पद्मपुराण
Putradā Ekādaśī and the Offering of the Pavitra6.56.27-36
3797 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.56.27-36

लोमश उवाच

देवनागरी

पुरा जन्मनि वैश्योऽयं धनहीनो नृशोषकृत् । वाणिज्यकर्मनिरतो ग्रामाद्ग्रामान्तरं भ्रमन्
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे दशमीदिवसे तथा । मध्यगते द्युमणौ प्राप्ते ग्रामसीम्नि तृषाकुलः
रम्यं जलाशयं दृष्ट्वा जलपाने मनो दधे । सद्यस्ततः सवत्सा च धेनुस्तत्र समागता
तृष्णातुरा निदाघार्ता तस्यामम्बु पपौ तु सा । पिबन्तीं वारयित्वा तामसौ तोयं पपौ स्वयम्
कर्मणा तेन पापेन पुत्रहीनो नृपोऽभवत् । कस्यापि जन्मनः पुण्यात्प्राप्तं राज्यमकण्टकम्
पुण्यात्पापं क्षयं याति पुराणे श्रूयते मुने । पुण्योपदेशं कथय येन पापक्षयो भवेत् ॥ यथा भवत्प्रसादेन पुत्रो भवति भूपतेः
श्रावणे शुक्लपक्षे तु पुत्रदा नाम विश्रुता । एकादशी वाञ्छितदा कुरुध्वं तद्व्रतं जनाः
इति श्रुत्वा नमस्कृत्य मुनिमेत्य पुरं व्रतम् । यथाविधि यथान्यायं कृतं तैर्जागरान्वितम्
तस्य पुण्यं सुविमलं दत्तं नृपतये जनैः । दत्ते पुण्येऽथ सा राज्ञी गर्भमाधत्त शोभनम्
प्राप्ते प्रसवकाले सा सुषुवे पुत्रमूर्जितम् । श्रावणस्य सिते पक्षे कर्कटस्थे दिवाकरे

लिप्यंतरण (IAST)

purā janmani vaiśyo'yaṃ dhanahīno nṛśoṣakṛt | vāṇijyakarmanirato grāmādgrāmāntaraṃ bhraman
jyeṣṭhe māsi site pakṣe daśamīdivase tathā | madhyagate dyumaṇau prāpte grāmasīmni tṛṣākulaḥ
ramyaṃ jalāśayaṃ dṛṣṭvā jalapāne mano dadhe | sadyastataḥ savatsā ca dhenustatra samāgatā
tṛṣṇāturā nidāghārtā tasyāmambu papau tu sā | pibantīṃ vārayitvā tāmasau toyaṃ papau svayam
karmaṇā tena pāpena putrahīno nṛpo'bhavat | kasyāpi janmanaḥ puṇyātprāptaṃ rājyamakaṇṭakam
puṇyātpāpaṃ kṣayaṃ yāti purāṇe śrūyate mune | puṇyopadeśaṃ kathaya yena pāpakṣayo bhavet || yathā bhavatprasādena putro bhavati bhūpateḥ
śrāvaṇe śuklapakṣe tu putradā nāma viśrutā | ekādaśī vāñchitadā kurudhvaṃ tadvrataṃ janāḥ
iti śrutvā namaskṛtya munimetya puraṃ vratam | yathāvidhi yathānyāyaṃ kṛtaṃ tairjāgarānvitam
tasya puṇyaṃ suvimalaṃ dattaṃ nṛpataye janaiḥ | datte puṇye'tha sā rājñī garbhamādhatta śobhanam
prāpte prasavakāle sā suṣuve putramūrjitam | śrāvaṇasya site pakṣe karkaṭasthe divākare

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पुराpurāв прежнем
जन्मनिjanmaniрождении
वैश्यःvaiśyaḥвайшья
अयम्ayamэтот
धन-हीनःdhana-hīnaḥбедный
नृ-शोष-कृत्nṛ-śoṣa-kṛtизнуряющий людей
वाणिज्य-कर्म-निरतःvāṇijya-karma-nirataḥзанятый торговлей
ग्रामात्grāmātиз селения
ग्राम-अन्तरम्grāma-antaramв другое селение
भ्रमन्bhramanскитаясь
ज्येष्ठेjyeṣṭheв джьештху
मासिmāsiв месяце
सितेsiteв светлую
पक्षेpakṣeполовину
दशमी-दिवसेdaśamī-divaseв десятый день
तथाtathāтакже
मध्य-गतेmadhya-gateдостигшем средины
द्यु-मणौdyu-maṇauпри солнце
प्राप्तेprāpteдостигнув
ग्राम-सीम्निgrāma-sīmniдо околицы селения
तृषा-आकुलःtṛṣā-ākulaḥизмученный жаждой
रम्यम्ramyamпрекрасный
जल-आशयम्jala-āśayamводоём
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
जल-पानेjala-pāneна питьё воды
मनःmanaḥум
दधेdadheобратил
सद्यःsadyaḥтотчас
ततःtataḥзатем
स-वत्साsa-vatsāс телёнком
caи
धेनुःdhenuḥкорова
तत्रtatraтуда
समागताsamāgatāпришла
तृष्णा-आतुराtṛṣṇā-āturāтомимая жаждою
निदाघ-आर्ताnidāgha-ārtāизмученная зноем
तस्याम्tasyāmв нём
अम्बुambuводу
पपौpapauпила
तुtuже
साона
पिबन्तीम्pibantīmпьющую
वारयित्वाvārayitvāотогнав
ताम्tāmеё
असौasauон
तोयम्toyamводу
स्वयम्svayamсам
कर्मणाkarmaṇāдеянием
तेनtenaтем
पापेनpāpenaгреховным
पुत्र-हीनःputra-hīnaḥбездетным
नृपःnṛpaḥцарь
अभवत्abhavatстал
कस्यkasyaкакого
अपिapiже
जन्मनःjanmanaḥрождения
पुण्यात्puṇyātзаслугою
प्राप्तम्prāptamобретено
राज्यम्rājyamцарство
अकण्टकम्akaṇṭakamбезмятежное
पुण्यात्puṇyātот заслуги
पापम्pāpamгрех
क्षयम्kṣayamк погибели
यातिyātiидёт
पुराणेpurāṇeв пуране
श्रूयतेśrūyateслышится
मुनेmuneо мудрец
पुण्य-उपदेशम्puṇya-upadeśamнаставление о заслуге
कथयkathayaскажи
येनyenaкоторым
पाप-क्षयःpāpa-kṣayaḥуничтожение греха
भवेत्bhavetбудет
यथाyathāкак
भवत्-प्रसादेनbhavat-prasādenaтвоею милостью
पुत्रःputraḥсын
भवतिbhavatiбывает
भू-पतेःbhū-pateḥу владыки земли
श्रावणेśrāvaṇeв шравану
शुक्ल-पक्षेśukla-pakṣeв светлую половину
पुत्र-दाputra-dāПутрада
नामnāmaпо имени
विश्रुताviśrutāпрославлена
एकादशीekādaśīэкадаши
वाञ्छित-दाvāñchita-dāдающая желаемое
कुरुध्वम्kurudhvamсовершите
तत्-व्रतम्tat-vratamтот обет
जनाःjanāḥо люди
इतिitiтак
श्रुत्वाśrutvāуслышав
नमस्कृत्यnamaskṛtyaпоклонившись
मुनिम्munimмудрецу
एत्यetyaпридя
पुरम्puramв город
व्रतम्vratamобет
यथा-विधिyathā-vidhiпо уставу
यथा-न्यायम्yathā-nyāyamкак подобает
कृतम्kṛtamсовершён
तैःtaiḥими
जागर-अन्वितम्jāgara-anvitamс бдением
तस्यtasyaего
पुण्यम्puṇyamзаслуга
सु-विमलम्su-vimalamвесьма чистая
दत्तम्dattamотдана
नृपतयेnṛpatayeцарю
जनैःjanaiḥлюдьми
दत्तेdatteпри отданной
पुण्येpuṇyeзаслуге
अथathaзатем
साта
राज्ञीrājñīцарица
गर्भम्garbhamплод
आधत्तādhattaзачала
शोभनम्śobhanamпрекрасный
प्राप्तेprāpteнаступившем
प्रसव-कालेprasava-kāleсроке родов
सुषुवेsuṣuveродила
पुत्रम्putramсына
ऊर्जितम्ūrjitamкрепкого
कर्कट-स्थेkarkaṭa-stheв Раке
दिवाकरेdivākareпри солнце
अनुवाद

«В прежнем рождении этот был вайшья, бедный и изнуряющий людей, занятый торговлей и скитавшийся из селения в селение. В месяце джьештха, в светлую половину, в десятый день, когда солнце достигло средины, дойдя до околицы селения, измученный жаждой, увидел он прекрасный водоём и обратил ум на питьё воды. И тотчас пришла туда корова с телёнком; томимая жаждою, измученная зноем, стала она пить там воду. Он отогнал пьющую и напился сам. Тем греховным деянием царь и стал бездетен; а заслугою какого-то иного рождения обретено им безмятежное царство». — «От заслуги грех идёт к погибели — так слышится в пуране, о мудрец. Скажи наставление о заслуге, которым будет уничтожение греха, — чтобы твоею милостью у владыки земли был сын». — «В шравану, в светлую половину, прославлена по имени Путрада экадаши, дающая желаемое; совершите тот обет, о люди». Услышав это и поклонившись мудрецу, они пришли в город и совершили обет по уставу и как подобает, с ночным бдением. И весьма чистая заслуга его была отдана людьми царю; и при отданной заслуге царица зачала прекрасный плод. В наступивший срок родов она родила крепкого сына — в светлую половину шраваны, при солнце в Раке.

संस्करण

1948b60fc92e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:55 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से