जलन्धर उवाच
निर्ययुस्त्वमरावत्या देवा युद्धाय दंशिताः । पुरमावृत्य तिष्ठन्ति दृष्ट्वा दैत्यबलं महत्
ततः समभवद्युद्धं देवदानवसेनयोः । मुसलैः परिघैर्बाणैर्गदापरशुशक्तिभिः
अन्योन्यं समधावेतां जघ्नतुश्च परस्परम् । क्षणेनाभवतां सेने रुधिरौघपरिप्लुते
पतितैः पात्यमानैश्च गजाश्वरथपत्तिभिः । व्यराजत रणे भूमिः सन्ध्याभ्रपटलैरिव
तत्र युद्धे हतान्दैत्यान्भार्गवस्तूदतिष्ठिपत् । विद्यया मृतजीविन्या मन्त्रितैस्तोयबिन्दुभिः
देवानपि तथा युद्धे जीवयेदङ्गिरःसुतः । दिव्यौषधीः समानीय द्रोणदेश्याः पुनः पुनः
दृष्ट्वा देवांस्तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् । जलन्धरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्
मया देवा हता युद्धे उत्तिष्ठन्ति कथं पुनः । तव संजीवनीविद्या नैवान्यत्रेति विश्रुतम्
niryayustvamarāvatyā devā yuddhāya daṃśitāḥ | puramāvṛtya tiṣṭhanti dṛṣṭvā daityabalaṃ mahat
tataḥ samabhavadyuddhaṃ devadānavasenayoḥ | musalaiḥ parighairbāṇairgadāparaśuśaktibhiḥ
anyonyaṃ samadhāvetāṃ jaghnatuśca parasparam | kṣaṇenābhavatāṃ sene rudhiraughapariplute
patitaiḥ pātyamānaiśca gajāśvarathapattibhiḥ | vyarājata raṇe bhūmiḥ sandhyābhrapaṭalairiva
tatra yuddhe hatāndaityānbhārgavastūdatiṣṭhipat | vidyayā mṛtajīvinyā mantritaistoyabindubhiḥ
devānapi tathā yuddhe jīvayedaṅgiraḥsutaḥ | divyauṣadhīḥ samānīya droṇadeśyāḥ punaḥ punaḥ
dṛṣṭvā devāṃstathā yuddhe punareva samutthitān | jalandharaḥ krodhavaśo bhārgavaṃ vākyamabravīt
mayā devā hatā yuddhe uttiṣṭhanti kathaṃ punaḥ | tava saṃjīvanīvidyā naivānyatreti viśrutam
Вышли из Амаравати боги на бой, в доспехах, и, увидев великое войско дайтьев, стоят, окружив город. Затем случилась битва двух ратей, богов и данавов, — дубинами, перекладинами, стрелами, палицами, секирами и дротиками. Устремились они друг на друга и разили взаимно; и в миг обе рати стали залиты потоками крови. Павшими и падающими слонами, конями, колесницами и пешими сияла земля в битве, точно слоями закатных туч. Там Бхаргава поднимал убитых в битве дайтьев наукою, оживляющею мёртвых, — заговорёнными каплями воды. А сын Ангираса так же оживлял в битве богов, вновь и вновь принося дивные травы из края Дроны. Увидев богов, что вновь восстают в битве, Джаландхара во власти гнева промолвил Бхаргаве слово: «Убитые мною в битве боги — как встают они вновь? Ведь слышно, что твоя оживляющая наука нигде более не бывает».
2a37e5319675 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:57 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Битва описана коротко, а само побоище — одной картиной: поле, устланное павшими, «точно слоями закатных туч». Красота сравнения не смягчает, а отмечает вечернюю кровь на земле. И воюют тут не столько войска, сколько два наставника: один поднимает мёртвых водой, другой — травами; убийство стало бессмысленным, и первым это замечает тот, кто убивает.