā kṛṣṇa saphalaikādaśī śubhā | kathayasva prasādena śuklapakṣasya yā bhavet
kasmai tuṣṭo hṛṣīkeśastvameva puruṣottamaḥ
śṛṇu rājanpravakṣyāmi śuklā pauṣasya yā bhavet | kathayāmi mahārāja lokānāṃ hitakāmyayā
pūrveṇa vidhinā rājankartavyaiṣā prayatnataḥ | putradā nāma nāmnā sā sarvapāpaharā parā
nārāyaṇo'dhidevo'syāḥ kāmadaḥ siddhidāyakaḥ | nātaḥ paratarā kācittrailokye sacarācare
vidyāvantaṃ yaśasvantaṃ karoti ca naraṃ hariḥ | śṛṇu rājanpravakṣyāmi kathāṃ pāpaharāṃ parām
bhadrāvatyāṃ purā hyāsītpuryāṃ rājā suketumān | tasya rājñastathā rājñī campakā nāma vartate
putrahīnena rājñā ca kālo nīto manorathaiḥ | naivātmajaṃ nṛpo lebhe vaṃśakartārameva ca
tenaiva rājñā dharmeṇa cintitaṃ bahukālataḥ | kiṃ karomi kva gacchāmi sutaprāptiḥ kathaṃ bhavet
na rāṣṭre na pure saukhyaṃ lebhe rājā suketumān | sādhvyā svakāntayā sārdhaṃ pratyahaṃ duḥkhito'bhavat
tāvubhau dampatī nityaṃ cintāśokaparāyaṇau | pitaro'sya jalaṃ dattaṃ kavoṣṇamupabhuñjate
rājñaḥ paścānna paśyāmo yo'smānsantarpayiṣyati | ityevaṃ saṃsmaranto'sya duḥkhitāḥ pitaro'bhavan
«Рассказана тобою, о Кришна, благая Сапхала-экадаши; поведай по милости и о той, что бывает в светлую половину. Кому доволен Хришикеша, ты сам, высший Пуруша?» — «Слушай, о царь, поведаю о той, что в паушу светлая; говорю, о великий царь, ради блага людей. Прежним уставом должна она соблюдаться с усердием, о царь; имя её — Путрада, высшая, уносящая все грехи. Владычествующее божество её — Нараяна, дающий желаемое и дарующий совершенство; нет никакой выше неё в трёх мирах с подвижным и неподвижным. Учёным и славным делает Хари человека. Слушай, о царь, поведаю высшее сказание, уносящее грех. В древности в городе Бхадравати был царь Сукетуман, и была у того царя царица по имени Чампака. Бездетным царём время проводилось в мечтаниях: не обрёл царь сына, продолжателя рода. И тем праведным долгое время размышлялось: „Что мне делать, куда идти, как обрести сына?“ Ни в державе, ни в городе не находил счастья царь Сукетуман и вместе со своею добродетельной супругой ежедневно бывал опечален. Оба супруга постоянно предавались тревоге и горю: „Предки его вкушают данную воду чуть тёплой; после царя не видим мы того, кто нас удовлетворит“, — так вспоминая, бывали они опечалены».
2e587b701969 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:54 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Горе бездетного царя описано изнутри, через предков: вода, поднесённая ему в тарпане, доходит до них «чуть тёплой» — то есть уже без силы, потому что дальше подавать будет некому. Печаль здесь не о наследнике престола, а о разрыве цепи, в которой живые и умершие держатся друг за друга. Оттого супруги горюют вдвоём и одинаково: дело у них общее.